ทิศทางการสื่อสารมวลชนโลก

ทิศทางการสื่อสารมวลชนโลก

ส่วนหนึ่งของคำตอบข้อสอบปลายภาคในวิชาของอาจารย์ชวนะ ภวกานันท์

โครงการปริญญาโทภาคพิเศษ สาขาการบริหารสื่อสารมวลชน

คณะวารสารศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

ข้อมูลแปลจากหนังสือเรื่อง The dynamics of Mass Communication Media in the Digital Age โดย Joseph R. Dominick University of Georgia, Atens

พูดถึงระบบหมู่บ้านโลกเปรียบเทียบกับระบบสื่อ

ตัวอย่าง MTV – ในต้นปี 2005 MTV เปิดตัวครั้งแรกในสถานีโทรทัศน์ท้องถิ่นของอัฟริกา สามารถเข้าถึงผู้ชมและร่วมกับเอ็มทีวีอีก 43 ช่องซึ่งรวมแล้วมีผู้ชมกว่า164ประเทศทั่วโลก ไม่มีเครือข่ายไหนมากเท่านี้มาก่อน เอ็มทีวีกลายเป็นเครือข่ายโทรทัศน์ที่ใหญ่ที่สุดในโลก โดย Rene Dubois ที่ปรึกษาบริษัทซึ่งเป็นผู้คิดแบบ think globally but act locally เอ็มทีวีกลายเป็นช่องที่มีเพลงยอดนิยมด้วย นอกจากจะมีการโปรโมทศิลปินร็อกยอดนิยมของอเมริกาแต่ก็ยังสนับสนุน Tatu 2 ศิลปินวัยรุ่นที่กลายเป็นศิลปินยอดนิยมของยุโรบตะวันออก เอ็มทีวีออสเตรเลียนิยมศิลปิน Delta Goodrem ซึ่งเป็นศิลปินท้องถิ่น ในอเมริกามีโปรแกรมที่ชื่อว่า Pimp My Ride ส่วนในเยอรมันใช้ชื่อว่า Pimp My Bicycle เอ็มทีวีบราซิลมีโปรแกรม Rockgol ซึ่งเป็นซีรีย์แข่งฟุตบอลคู่ระหว่างศิลปินร็อกยอดนิยมของชาวบราซิลกับผู้บริหารอุตสาหกรรมเพลงของเอ็มทีวี เป็นเวลากว่า 40 ปีมาแล้วที่ปรมาจารย์ด้านสื่ออย่าง Marshall McLuhan  ได้ทำนายไว้ว่าการสื่อสารมวลชนทำให้โลกกลายเป็นหมู่บ้านโลก (global village) การติดต่อสื่อสารผ่านดาวเทียม มีสถานีข่าวโลก 24 ชั่วโมง อินเตอร์เน็ต และเครือข่าย เช่น เอ็มทีวีช่วยขยายอาณาเขตของพรมแดนระหว่างประเทศ แม้ว่าที่ McLuhan กล่าวกำลังจะเป็นจริงแต่เรื่องของความสำเร็จนานาชาติที่เกิดกับเอ็มทีวียังคงเตือนเราว่าคนในหมู่บ้าน (Villagers) ยังคงสนใจในสิ่งที่เป็นท้องถิ่นตน (Local village)

***ระบบสื่อนานาชาติ

ในที่นี้ศึกษาสื่อข้ามชาติ บางสื่อก็ถูกออกแบบมาเพื่อประเทศอื่น เช่น the Voice of Russia, the Voiceof America, the international edition of Newsweek สื่อบางสื่อก็ไหลข้ามจากประเทศหนึ่งไปยังประเทศเพื่อนบ้าน เช่นที่เกิดระหว่างอเมริกากับแคนาดา สื่อถูกออกแบบมาเพื่อผู้บริโภคนานาชาติ

