เมื่อวันที่ 12 - 15 มกราคม 2552 ได้เข้าประชุมเชิงปฏิบัติการ "การพัฒนาแผนที่ยุทธศาสตร์กรมอนามัยเพื่อการพัฒนาสุขภาพประชาชน" รุ่นที่ 2 ณ สะเมิงรีสอร์ท อ.สะเมิง จ.เชียงใหม่ รุ่นนี้เน้นการพัฒนาแผนที่ยุทธศาสตร์ใน 3 ประเด็น ได้แก่
- พัฒนาอนามัยแม่และเด็ก
- ลดปัจจัยเสี่ยงในเด็กวัยเรียนและวัยรุ่น
- ส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุ
ผู้ที่เข้าประชุมเป็นเจ้าหน้าที่สาธารณสุขของกรมอนามัย ทั้งจากส่วนกลางและศูนย์อนามัยเขตต่าง ๆ ที่ตั้งอยู่ในส่วนภูมิภาค รวมแล้วประมาณ 80 กว่าคน
วิทยากรหลัก อาจารย์หมออมร นนทสุต อดีตปลัดกระทรวงสาธารณสุข ปัจจุบันเป็นประธานคณะกรรมการสนับสนุนและพัฒนาระบบหลักประกันสุขภาพระดับท้องถิ่นหรือพื้นที่ พร้อมด้วย อาจารย์ สุทธิพงษ์ วสุโสภาพล จากสำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติที่ตามมาสมทบ
อาจารย์หมออมร ได้พูดถึงงานสาธารณสุขมูลฐาน ซึ่งเริ่มมากว่า 30 ปีแล้ว แต่ยังไปไม่ถึงขั้นที่น่าพอใจ เนื่องจากชาวบ้านยังพึ่งตัวเองในเรื่องสุขภาพไม่ได้ ในขณะนี้เรามีอาสาสมัครสาธารณสุข (อสม.) แต่รูปแบบของการทำงานกลับกลายเป็นการให้ อสม. ไปให้บริการและชาวบ้านมีหน้าที่คอยรับบริการ ยังเป็นรูปแบบเก่า ๆ อยู่ ขณะนี้สิ่งที่ต้องการ คือ ให้ประชาชนสามารถดูแลตนเอง ดูแลสังคม ดูแลสภาพแวดล้อมได้อย่างยั่งยืน ด้วยความเต็มใจ ซึ่งความยั่งยืนนี้ อยู่ที่ความเข้มแข็งของชุมชน
อาจารย์หมออมร ได้พูดถึง ทฤษฎี 3 ก ที่ต้องเข้มแข็ง โดย "ก" แรก ได้แก่ กรรมการในระดับท้องถิ่น ตำบล กำนัน อสม. แกนนำ "ก" ที่สอง กองทุน ซึ่งในขณะนี้หลายแห่งมีกองทุนตำบลแล้ว "ก" ที่สาม กำลังคน มีทั้ง อสม., แกนนำ, ชุมชน
ในการที่จะพัฒนาสุขภาพ ปรับบทบาทของประชาชน จะต้องปรับที่วิธีคิดของเจ้าหน้าที่สาธารณสุขก่อน พร้อมทั้งปรับเนื้อหาของแผนงาน/โครงการใหม่ (ปัญหาต้องเกิดจากการคิดของชาวบ้าน มิใช่เจ้าหน้าที่สาธารณสุขคิดว่านี่คือปัญหาของชาวบ้าน) ต้องมีการปรับแผนงาน/โครงการที่เน้นไปที่ชาวบ้าน มีแผนชุมชนที่มีมิติของการพัฒนาที่ชาวบ้านสามารถทำได้ด้วยตนเอง ใช้เทคโนโลยีของชาวบ้าน ทั้งนี้จะต้องรู้ว่าชาวบ้านจะทำอะไรได้ในเรื่องสุขภาพ เพื่อที่จะได้วางยุทธศาสตร์ได้เหมาะสมกับปัญหาในพื้นที่
จากยุทธศาสตร์ที่ได้กำหนดไว้นำมาทำเป็นแผนที่ยุทธศาสตร์ (Strategy Map) ซึ่งเป็นเสมือนผังทางเดิน ที่จะช่วยให้เห็นภาพความเชื่อมโยงระหว่างยุทธศาสตร์ทั้งหลาย ว่าเกี่ยวข้องและสัมพันธ์กันในเชิงของเหตุและผลระหว่างกันและกันอย่างไร ทำให้ไม่หลงทางและสามารถควบคุม กำกับสิ่งต่าง ๆ ที่จะต้องเกิดตามภาพร่างที่เราคาดไว้
แผนที่ยุทธศาสตร์เป็นเครื่องมือในการสื่อสารทั้งในองค์กรและระหว่างองค์กร ทำให้เห็นทิศทางของการพัฒนางานร่วมกัน และช่วยในการบริหารจัดการ
