ตามที่รัฐบาลมีนโยบายปฏิรูปการศึกษาทั้งระบบ โดยปรับบทบาทการศึกษานอกโรงเรียนเป็นสำนักงานการศึกษาตลอดชีวิต จัดให้มีศูนย์การศึกษาตลอดชีวิตเพื่อการเรียนรุ้ที่เหมาะสมแต่ละพื้นที่ จัดให้มีคนมีโอกาสได้รับการศึกษาฟรี ๑๕ ปี รวมทั้งเสริมสร้างสังคมแห่งการเรียนรุ้ตลอดชีวิต
ด้วยภารกิจนี้เลขาธิการ กศน. จึงได้แต่งตั้งคณะทำงานศึกษาและพัฒนาการจัดการศึกษาเพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิต เพื่อคิดสนองตอบต่อนโยบายของรัฐบาลดังกล่าว โดยท่านเลขาธิการ กศน. อภิชาติ จีระวุฒิ เป็นที่ปรึกษา ผชช.ชัยยศ อิ่มสุวรรณ เป็นประธาน สำหรับผมเป็นกรรมการ ทีมงานของเรามี ๑๕ คน จากส่วนกลางและ กทม. ๑๓ คน จากต่างจังหวัด ๒ คน คือผมกับ ผอ.กุลธร แห่ง กศน.จังหวัดสมุทรปราการ
หน้าที่ของคณะทำงานคือ ศึกษาและจัดทำแนวทางการดำเนินงานการจัดการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยเพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิต การส่งเสริมการเรียนรู้ของประชาชนเพื่อเสริมสร้างสังคมแห่งการเรียนรู้ตลอดชีวิตในชุมชน การส่งเสริมให้ภาคส่วนมีส่วนรร่วมในการจัดและส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิต และการจัดให้มีศูนยฺการศึกษาตลอดชีวิตเพื่อการเรียนรู้ที่เหมาะสมสำหรับประชาชนในแต่ละพื้นที่ (คำสั่งสำนักงาน กศน. ที่ ๑๑/๒๕๕๒ ลงวันที่ ๓๐ มกราคม ๒๕๕๒)
วันนี้ประชุมกันนัดแรก แจกจ่ายความคิดแบบไม่ต้องติดยึดเรื่องงบประมาณ และอัตรากำลัง โดยโจทย์ที่ได้รับจากรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการคือ ทำอย่างไร กศน.จึงจะจัดการศึกษาตลอดชีวิตให้แก่ประชาชนได้อย่างทั่วถึงและเสมอภาค ใช้เงินเท่าไรพร้อมสนับสนุน ใช้คนเท่าไรพร้อมจะเพิ่ม คณะทำงานจึงได้เติมความคิดพิชิตโจทย์ดังกล่าว เขียนเป็นเรื่องราวของยุทธศาสตร์การทำงาน โดยจะนำไปพูดคุยประชาพิจารณ์แบบกลุ่มย่อยกันต่อไปให้ตกตะกอนความคิดอันเหมาะสมต่อไป
คำว่า ศูนย์การศึกษาตลอดชีวิต ก็น่าสนใจดูจะไม่ซ้ำซ้อนกับหน่วยงานในระดับพื้นที่ ซึ่งปัจจุบันมีหลายกิจกรรมที่ซ้ำซ้อนกับหน่วยงานอื่นจนแยกชื่อไม่ออก เช่น
๑.ศูนย์การเรียนชุมชน ซึ่งใกล้เคียงกับ ศูนย์การเรียนของหน่วยงานอื่น
๒.แหล่งการเรียนรู้ ยังไม่เห็นรูปแบบที่เป็นรูปธรรมในส่วนของ กศน.ในเรื่องการเข้าถึงและการพัฒนา
ขอฝากความหวังไว้กับทีมงานระดับเบื้องบนที่จะกำหนดรูปแบบ แนวทางให้ชัดเจนในการจัดการศึกษาตามอัธยาศัย ต่อไป
