Tue 6 Jan 2009 ตื่นประมาณเกือบเจ็ดโมง รีบอาบน้ำแต่งตัว กินขนมปังกับหมูยอที่เหลือจากเมื่อวานเป็นข้าวเช้า เพราะยังไม่รู้ว่ามีอะไรให้กินรึปล่าว แล้วไปที่ฝ่ายทันตกรรมกัน ออกเร็วหน่อยเพราะยังไม่แน่ใจทาง พี่เก่งบอกให้มาประมาณ 8 โมงครึ่ง จริงๆแล้วก็ไม่ไกลจากแฟลตนัก ฝ่ายทันตกรรมจะอยู่แยกตัวออกมาเป็นตึกเล็กๆ อยู่ด้านหน้าของรพ.เลย เดินเข้าไปกันงกๆเงิ่นๆ มีป้าแม่บ้านบอกให้เข้าไปรอข้างใน ข้างในเป็นคลินิคที่ดูดีมาก มีคนไข้มานั่งรอเยอะมาก พี่ที่เคาเตอร์ชื่อพี่แหม่ม ตอนนั้นหมอยังไม่มากัน เจอพี่ทันตากับผู้ช่วย ที่วัยใกล้เคียงกันมีน้องนิว อายุ 22 ปี (จริงๆเจอตั้งแต่เมื่อวานแล้วที่คลินิกพี่หน่อย) และก็มีพี่ปุ๊ พี่ปุ่น พี่สาย พี่ๆแต่ละคนดูใจดีเป็นกันเองมาก ช่วงเช้าวันนี้เราไปที่ศูนย์เด็กเล็กกันเป็นที่ๆเราจะเข้าไปดูด้วย พี่ปูเป็นคนขับพาไปโดยพี่เก่งไปด้วย พี่เก่งพูดเกริ่นๆเกี่ยวกับศูนย์เด็กเล็กให้เล็กน้อย และมาคุยกับพี่นิภาซึ่งเป็นหัวหน้าของศูนย์เด็กเล็กที่ตำบลม่วงคำ เป็นหนึ่งในผู้ดูแลเด็กทั้งหมดหกคนด้วย ศูนย์เด็กเล็กจะขึ้นกับการปกครองส่วนท้องถิ่นหรืออบต. ศูนย์ที่มีตอนนี้เป็นศูนย์ชั่วคราวเนื่องจากศูนย์เดิมไฟไหม้ไปเมื่อปี 2550 ศูนย์ชั่วคราวยังมีปัญหาเรื่องความไม่เหมาะสมของสถานที่อยู่ การแปรงฟันของเด็กๆต้องงดไปก่อน เพราะสถานที่ไม่ปลอดภัย ด้านหลังเป็นอ่างเก็บน้ำ ด้านหน้าเป็นถนนใหญ่ ไม่สามารถปล่อยเด็กออกมาวิ่งเล่นได้ด้วย แต่ก็กำลังจะปรับปรุงทำรั้วกั้นอยู่ เด็กที่อยู่ในการดูแลของศูนย์ตอนนี้มีประมาณ 100 คน ช่วงนี้ที่ศูนย์ต้องมีการเตรียมรับเสด็จพระเจ้าวรวงศ์พระองค์เจ้าศรีรัศมิ์ คุณครูนิภาเตรียมให้เด็กแสดงด้วย (ก่อนหน้าพี่เก่งก็พูดไว้ก่อนแล้วว่าจะมีการรับเสด็จเร็วๆนี้ พวกเราต้องเตรียมการแสดงด้วย เอาไงดี ไม่รู้พูดจริงพูดเล่น) เด็กที่แสดงมี 4 คน เป็นผู้หญิง คุณครูสอนรำเชิญพระขวัญ เก่งกันมากน่ารักมากๆด้วยอายุ 4 ขวบกันเอง จากนั้นได้เวลาอาหารกลางวันเด็กเราก็แวะกันไปที่โรงครัวกันมีแม่ครัวสองคน แล้วพี่เก่งก็พาไปแนะนำตัวที่อบต. ฝากเนื้อฝากตัวกัน ท่านนายกอบต.