อาหารที่ควรงด และควรทาน เมื่อโพตัสเซียมขึ้นสูง...เกินปรกติ

    วันนี้เพิ่งกลับจากโรงพยาบาลแม่จันมาแหม่บๆค่ะ...เพราะไปส่งพี่เขย ที่ป่วยเพราะเป็นก้อนเชื้อราที่ต่อมหมวกไตทั้งสองข้าง.....มีผลให้ไตทำงานไม่ปรกติ อาจเกิดภาวะไตวายเฉียบพลันได้.....

   
    ทั้งที่เป็นมานานแรมปี ไปหาหมอที่ รพ.มหาราช เชียงใหม่ และ รพ.เชียงราย (ใกล้บาล) และอีกหลายโรงฯ....ก็ทำได้เพียงพยุงอาการ บรรเทา แต่ไม่หายเป็นปรกติ...


    เมื่อวันศุกร์เย็นเพิ่ง admission นอนโรงบาล 2 คืน ออกมาวันอาทิตย์ สาเหตุเพราะระดับโพตัสเซียมสูงกว่าปรกติ (คือภาวะปรกติ ไม่ควรเกิน 5.0 mEq/L) และระดับโพตัสเซียมจะสวนทางกับระดับโซเดียมเสมอ คือถ้าโซเดียมสูง โพตัสเซียมต่ำ และถ้าโซเดียมต่ำ โพตัสเซียมจะสูง

   อาการที่มี คือ ทานอะไรไม่ค่อยได้ จุกแน่น ที่ท้อง และอยากอาเจียนบางครั้งที่ทานอาหาร ตัวเหลือง น้ำหนักลด (ตรวจเชื้อ HIV แล้วก็ไม่มีค่ะ และเขาเป็นคนรักครอบครัวมาก แล้วก็ไม่มีพฤติกรรมเสี่ยงด้วย) จากคนที่เคยทำงานเป็นภารโรงโรงเรียนมัธยมแห่งหนึ่ง ที่เคยแข็งแรง ทำอะไรได้คล่องแคล่ว ว่องไว มาตอนนี้กลับเป็นคนอ่อนแอ ติดเชื้อง่าย เข้าห้องน้ำสาธารณะก็ยังติดเชื้อเลย ทำให้เกิดภาวะภูมิคุ้มกันต่ำ ไตไม่ทำงานเป็นปรกติ ทานอะไรก็ต้องเลือก (จำกัดอาหาร) เกิดโรคนี้แล้ว ชีวิตเปลี่ยนไปมากๆ ครอบครัวก็ต้องคอยดูแลเอาใจใส่ อย่างใกล้ชิด ทั้งที่เพิ่งอายุแค่ 58 ปีเอง

     อยากบอกว่าคนเราสมัยนี้ อย่าประมาท เผลอเรอ ไม่ใส่ใจสุขภาพนะคะ พี่เขยมะนาวหวาน ร้อยวันพันปีน่ะ ไม่เคยเข้าโรงพยาบาลเลย แต่พอเป็นทีก็อย่างที่บอกล่ะค่ะ...มาทีเป็นสิบโรค (โรคแทรกซ้อนเยอะค่ะ) 

สาเหตุที่เกิดภาวะโพตัสเซียมสูง (Hyperkalemia)

  • เป็นความผิดปรกติทางเกลือแร่ที่สำคัญ มีผลทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางคลื่นไฟฟ้าหัวใจ และเป็นอันตราย ถึงกับเสียชีวิตได้ (ทำให้หัวใจหยุดเต้นได้)
  • ภาวะปรกติร่างกายจะรักษาสมดุลของโพตัสเซียมในเลือดได้เป็นอย่างดี อาศัยการเคลื่อนเข้า-ออกเซลล์ และการขับโพตัสเซียม ออกทางไตเป็นหลัก
  • ดังนั้นการเกิดภาวะ hyperkalemia ได้ มักมีการทำงานของไตผิดปรกติร่วมด้วย

   ทีนี้เรามาดูอาหารสำหรับผู้ทีมีภาวะโพตัสเซียมสูง และควรควบคุมระดับโพตัสเซียมเสมอๆ และรวมทั้งผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังกันนะคะ...

---ผักที่มีโพตัสเซียมสูง ควรงด ได้แก่  หัวปลี  ผักชี  ต้นกระเทียม  ที่มีมากได้แก่ บล็อกโคลี่  แครอท  มันเทศ  ผักบุ้ง  เห็ดฟาง  มะเขือเปราะ  มะเขือพวง  ใบแมงลัก  โหระพา  หน่อไม้ฝรั่ง  หอมแดง  ผักปวยเล้ง  มันฝรั่ง  มะเขือเทศ  ดอกกระหร่ำ  ถั่วต่างๆ เม็ดทานตะวัน  กาแฟ  น้ำนม 

---ผักที่มีโพตัสเซียมปานกลาง  ได้แก่  เห็ดนางฟ้า  แตงกวา  ฟักเขียว  พริกฝรั่ง  หัวผักกาดขาว  มะเขือเทศสีดา  ผักกาดขาวใบเขียว  พริกหยวก 

---ผักที่มีโพตัสเซียมน้อย ได้แก่  บวบเหลี่ยม  ถั่วพู  หอมหัวใหญ่ 

---ผักที่มีโพตัสเซียมน้อยที่สุด  คือ เห็ดหูหนู

---ผลไม้ที่มีโพตัสเซียมสูงควรงด ได้แก่  มากที่สุดคือ ทุเรียนหมอนทอง และชะนี  รองลงมาได้แก่  มะพร้าว  กล้วย  ลำไยพันธุ์ต่างๆ 

---ผลไม้ที่มีโพตัสเซียมปานกลาง ได้แก่ ฝรั่ง  มะขาม  กระท้อน  ส้ม  ลางสาด  องุ่น  มะม่วง  มะละกอสุก  ลิ้นจี่  ละมุด  ขนุน  ลูกพรุน  ลูกเกด

---ผักและผลไม้ที่พอรับประทานได้ แต่ปริมาณไม่มาก ได้แก่  ถั่วพู  ถั่วฝักยาว  มะเขือยาว  หน่อไม้ไผ่ตง  ผักคะน้า  ถั่วลันเตา  มะระ  หัวผักกาด  มะม่วง  มะละกอ  องุ่น  แตงโม  แอปเปิ้ล  ชมพู่

---ผักที่รับประทานได้ มี กระหลั่าปลี แต่ปริมาณพอดีๆ ได้แก่ แตงกวา  บาบ  ฟักเขียว  ถั่วงอก

@@ แต่ที่ต้องงดแน่นอนคือ น้ำส้มคั้น  และน้ำผลไม้รวมค่ะ ทานไปแล้วอาจเกิดอันตรายได้

##ผู้ที่มีโพตัสเซียมในเลือดสูง (มากกว่า 5.0 mEq/L) ควรจะงดผลไม้ทุกชนิดต่อเมื่อแพทย์สั่งเท่านั้น

 

รักษาสุขภาพกันมากๆนะคะ....ความไม่มีโรค เป็นลาภอันประเสริฐค่ะ