กศน.จึงจะจัดการศึกษาตลอดชีวิตให้แก่ประชาชนได้อย่างทั่วถึงและเสมอภาค ใช้เงินเท่าไรพร้อมสนับสนุน ใช้คนเท่าไร / ข้อความนี้เห็นด้วยอย่างยิ่งครับท่าน จะเป็นความลงตัวทางการศึกษาอย่างยิ่งลดปัญหาที่เกิดขึ้นในอนาคตอย่างชัดเจนครับผม
กศน.การศึกษาตลอดชีวิตนั้นเราถือว่าเป็นสิ่งดีแล้วเราจะมีวิธีอย่างไรในการพัฒนาและมีความก้าวหน้าที่ดีขึ้น ๆ ไปคะ
งาน กศน.ทำได้ทุกเรื่องไม่มีวันหมด ตราบใดที่การศึกษาในระบบ ยังมีข้อบกพร่องอีกมากมายที่ไม่สามารถ ทำให้เยาวชนที่อยู่ในวัยเรียน ต้องเรียนได้ตามเกณฑ์
กราบเรียนท่านผอ. ดร.ดิศกุล เกษมสวัสดิ์ ที่เคารพ
การจัดการศึกษาตลอดชีวิต เป็นโจทย์ที่ยากพอสมควรใช่หรือเปล่าครับ
โดยเฉพาะในช่วงที่รัฐบาลจะจัดให้ประชาชนเรียนฟรี 15 ปี แสดงว่าแนวโน้มในอนาคตนักเรียนระดับประถม-มัธยมที่จะเข้ามาสู่อ้อมกอดของ กศน.น่าจะมีจำนวนลดน้อยลง หรือเปล่าครับ สำหรับกระผมคิดว่าน่าจะเป็นการดีที่จะทำให้นักเรียนได้เรียนรู้วิชาการพื้นฐานอย่างเต็มที่โดยไม่ต้องกังวลเกี่ยวกับเรื่องค่าใช้จ่าย และน่าจะส่งผลให้กศน.สามารถคิดระบบการจัดการการศึกษาตลอดชีวิตที่เป็นมิติใหม่ ซึ่งจะทำให้คนที่มีความรู้พื้นฐานสามารถพัฒนาตนเองในสาขาที่เขามีความถนัดหรือมีใจรักหรืออื่นๆ เพื่อให้ได้ทรัพยากรบุคคลที่มีคุณภาพตรงตามความต้องการของประเทศและตลาดแรงงาน แต่อาจจะไปคล้ายกับอาชีวะอีกหรือเปล่าครับ แสดงว่ากลุ่มเป้าหมายการศึกษาตลอดชีวิตในอนาคตก็น่าจะเป็นกลุ่มคนที่จบมัธยมปลายหรือเปล่าครับ ถ้าเป็นเช่นนั้น การจัดการศึกษาตลอดชีวิตจะจัดเพื่อให้กลุ่มคนเหล่านี้มีความรู้ที่ระดับสูงขึ้นพร้อมวุฒิหรือเปล่าครับ แล้วจะใช้เทียบปริญญาได้หรือเปล่าครับ หรือเป็นเพียงการจัดเพื่อพัฒนาความรู้ที่จะนำไปใช้ประกอบอาชีพส่วนตัว ซึ่งในความเป็นจริงแล้วสังคมก็ยังยึดติดกับคุณวุฒิ แล้วการศึกษาตลอดชีวิตจะศึกษาเพื่ออะไรครับจะเป็นการศึกษาเฉพาะกลุ่มคนที่สนใจใฝ่หาความรู้ไว้กับตัวเองหรือเปล่าครับ กระผมขออนุญาตฝากกราบเรียนถามท่านคณะกรรมการฯด้วยครับผม สำหรับการศึกษาตามอัธยาศัยคงไม่ยากเท่าไหร่เนื่องจากเป็นสิ่งที่มีการจัดโดยศูนย์วิทย์ฯ ศูนย์เรียนรู้ต่างๆ หรือแหล่งเรียนรู้ภูมิปัญญาในชุมชนต่างๆ ที่มีจำนวนเพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆให้ได้เรียนรู้ตามความสนใจ รวมทั้งยังเสริมสร้างความรู้ให้กับนักเรียนในระบบได้อย่างดีด้วยการได้เรียนรู้ควบคู่กับการทำจริงใช่หรือเปล่าครับ