กับปลัดให้การต้อนรับพวกเราเป็นอย่างดี จากนั้นพาไปหมู่บ้านวังชมภูต่อ เป็นอีกพื้นที่ที่เราต้องลงไปชุมชนกัน และเป็นที่ที่พระองค์เจ้าศรีรัศมิ์จะเสด็จมาเยี่ยมด้วย พี่ปูพาวนรอบๆหมู่บ้านและแวะโรงกลั่นสุราของชาวบ้านด้วย สุราของหมู่บ้านนี้ถูกกฏหมาย ส่งขายข้างนอกราคาถูก (10 ขวด 200) จริงๆที่อื่นก็มีต้มเหล้าเถื่อนกันทั่วไป แบบผิดกฎหมาย ซึ่งจริงๆเรียกว่าขับผ่านดีกว่า เรียกน้ำย่อย วัดใหญ่และสวยมาก พี่ปูบอกว่าไว้มีเวลาจะพามาวันอื่นเพราะต้องใช้เวลาสัก 2-3 ชม. จึงถ่ายรูปทั่ว ก่อนกลับรพ. ก็แวะกินก๋วยเตี๋ยวเต็นท์รถใกล้ๆก่อน อร่อยดีร้านสวยด้วย (เห็นพี่เค้าบอกว่าเจ้าของเป็นสถาปนิก) กลับมาพี่เก่งพาไปดูห้องสมุด บอกว่ามาพักตอนกลางวันได้ ใช้อินเตอร์เน็ตได้ ทิ้งพวกเราไว้บอกว่าตอนบ่ายสองครึ่งค่อยมาเจอกันที่ฝ่ายจะพาไปโชว์ตัว พวกเราก็เดินสำรวจแถวๆนั้น มีสหกรณ์อยู่ใกล้ๆด้วย แล้วก็มานั่งพักแถวหน้าโณงครัวกันสบายๆ จนได้เวลาก็กลับไปที่ฝ่าย ซักบ่ายสามพี่เก่งก็พาทัวร์โชว์ตัวทั่งรพ. เริ่มบ้านใกล้เรือนเคียงก่อนไปเรื่อทั่วรพ. แนะนำตัวกันจนเหนื่อยเลย พี่ๆแต่ละคนก็ดูต้อนรับพร้อมให้ความร่วมมือเต็มที่เลย สุดท้ายมาพบพี่ทุ่ง เป็นหัวหน้ากลุ่มงานพัฒนา ทำHA ของรพ ด้วย และเป็นผู้ดูแลเรื่องที่พักให้พวกเราด้วย ก็ถามไถ่ว่าพวกเราพักกันได้มั้ย และยังบอกว่าจะพูดเรื่อง HA ให้พวกเราฟังด้วยคราวหน้า ตอนแรกจะนัดวันศุกร์เลย แต่พอดีว่าเรามีแผนอื่นอยู่เลยต้องนัดคราวถัดไป นอกจากนี้ก็เจอพี่จวนซึ่งเป็นพยาบาลที่เป็นผู้ทำโครงการหลายอย่างของรพ วันเสาร์ที่จะถึงนี้จะมีงานวันเด็ก พี่จวนก็ชวนพวกเรามาร่วมงานด้วย แบบว่าจะมีซุ้มที่เกี่ยวกับทันตกรรมให้พวกเรา ก็น่าสนุกดี เห็นว่าที่อำเภออื่นที่เพื่อนๆอยู่ก็มีเหมือนกัน เสร็จแล้วตอนเย็นพี่เก่งก็ใจดีพาพวกเราไปซื้อของเข้าบ้านที่โลตัสที่ใกล้ที่สุดด้วย มื้อเย็นวันนั้นเลยได้กับข้าวเป็นมื้อใหญ่เลย เปิ้ลทำแกงจืดเองด้วย พอดึกๆก็มานั่งสรุปข้อมูลที่ได้กันในวันนี้ และช่วยกันคิดว่าต้องการข้อมูลอะไรอีกบ้าง เพื่อที่จะไปหาในวันพรุ่งนี้ด้วย คืนนี้อากาศเย็นจริงๆ
ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก ตำบลม่วงคำ เป็นสถานที่ในการรับเลี้ยงเด็กที่มีอายุระหว่าง 2½4 ขวบ โดยอยู่ในการปกครองส่วนท้องถิ่น ซึ่งจะให้การจัดสรรงบประมาณเพื่อใช้เป็นค่าใช้จ่ายเกี่ยวกับค่าอาหาร, ค่ารถที่ไปรับเด็กเล็กจากที่บ้าน นอกจากนั้นยังได้รับค่าบำรุงจากผู้ปกครองเดือนละประมาณ 50 บาท เพื่อใช้ในการซื้ออุปกรณ์ต่างๆ เช่น น้ำยาล้างห้องน้ำ สบู่ ฯลฯซึ่งนับว่าเพียงพอต่อรายจ่ายของศูนย์
จำนวนของเด็กเล็กในศูนย์มีจำนวน 100 คน เป็นชาย 46 คน หญิง 54 คน ซึ่งผู้ปกครองของเด็กเหล่านี้มักเป็นชาวนา ทำให้ไม่มีเวลาในการเลี้ยงดูบุตรหลาน จึงมักส่งมาที่ศูนย์นี้ โดยจะรับมาจากหลายหมู่บ้านภายในตำบล เนื่องจากประมาณปี 2548 ได้มีการรวมศูนย์เด็กเล็กที่แต่ก่อนมี 4 จุดกระจายตามหมู่บ้านต่างๆ เป็นศูนย์ประจำตำบล จึงทำให้มีเด็กที่มาเข้ารับการดูแลมีจำนวนค่อนข้างมาก