การสร้างแผนที่ยุทธศาสตร์ได้กำหนดมุมมองไว้ 4 มิติ โดยเริ่มจากมุมมองด้านรากฐาน การบริหารจัดการ ภาคีเครือข่ายและมุมมองสุดท้ายจะเป็นประชาชน
วิธีการสร้างแผนที่ยุทธศาสตร์ดูได้ที่นี่ค่ะ
http://www.anamai.moph.go.th/main.php?filename=plan_181108
ได้มีการแบ่งกลุ่มในการทำแผนที่ยุทธศาสตร์เป็น 3 กลุ่มตามประเด็นดังกล่าวถึงในตอนต้น ผู้เขียนอยู่ในกลุ่มพัฒนาอนามัยแม่และเด็ก ผลงานท้ายสุดที่ได้ คือ แผนที่ยุทธศาสตร์ฉบับปฏิบัติการ (Strategic Linkage Model : SLM) ซึ่งยังไม่สมบูรณ์ ส่วนกลางได้นำไปปรับแก้ เพื่อเตรียมนำเสนอให้กับผู้รับผิดชอบงานส่งเสริมสุขภาพระดับจังหวัดในการประชุมที่อุดรในสัปดาห์หน้า
ผลสรุปจากการประชุมครั้งนี้ ในความคิดเห็นของผู้เขียน
1. ความสำเร็จของการสร้างเสริมสุขภาพ ขึ้นอยู่กับองค์กรทั้งภาครัฐ เอกชน ภาคีเครือข่าย ชุมชนและประชาชน
2. แต่ความต่อเนื่องและยั่งยืนในการดำเนินงาน ขึ้นอยู่กับชุมชนและประชาชน ที่จะต้องมีบทบาทและมีส่วนร่วมทั้งในการร่วมคิดและร่วมดำเนินการ
3. การใช้แผนที่ยุทธศาสตร์ เป็นหนึ่งในหลายกระบวนการที่มีการดำเนินงานในชุมชน ความสำเร็จอยู่ที่ความมุ่งมั่นของผู้ที่รับผิดชอบ ไม่ย่อท้อ ไม่ท้อถอยเมื่อพบอุปสรรค
ทราบว่า การใช้แผนที่ยุทธศาสตร์ได้เริ่มดำเนินการมาแล้วหลายจังหวัด จะขอบพระคุณเป็นอย่างสูง หากท่านที่มีประสบการณ์จะมาช่วยแบ่งปันความรู้ให้
ขอบคุณค่ะ......
ขอขอบคุณ คุณคอบอรี นักวิชาการคอมพิวเตอร์ของศูนย์อนามัยที่ 12 ที่มาให้ความรู้ในเรื่องของการจัดการ slide จาก power point มาแสดงใน Blog นี้
สวัสดีครับคุณหนุ่ย .....เนื่องจากชาวบ้านยังพึ่งตัวเองในเรื่องสุขภาพไม่ได้ ในขณะนี้เรามีอาสาสมัครสาธารณสุข (อสม.) แต่รูปแบบของการทำงานกลับกลายเป็นการให้ อสม. ไปให้บริการและชาวบ้านมีหน้าที่คอยรับบริการ ยังเป็นรูปแบบเก่า ๆ อยู่.....
เป็นบทสรุปที่ชัดเจนในการพัฒนาของคนในชนบทเรา ครับ เกือบจะทุกเรื่องนอกจากเรื่อง สุขภาพอนามัย ...จะมีกระบวนการเรียนรู้ของคนในชนบทอย่างไร... เป็นชุมชนเข้มแข็ง เพื่อ "การพึ่งพาตนเอง"
สวัสดีค่ะ คุณกร
กำลังพยายามปรับการทำงานโดยเน้นที่ชุมชนให้มากขึ้น
ขอบคุณที่เข้ามาแลกเปลี่ยนความคิดเห็นค่ะ
ขอให้รวย ขอให้รวย เฮง เฮง เช่นกันค่ะ
ขอบคุณสำหรับพรที่ให้ ขอให้พรนั้นกลับไปที่ท่าน ผอ.ด้วยค่ะ
สวัสดีค่ะ
ขอให้มีความสุข เฮง เฮง ซื้อลอตเตอรี่นะงวดนี้
รางวัลที่ถูกถือว่าเป็นอั่งเปาจากพี่ก็ละกัน...
(พิสูจน์แล้วว่าพี่มีดวง ที่จะให้โชคกับคนอื่น จริง ๆ น่า)
ขอบคุณที่แวะมาเยี่ยม
ตรุษจีนกับเขาด้วยรึเปล่าค่ะ
ไง ๆ ก็ขอให้เฮง ขอให้รวยและขอให้สุขภาพดีค่ะ
พี่หนุ่ยคะ
แวะมาทักทายก่อนนอน
นอนดึกจัง รักษาสุขภาพด้วยค่ะ