**สิ่งพิมพ์โลก

หนังสือพิมพ์หลายฉบับใช้ภาษาต่างประเทศและเวอร์ชั่นต่างประเทศ ที่ได้รับความนิยมอยู่มี 2 ประเภท ได้แก่ หนังสือพิมพ์ทั่วไปกับหนังสือพิมพ์ทางการเงิน เช่น The International Herald Tribune ตีพิมพ์โดย the New York Times ตีพิมพ์มากกว่า 240,000 ฉบับ ส่วนมากในยุโรบ กระดาษถูกพิมพ์เป็น 28 ขนาดต่างกันไปทั่วโลก รวมทั้งในนิวยอร์ค สิงคโปร์ และโตเกียว , World Paper ตีพิมพ์โดย บริษัท World time ในบอสตัน ลูกค้าฐานหลักอยู่ในลาตินอเมริกา เอเชีย และตะวันออกกลาง ตีพิมพ์กว่า 25 ประเทศ และมีการหมุนเวียนกว่า 1 ล้านฉบับ

Reader’s Digest ตีพิมพ์มากกว่า 49 เวอร์ชั่น มีผู้อ่านกว่า 200 ประเทศ รวม 19 ล้านคน

Time Warner 190 ประเทศ แม็กกาซีนข้ามชาติอย่าง Cosmopolitan ขายใน 41 ประเทศ รวมทั้งญี่ปุ่น โปแลนด์ รัสเซีย มีจำนวนน้อยที่แม็กกาซีนสำหรับผู้อ่านเฉพาะนั้นจะเติบโตในระดับนานาชาติ เช่น เวอร์ชั่นสเปนของหนังสือ Popular Mechanics ขายได้ทั่วในลาตินอเมริกา Men’s Health ตีพิมพ์เวอร์ชั่นอังกฤษเหมือนกับในอเมริกาใต้ นิตยสารทางธุรกิจมีทั้ง Business Week, Fortune ยังคงเป็นผู้นำตลาดต่างประเทศ

**สื่อโทรทัศน์

กระแสโทรทัศน์นานาชาติในช่วง 5 ปีหลัง นิยมรายการเรียลลิตี้โชว์ เช่น Survivor, American Idol, Big brother และบริษัทที่ดูแลรายการเหล่านี้คือ Condon-based, FreematntleMedia แม้ว่า FreematntleMedia ไม่ได้เป็นผู้คิดรูปแบบเรียลลิตี้แต่บริษัทก็ได้เงินจาก 263 โชว์ใน 37 ประเทศ อย่างเอ็มทีวีโดยกุญแจที่ทำให้ประสบความสำเร็จก็คือการหาให้ได้ว่าจะปรากฎตัวในฐานะรูปแบบสากลแต่ทำให้ตรงกับรสนิยมของคนในท้องถิ่นได้อย่างไร เช่น ความฝันที่อยากจะเติบโตจากคนจนเป็นคนรวยก็เป็นสิ่งสากลอย่างหนึ่งซึ่งอยู่เบื้องหลังความสำเร็จอย่างมากของบริษัท FreematntleMedia ผู้ผลิตรายการ  American Idol ซึ่งรู้จักกันดีใน US.idol คอนเซ็ปต์ที่เริ่มต้นในอังกฤษซึ่งเป็นการสร้างโชว์ความสามารถพิเศษโดยใช้ดารามาร่วมแข่งกันหลายสัปดาห์แล้วจบลงด้วยการเลือกจากคนทั้งประเทศ รัฐบาลอังกฤษสนับสนุนให้ BBC เพียงแค่จัดโชว์ แต่ ITV เครื่อข่ายการค้านั้นได้นำไปทำเป็นโปรแกรมชื่อ Pop Idol จนได้รับความนิยมอย่างสูง ต่อมาปี 2002 Fox ก็ได้ทำ American Idol ขึ้นมาและฮิตมากและต่อมาก็ได้แพร่ไปในหลายประเทศ เช่น เบลเยี่ยมไอดอล โปรตุเกสไอดอล เยอรมันไอดอล ตะวันออกกลาง ไปจนถึงคาสักสถาน ร่วม 30 ประเทศ สร้างเงินมากกว่าล้านดอลลาร์ให้กับบริษัท FreematntleMediaในปี 2004