บุคลากรมีผู้ดูแลเด็ก จำนวน 6 คน โดยจะแบ่งการดูแลเป็นห้องๆ ตามอายุของเด็ก ซึ่งจะแบ่งเป็น 5 ห้อง ได้แก่ ห้อง 2½3 ขวบ 2 คน, ห้อง 3-3½ ขวบ 2 คน, ห้อง 3½- 4 ขวบ 2 คน โดยจำนวนเด็กเล็กต่อจำนวนผู้ดูแลจัดได้ว่าเพียงพอ ด้านเรียนการสอนจะสอนตามพัฒนาการของเด็ก โดยมีการส่งครูผู้ดูแลไปฝึกอบรมเป็นประจำ มีการได้รับความรู้ด้านสุขภาพจากหน่วย PCU ของ รพ.พาน เช่น การสอนแปรงฟัน การดูแลสุขภาพช่องปาก และมีการประสานงานกับ รพ.พาน เพื่อเข้าไปตรวจสุขภาพช่องปากและแนะนำแนวทางการรักษาพร้อมทั้งให้ความรู้ด้านทันตสุขภาพ
กิจกรรมของศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก จะมีโครงการสายใยรัก ซึ่งเป็นการถ่ายทอดความรู้ให้กับผู้ปกครองเพื่อให้มีส่วนร่วมในการดูแลเด็กในด้านต่าง ๆ มีการประชุมผู้ปกครองโดยจะมีการจัดร่วมกับ อบต. ซึ่งเป็นการช่วยประชาสัมพันธ์ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก นอกจากนั้นมีการออกตรวจเยี่ยมตามบ้านเด็ก เพื่อดูเกี่ยวกับสุขลักษณะต่างๆ และดูสภาพความเป็นอยู่ของผู้ปกครองและเด็ก มีการตรวจสุขภาพทุกวัน เช่น ตรวจผม เล็บฯลฯ
ปัญหาทั่วไปของศูนย์ ได้แก่ จำนวนเด็กที่มารับบริการค่อนข้างเยอะทำให้ครูดูแลไม่ทั่วถึง และปัญหาที่สำคัญ คือ ปัญหาสถานที่ เนื่องจากในปี 2550 ได้เกิดไฟไหม้ที่ศูนย์ จึงทำให้ต้องไปใช้สถานที่ชั่วคราวบริเวณ OTOP ระหว่างรอการสร้างศูนย์ใหม่ซึ่งผลที่ตามมา คือ
- ไม่มีสถานที่ในการแปรงฟัน เนื่องจากด้านหน้าติดถนนและด้านหลังติดบ่อน้ำซึ่งอาจเกิดอุบัติเหตุกับเด็กได้ ซึ่งปัจจุบันหลังรับประทานอาหารพบว่าไม่มีการแปรงฟันทำได้เพียงแต่การบ้วนปากเท่านั้น ซึ่งอาจก่อให้เกิดปัญหาทันตสุขภาพตามมาได้
- ลักษณะและจำนวนของห้องน้ำไม่เหมาะสมกับเด็กเล็ก โดยห้องน้ำมีขนาดเป็นของผู้ใหญ่ ซึ่งควรได้รับการแก้ไขในเรื่องดังกล่าวด้วย
- ไม่มีมุ้งลวดกันยุง
- ไม่มีพื้นที่ทำกิจกรรม
- การแบ่งห้องตามเกณฑ์อายุยังไม่ชัดเจน เด็กในแต่ละห้องยังมีช่วงอายุที่ปะปนกันบ้าง
การประเมินเกณฑ์ของศูนย์จะมีการประเมินปีละ 2 ครั้งโดยเจ้าหน้าที่จากรพ., ครูเอกปฐมวัย, กรมการปกครองท้องถิ่น ซึ่งจะพิจารณาจากสถานที่ การรับประทานอาหาร ผู้ดูแล และ ภาพรวมทั่วไปของศูนย์ นอกจากนี้ยังมีเกณฑ์ในเรื่องการแปรงฟันด้วย