ขอบพระคุณครับ
"การศึกษาตลอดชีวิต" มีมานานแล้วและหน่วยงานอื่น ๆ เขาก็ทำกันอยู่ ภูมิปัญญาชาวบ้านทั่วไปเขาก็จัด ผมเห็นด้วยกับคุณความคิดเห็นที่ 1 บางเรื่องซ้ำซ้อนหรือเปล่า หากเป็นไปได้ควรรวบรวมรูปแบบที่คนอื่น ๆ จัดหรือเอาแบบของชาติอื่นที่เขาจัดอยู่และประสบความสำเร็จมาบูรณาการเป็นแบบอย่างฉพาะของ กศน.ก็คงจะดี
ขอบคุณทุกท่านครับ แต่ละความเห็นจะเสนอให้คณะกรรมการนำไปเป็นข้อมูลและหาคำตอบครับ
วัชรินทร์

ทุกภาคส่วนร่วมเป็นหุ้นส่วนในการส่งเสริมการศึกษาตลอดชีวิต วิถีการเรียนรู้ การถ่ายทอด การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ การสื่อสาร โทรคมนาคม การเปิดช่องทางเลือกเพื่อการเรียนรู้ที่เหมาะสม บริบทต่างๆมีความแตกต่างกันทั้งด้านความคาดหวังความต้องการความพร้อมของกลุ่มเป้าหมาย ความสลับซับซ้อนของสังคม ทำอย่างไรจะจำแนกวิถีการเรียนที่ทำให้ประชาชนไม่รู้สึกว่าถูกบังคับให้เรียนหรือพัฒนาตนเองโดยภาครัฐเพราะระบบการศึกษาได้ทำลายล้างความมั่นใจของคนไทย....ระบบแพ้คัดออก..เหลือแต่พวกสติปัญญาดีเฉลียวฉลาดได้เข้าสู่ระบบอุดมศึกษาและมีศักยภาพความพร้อมที่จะศึกษาต่อแต่กลุ่มเป้าหมายของ กศน. คือพวกที่ถูกคัดออกความรู้สึกด้อยคุณค่า ด้อยศักดิ์ศรีจะเรียนต่อ..ประกอบกับการตีค่าจากสังคมว่า ไม่มีคุณภาพ นี่คือปมใหญ่ที่พวกเราเจ็บปวดมาก....จำได้นานมากว่า 20 ปี ดร.สิปนนท์ เกตทัต เคยรำพึงว่าตราบใด กศน.เป็นระบบราชการการศึกษาที่ทั่วถึง เท่าเทียม ไม่มีวันจัดได้ นอกเสียจากทำให้สังคมทุกภาคส่วนมาร่วมจัดการศึกษาตลอดชีวิต" และสร้างสังคมแห่งการเรียนรู้ผ่านหลายๆช่องทางซึ่งคนไทยชอบมากคือ"ความสนุกสนาน" Edutainment เป็นวิถีการจัดกรเรียนรู้หนึ่งผ่านรายการโทรทัศน์ ซึ่งมีอยู่ดาษดื่นและประชาชขนก้ได้รับการเรียนรู้ตามอัธยาศัยแล้ว สำหรับหลักคิดนี้ยิ่งใหญ่ ขอสนับสนุนความคิดและเป็นแรงใจให้ทีม 15 คนบรรลุ
คำว่าเพื่อชีวิต....ต้องเพื่อชีวิต...ไม่ยึดติด..และคิดอย่างอิสระ
กราบเรียนท่านผอ. ดร.ดิศกุล เกษมสวัสดิ์ ที่เคารพ
กระผมได้นำโจทย์ไปลองคิดบนฐานข้อมูลที่กระผมพอจะได้สัมผัสในช่วงเวลาที่เข้ามาเรียนรู้งานของกศน.ประมาณ 5ปี จึงขออนุญาตเสนอความคิดเห็นดังนี้ครับ
การจัดการศึกษาตลอดชีวิต โดยจัดตั้งศูนย์เรียนรู้ตลอดชีวิต (ศรช.)