การเปลี่ยนแปลงของการกระจายเสียงนานาชาติเริ่มขึ้นเมื่อมีการบุกเบิกสถานี CNN ซึ่งตอนนี้มีผู้ชมเป็นล้านตามโรงแรมและระบบเคเบิลในยุโรบ อัฟริกา และเอเชีย CNN ก่อตั้งในปี 1990 มีผู้ชมมากกว่า 150 ล้านครัวเรือนใน 200 ประเทศ CNN Inter เป็นที่จดจำใน 4 เครือข่ายคือ CNNยุโรบ แอฟริกา ตะวันออกกลาง, CNN เอเชีย, CNN ในลาตินอเมริกา และCNN อเมริกา CNN กระจายเสียงในภาษาท้องถิ่นหลายภาษารวมทั้งมีเป็นภาคภาษาอังกฤษ CNN เสนอข่าวธุรกิจ 24 ชั่วโมง มีผู้ชม 147 ล้านครัวเรือนใน 70 ประเทศทั่วโลก อย่างไรก็ตาม BBC World ช่องข่าวเต็มเวลาสามารถรับชมได้ในยุโรบ เอเชีย อัฟริกา และบางพื้นที่ของอเมริกา แม้แต่ในรัสเซียก็มีช่องข่าวดาวเทียม 24 ช่อง รายการกีฬาและเพลงก็เป็นสถานีที่มีผู้ชมทั่วโลก เช่น  MTV, ESPN

**ภาพยนตร์และโทรทัศน์

ภาพยนตร์อเมริกันครอง Box Offices ในหลายประเทศทั่วโลก การส่งออกภาพยนตร์เป็นธุรกิจใหญ่ในปี 2004 ค่าเช่าจากภาพยนตร์ต่างประเทศสร้างรายได้มากกว่า 9 ล้านเหรียญสหรัฐอเมริกากว่าครึ่งหนึ่งของรายได้มาจากค่าเฉลี่ยภาพยนตร์ที่มาจากภาพยนตร์ต่างประเทศบางภาพยนตร์ทำรายได้ในต่างประเทศดีกว่าในสหรัฐอเมริกา เช่น Finding Nemo ทำรายได้ 339 ล้านเหรียญในประเทศสหรัฐ แต่ทำรายได้ 525 ล้านเหรียญในต่างประเทศ

ในการขนส่งสื่ออิเล็กทรอนิกส์อย่างเทปภาพยนตร์และวิดิโอเทปและดีวีดี ซึ่งจากประเทศหนึ่งไปอีกประเทศ ผ่านการขายให้เช่าสู่ผู้ชมส่วนบุคคล ในปี 2004 ผู้บริโภคนอกสหรัฐใช้จ่ายเงินกว่า 20 ล้านเหรียญไปกับวิดิโอคาสเซ็ทและดีวิดี

แต่อย่างไรก็ตามแม้สหรัฐจะพยายามผลิตโปรแกรมโทรทัศน์ป้อนตลาดนานาชาติแต่รายการของท้องถิ่นนั้นกำลังได้รับความนิยมมากขึ้นทุกที หลายประเทศสามารถผลิตเนื้อหารายการโทรทัศน์ได้เอง หลายรายการที่ได้รับลิขสิทธิ์การผลิตจากสหรัฐก็นำรายการไปผลิตในเวอร์ชั่นท้องถิ่น หลายโปรแกรมที่ประสบความสำเร็จในอเมริกาก็มาจากประเทศอื่น เช่น Big Brother และ Fear Facter ที่มาจากเนเธอร์แลนด์ รายการ Survivor ก็ออกอากาศครั้งแรกในสวีเดน

