หากเราคิดพัฒนางานแบบนักวิจัย ในการทดลองใช้หลักสูตร 1 ปีการศึกษา เราจะได้องค์ความรู้และแนวปฏิบัติใหม่ ๆ ที่ดี ที่เหมาะสม(Best Practice) มากมาย จะเป็นประโยชน์ทั้งต่อครู บุคลากรทางการศึกษา สถานศึกษา และองค์กรที่เกี่ยวข้อง

                หลังจากกระทรวงศึกษาธิการประกาศใช้หลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2551  โดยจะมีการทดลองนำร่องการใช้หลักสูตรในโรงเรียนจำนวนหนึ่งในปีการศึกษา2552  ซึ่งในเรื่องนี้  ประมาณกลางเดือนธันวาคม 2551 ผมได้เขียนบันทึกเรื่อง ทำอย่างไรให้เกิดการขับเคลื่อนหลักสูตร 2551 แบบมีพลัง  ที่ http://gotoknow.org/blog/sup001/230316  ในวันนี้จะขอพูดอีกมิติหนึ่ง แต่ก็เป็นการเสนอแนวคิดเพื่อให้เกิดการใช้หลักสูตรอย่างมีพลัง เช่นกัน หากแต่เน้นการเสนอแนะเพื่อให้มีการวิจัยและพัฒนาการใช้หลักสูตรอย่างเป็นระบบ จริงจัง

หากพิจารณาหลักสูตร 2551 จะพบว่า  หลักสูตรนี้ นอกจากการเรียนในเนื้อหาสาระ 8 กลุ่มสาระ และกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน แล้ว หลักสูตรได้ประกาศ เน้น ความเป็นคนดี อย่างน้อย 8 ประการ คือ 1) รักชาติ ศาสน์ กษัตริย์   2)  ซื่อสัตย์สุจริต  3) มีวินัย  4) ใฝ่เรียนรู้  5) อยู่อย่างพอเพียง  6) มุ่งมั่นในการทำงาน  7) รักความเป็นไทย และ 8) มีจิตสาธารณะ  และ เน้น การเป็นคนเก่ง(สมรรถนะ) 5 ประการ คือ  1) ความสามารถในการสื่อสาร   2) ความสามารถในการคิด  3) ความสามารถในการแก้ปัญหา    4) ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต และ 5) ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี

        การวิจัยและพัฒนาหลักสูตร ฉบับ พ.ศ.2551  ควรเริ่มตั้งแต่ระยะการทดลองนำร่องการใช้หลักสูตรในปีการศึกษา 2552  ซึ่งมีหลายประเด็นที่ควรทำการวิจัยและพัฒนา อาทิ

1) ในระดับเขตพื้นที่การศึกษาควรเน้นการวิจัยและพัฒนาในประเด็นต่าง ๆ เช่น การพัฒนากรอบหลักสูตรระดับท้องถิ่น   การพัฒนาระบบกำกับติดตามการใช้หลักสูตร  การพัฒนาระบบนิเทศภายในเขตของเขตพื้นที่การศึกษาเพื่อการใช้หลักสูตร 2551   การพัฒนาระบบการจัดการความรู้ระดับเขตพื้นที่การศึกษาเพื่อวนับสนุนการใช้หลักสูตร 2551  ระบบประกันคุณภาพหลักสูตรระดับเขตพื้นที่การศึกษา   การประเมินความก้าวหน้าในการทดลองใช้หลักสูตร 2551 ระยะครึ่งปี   การประเมินผลการทดลองนำร่องการใช้หลักสูตร 2551 ระยะ 1 ปี  เป็นต้น

2) ในระดับสถานศึกษา  ควรเน้นการวิจัยและพัฒนาในลักษณะต่าง ๆ เช่น

-การวิจัยและพัฒนาหลักสูตรสถานศึกษา โรงเรียน..........

-การพัฒนาสาระการเรียนรู้ท้องถิ่น โรงเรียน........

-รูปแบบการส่งเสริมคุณลักษณะอันพึงประสงค์ ด้านค่านิยมอยู่อย่างพอเพียง(หรือคุณลักษณะอื่น ๆ อีก 7 ตัว)

-รูปแบบการพัฒนาสมรรถนะด้านการแก้ปัญหา สำหรับนักเรียนระดับชั้น.....(หรือสมรรถนะอื่น ๆ อีก 4 ประการ)

-การพัฒนาระบบนิเทศภายในเพื่อรอบรับการใช้หลักสูตร 2551 โรงเรียน..........

-การพัฒนาระบบจัดการความรู้ เพื่อสนับสนุนการใช้หลักสูตรสถานศึกษา โรงเรียน........

-รูปแบบการจัดกิจกรรมบำเพ็ญประโยชน์ สำหรับนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนต้น  โรงเรียน....

ฯลฯ

        3) ในระดับกลุ่มสาระ

-การพัฒนาระบบนิเทศภายในระดับกลุ่มสาระการเรียนรู้เพื่อรองรับการใช้หลักสูตร 2551 โรงเรียน..........

-การพัฒนาระบบจัดการความรู้ระดับกลุ่มสาระการเรียนรู้ เพื่อสนับสนุนการใช้หลักสูตรสถานศึกษา โรงเรียน........

        -การพัฒนาระบบฐานข้อมูลสนับสนุนการใช้หลักสูตร กลุ่ม

สาระการเรียนรู้.... โรงเรียน.....

4) ระดับผู้สอนรายวิชา

-การพัฒนาหลักสูตร รายวิชา......โรงเรียน

-การพัฒนาเอกสารเสริมความรู้   พัฒนาชุดการสอน  พัฒนา

 สื่อในลักษณะต่าง ๆ ฯลฯ

                -การวิจัยทดลองรูปแบบการสอนแบบต่าง ๆควรจัดกิจกรรม

                 การเรียนรู้ที่บูรณาการคุณลักษณะอันพึงประสงค์ หรือ

                 สมรรถนะ เข้าไปในกระบวนการจัดการเรียนการสอน

 

        โดยสรุปประเด็นวิจัยและพัฒนาคงมีมากมาย ที่ไม่สามารถระบุในที่นี้ได้ทั้งหมด   รวมทั้งควรมีการวิจัยประเมินผลการทดลองนำร่องการใช้หลักสูตรในทุกโดยโรงเรียน.....ผมเชื่อว่า หากเราคิดพัฒนางานแบบนักวิจัย ในการทดลองใช้หลักสูตร 1 ปีการศึกษา เราจะได้องค์ความรู้และแนวปฏิบัติใหม่ ๆ ที่ดี ที่เหมาะสม(Best Practice) มากมายจะเป็นประโยชน์ทั้งต่อเราที่เป็นครูหรือบุคลากรทางการศึกษา(ได้ผลงานทางวิชาการ) โรงเรียนของเรา(เพื่อเป็นบทเรียนในปีต่อ ๆ ไป) และโรงเรียนอื่น ๆ ในประเทศ ซึ่งจะเป็นโรงเรียนตามร่องที่ต้องใช้หลักสูตร 2551 กันอย่างถ้วนหน้า ในปีการศึกษา 2553