หรือศูนย์เรียนรู้เพื่อแก้ปัญหาตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียง (กศน. ศกพ.)
โดยให้มีบทบาทหน้าที่
- ค้นหา รับฟัง ร่วมเรียนรู้ปัญหาของชุมชน
- ประสานงานกับองค์กรหรือผู้เชี่ยวชาญในปัญหานั้นๆของชุมชนเพื่อหาแนวทางการแก้ไขปัญหาของชุมชนตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียง
- จัดอบรมให้ความรู้ เพื่อพัฒนาตามความต้องการของชุมชน
- ให้บริการแนะแนวด้านการศึกษาสู่อาชีพ
- เทียบโอนความรู้จากประสบการณ์และผลงาน
- จัดสอบวัดผลการศึกษาทางอินเตอร์เน็ต เนื่องจากการศึกษาในอนาคตย่อมจะมีการพัฒนารูปแบบที่หลากหลายยิ่งขึ้น
เนื่องจากกระผมคิดว่าปัญหาบนโลกใบนี้ไม่มีวันหมด ดังนั้นงานแก้ปัญหาด้วยการศึกษาจึงน่าจะเป็นงานที่สามารถทำได้ตลอดไป เพราะปัญหาย่อมเปลี่ยนไปตามการเปลี่ยนแปลงของโลก อีกทั้งปัญหามีมากมายหลายด้าน และกระผมคิดว่าบุคลากรของ กศน. มีศักยภาพในบทบาทดังกล่าวข้างต้นอยู่แล้ว พอจะเป็นไปได้บ้างหรือเปล่าครับ
และหากเป็นไปได้กระผมอยากให้ช่วยกันเติมเต็มความคิดจะได้มีความหลากหลายที่จะนำไปสู่การพัฒนาอย่างมั่นคง ขอบพระคุณครับ
ขอบคุณผอ.วุฒิศักดิ์ ครับ
สำหรับความคิดเห็นช่วยเติมแต่ง สู่ edutainment
ขอบคุณ อ.ชูวิทย์ครับ
ขอบคุณ อ.วุฒิชัย ครับ
สำหรับความคิดเห็นและข้อเสนอที่หลายส่วนมีความเป็นไปได้ในอนาคตครับเช่นการสอบหน้าจอ ซึ่งกำลังพัฒนาอยู่โดยกลุ่มพัฒนา กศน. ส่วนเรื่องการตั้งศูนย์ต่าง ๆ นั้น กำลังทดทวนระดมความคิดกันว่าจะเรียกอะไรดี แต่ที่สำคัญคือ รัฐบาลให้หาความหมาย คือศูนย์การศึกษาตลอดชีวิตเพื่อการเรียนรู้ ต้องติดตามดูผลการประชุมหารือกันต่อไปครับ
ในความคิดเห็นส่วนตัวหากรัฐบาลจะให้ กศน.แบบไม่อั้นทั้งคน ทั้งเงิน ผมคิดว่า กศน. ต้องรีบฉกฉวยโอกาสตอนนี้ไว้ก่อน ทีมงาน กศน.หนองใหญ่ ขอกราบฝากทีมงาน กศน.ทั้ง 15 ท่าน หากค้นพบแนวทางการทำงานแล้วขอให้เร่งผลักดันให้เกิดศูนย์การเรียนรู้ตลอดชีวิตเพื่อการเรียนรู้ให้เกิดขึ้นโดยเร็วก็ดี ส่วนเรื่องอื่น ๆ ค่อยคิด ค่อยพัฒนา ทดลองปรับปรุงอย่างต่อเนื่องเดี๋ยวก็ดีขึ้นเองแหละครับ...ตรงนี้เรียนท่านด้วยความเคารพครับ อยากให้เป็นงานชิ้นโบว์แดงของ กศน.ครับ...ภูมิใจครับ
ขอบคุณ ผอ.แป๊ะ ครับ โอกาสนี้คงต้องรีบฉวยครับ