มองในอีกมุมหนึ่งสื่อข้ามชาติกลายเป็นปัญหาการไหล เมื่อไม่มีพรหมแดนประเทศต่างๆสามารถรับรายการจากอีกประเทศได้ง่าย ปัญหาเช่นกรณีสหรัฐกับแคนาดาซึ่งแสดงให้เห็นว่า ABC, NBC และ CBS นั้นได้รับความนิยมในแคนาดาเหมือนกับในสหรัฐและดึงคนดูจากช่องของแคนาดาทำให้กลัวกันว่าโฆษณาจะไปสถานีของสหรัฐหมด และการไหลของสื่อนี้ได้สร้างปัญหาในดินแดนยุโรบ มากกว่า 3 ใน 5 ของผู้ชมโทรทัศน์ในประเทศฟินแลนด์ ไอซ์แลนด์ และเบลเยี่ยม ใช้เวลาดูรายการจากบริการของประเทศอื่น และร้อยละ 60 ของคนสวิสเซอร์แลนด์ดูรายการจากต่างประเทศ

**โลกของสื่อออนไลน์

อินเตอร์เน็ตได้เข้ามาเติมเต็มทฤษฎีหมู่บ้านโลกของ Mc.Luhan มากที่สุด WWW. เป็นสื่อทั่วโลกในขนาดมากมายเท่าที่เราเคยมีมา ตัวอย่างเช่น สถานีวิทยุจากต่างประเทศสามารถรับฟังได้ผ่านอินเตอร์เน็ต ในปี 2005 จากการสำรวจเว็บไซต์พบว่าหลายประเทศกระจายเสียงผ่านอินเตอร์เน็ต รายการสดทางโทรทัศน์จากประเทศอื่นเป็นเรื่องธรรมดา ในเว็บและรายการโทรทัศน์ในประเทศและต่างประเทศหลักๆนั้นล้วนมีเว็บไซต์ซึ่งมีข้อมูลทั่วไป มีภาพไฮไลท์โปรแกรมมากพอๆกับวิดีโอออกอากาศสด คนที่ต้องการอ่านหนังสือพิมพ์หรือแม็กกาซีนจากต่างประเทศ ตอนนี้สามารถเลือกได้อย่างไม่จำกัดแล้ว นิตยสารนานาชาติชั้นนำในหลายประเทศมีเวอร์ชั่นออนไลน์ด้วย เช่น เว็บ Asia Week, Tokyo Journal มากกว่านั้น e-mail นั้นยังทำให้มีการส่งข้อความ (Messages) ข้ามโลกภายในเสี้ยววินาที

มีกลุ่มผู้สนใจข่าวสารหลายคนที่อุทิศตัวเองให้กับข่าวและเหตุการณ์ต่างประเทศและวัฒนธรรมอื่นและคนทั่วโลกมีเว็บเพจที่สามารถเยี่ยมชมกันเองได้โดยตรง

อย่างไรก็ตามในปี 2004 มีการคาดการณ์ว่าประมาณ 900 ล้านคน ที่ออนไลน์เหมือนจะเป็นจำนวนมากแต่เมื่อเทียบกับจำนวนประชากรโลกแล้วมีอัตราเฉลี่ยน้อยกว่าร้อยละ 15 ของประเทศทั้งหมด หมู่บ้านโลกเข้าถึงได้มากในประเทศพัฒนาแล้ว มีมากกว่า 185 ล้านคนออนไลน์อยู่ในอเมริกาเหนือเมื่อเทียบกับ 20 ล้านคนที่ออนไลน์ในแอฟริกา

*** การเมืองกับสื่อสารมวลชนโลก

ระบบการเมืองมีผลสัมพันธ์โดยตรงระหว่างสื่อกับรัฐบาล หลายปีที่ผ่านมามีหลายทฤษฎีที่พยายามแสดงความสัมพันธ์นี้ เช่น

>> Theories of the Press

ทฤษฎีความสัมพันธ์ระหว่างสื่อกับรัฐบาล แสดงได้ดังนี้

       libertarian          Social Responsibility           Development  Communist      Authoritarian

<---------|------------------------|--------------------------------------------|-------------------|------------------|--------->

Low control                                                                                                                 High Control

 

>> Control and Ownership of the Media

ประเภทของการเป็นเจ้าของและการควบคุมสื่อ                                                                                         Public

Type A Radio and TV in many Western European countries	Type B Communist countries Radio and TV in many developing countries
Type C Press in Western Europe Media in USA Private radio and TV in Europe	Type D Press in many Latin American countries

( Ownership )

Private

                               Decentralized                                      Centralized

                                                           ( Control )

อธิบายจากแผนภูมิได้ดังนี้

 A – สาธารณะเป็นเจ้าของและมีการกระจายอำนาจ วิทยุและโทรทัศน์ในหลายประเทศของประเทศในยุโรบตะวันตก

B – สาธารณะเป็นเจ้าของและมีการรวมศูนย์ ประเทศคอมมิวนิสต์ และวิทยุโทรทัศน์ในประเทศที่กำลังพัฒนาหลายประเทศ

C – เอกชนเป็นเจ้าของและกระจายอำนาจเพื่อเอกชน สิ่งพิมพ์ในยุโรบตะวันตก สื่อในสหรัฐ วิทยุโทรทัศน์เอกชนในยุโรบ

D – เอกชนเป็นเจ้าของและรวมศูนย์ สิ่งพิมพ์ในประเทศแถบลาตินอเมริกาหลายๆประเทศ

 

>> Role of the Media in Various Countries (บทบาทของสื่อในหลายประเทศ)

ช่วยพัฒนาและสร้างชาติ ประเทศด้อยพัฒนาวิตกเกี่ยวกับการพัฒนาเศรษฐกิจ การเมือง การพัฒนาตำราจึงมักเกี่ยวกับราคาที่พักอาศัย เกษตรกรรม เป้าหมายการศึกษา ไม่น่าแปลกใจว่าประเทศด้อยพัฒนาพะวงเกี่ยวกับการพัฒนาเศรษฐกิจการเมืองขั้นพื้นฐาน ทำให้โฟกัสไปที่บทบาทของสื่อ โดยทั่วไปสื่อถูกคาดหวังว่าจะช่วยพัฒนาเศรษฐกิจ การเมืองขั้นพื้นฐาน ทำให้โฟกัสไปที่บทความของสื่อ โดยทั่วไปสื่อถูกคาดหวังว่าจะช่วยพัฒนาให้ทันสมัยหรือเพื่อเป้าหมายอื่นๆของชาติ อันที่จริง การสื่อสารเพื่อการพัฒนาสามารถนำมาอธิบายปรัชญาเหล่านี้ การสื่อสารเพื่อการพัฒนาหมายถึงบทบาทของสื่อต่อการสนับสนุนวัตถุประสงค์ เช่น ความกลมเกลียวของชาติ ความมั่นคง และวัฒนธรรม ในทางตรงข้ามการสื่อสารเพื่อการพัฒนาให้รายละเอียดวิถีทางเพื่อสร้างสิ่งที่เป็นนามธรรมเกี่ยวกับ ราคาของชุมชน เกษตรกรรม เป้าหมายทางการศึกษา เพื่อนำหรือไฮไลท์เป้าหมายของการพัฒนาในทางตรงข้ามบทบาทของสื่อมวลชนเพื่อการพัฒนา สามารถหมายถึงการที่สื่อวิจารณ์หรือตีพิมพ์เฉพาะสิ่งที่เป็นประโยชน์ต่อรัฐบาลเท่านั้น เป็นปรัชญาของหลายประเทศในแถบเอเชีย ลาติน อเมริกา และแอฟริกัน และประเทศกำลังพัฒนาจะอยู่กึ่งหลางระหว่าง 2 ด้าน ดังกล่าวนี้