การจัดการความรู้

หนังสือที่เกี่ยวกับการจัดการความรู้

เรื่องการจัดการความรู้ฉบับมือใหม่หัดขับ Knowledge Management

บทที่ 1 เริ่ม "หนีงู" เลิกดูนิยาม

     งูตัวนี้หมายถึง  งองู  สองตัว คือคำว่า  งง   งงกับคำว่าการจัดการความรู้เพราะหลายท่างคงเคยได้เข้ารับฟังกันบ้างแต่จะเข้าใจมากหรือน้อยนั้นก็สุดแท้แต่   แต่ถ้าจะให้เข้าใจนั้นท่านต้อง "ทำใจ" อย่าพึ่งรีบจับนิยาม หรือคำอธิบายที่ตายตัวเกินไป เพียงแต่ให้ท่านได้เรียนรู้ด้วยใจที่ "เปิดรับ" ก่อน  บางทีท่านอาจนิยามคำว่า "การจัดการความรู้" ได้ถูกต้องและเหมาะสมกว่าใครก็ได้

บทที่ 2 ใช้ "ปลาทู" เพื่อปูทาง

     การจัดการความรู้ (Knowledge Management) หรือที่นิยมใช้กันมากคือ  KM  ซึ่งในหนังสือเล่มนี้เปรียบ KM เป็นปลาทูตัวหนึ่ง  ที่มี  3  ส่วนคือ   ส่วนหัว   ส่วนตัว   และส่วนหาง

     ส่วนหัวปลาเรียกว่า  KV  มาจาก  Knowledge Vision  หมายถึงส่วนที่เป็นวิสัยทัศน์  หรือทิศทางของการจัดการความรู้ 

     ส่วนกลางตัวปลาเรียกว่า  KS  มาจาก  knowledge Sharing  เป็นส่วนของการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ และเป็นส่วนที่ยากที่สุดในการบวนการ  KM 

     ส่วนหางปลาเรียกว่า  KA  มาจาก  Knowledge Assets  หมายถึงตัวเนื้อความรู้ที่เก็บสะสมไว้เป็น "คลังความรู้" หรือ "ขุมความรู้" ในเชิงของ  KM  นั้น  ตัวคลังความรู้ที่ดี  จะต้องไม่ใหญ่จนเกินไป  และจะปรับแต่งเนื้อหาให้ทันสมัยอยู่เสมอ

บทที่ 3 ร่วมสร้าง "ธารปัญญา"

     ในบทนี้เปรียบเหมือนการซูมกล้องเข้าไปดูเครื่องมือ  KM  ชุดหนึ่งซึ่งเป็นเครื่องมือที่เข้าใจง่าย  คือ เครื่องมือชุด "ธารปัญญา"  ประกอบด้วยเครืองมือหลัก ๆ 5 ชิ้น คือ

          1.ตารางแห่งอิสระ

          2.แผนภูมิแม่น้ำ  หรือ  River Diagram

          3.แผนภูมิขันบันได  หรือ  Stair Diagram

          4.ขุมความรู้  หรือ  Knowledge Assets

          5.พื้นที่ประเทืองปัญญา

บทที่ 4 มองหา "โมเดล" จัดการความรู้

     ในบทนี้ได้มีคำว่า  KM Model  ขึ้นมาเพื่อให้ท่านผู้อ่านได้ทำความเข้าใจอีกครั้งหนึ่ง  และยังมี  CoPs  ที่ย่อมาจาก  Community of Practices  หรือเรียกว่า  ชุมนุม  และได้ยกกรณีตัวอย่างในประเทศญี่ปุ่นว่า  นักวิจัยท่านหนึ่งของประเทศญี่ปุ่นได้จัดเวที และการใช้  ICT  ที่สามารถสะท้อนวัฒนธรรมการทำงานในแง่มุมต่าง ๆ

บทที่ 5 ดูตัวอย่างจาก "ปลาตะเพียน"

     บทนี้กล่าวถึงการไปร้านอาหารแล้วเห็นปลาตะเพียนว่ายอยู่ในตู้ปลาแล้วรู้สึกทึ่งคือปลาทุกตัวในฝูงจะว่ายไปทางเดียวกัน  โดยไม่มีตัวหนึ่งตัวใดแตกจากฝูง แล้วเมื่อว่ายไปจนสุดปลายทาง  ปลาทั้งฝูงก็จะหันกลับเพื่อว่ายไปในทิศทางตรงกันข้าม  ปลาตัวที่อยู่สดท้าย  จะกลับมาทำหน้าที่เป็นผู้นำ  ซึ่งในบทนี้ได้ใช้ปลาตะเพียนมาเป็นตัวอย่าง  รวมไปถึงการปรับ  "กรอบความคิด"  หรือ  "กระบวนทัศน์"  ใหม่

บทที่ 6 เรียนรู้จาก  "กรณีศึกษา"

     ในหลายส่วนของสังคมไทย  ได้มีการใช้และมีการจัดการความรู้อยู่บ้างแล้ว แต่ละแห่งต่างมีรูปแบบการจัดการความรู้ที่เป็นเอกลัษณ์เฉพาะตน  บางที่ใช้  KM  เต็มรูปแบบ บางที่ทำกันเฉพาะส่วน  และจะใช้ชี้ชัดว่าที่ใดดี  ที่ใดไม่ดี  แต่ที่อยู่ในบทนี้ต้องการให้ผู้อ่านเห็นความหลากหลายในการจัดการความรู้

ภาคผนวก  KM  ระดับปัจเจกบุคคล

     การจัดการความรู้ตาม  Model  ของสถาบันส่งเสริมการจัดการความรู้เพื่อสังคม (สคส.)  จะมุ่งเน้นไปที่คนเป็นส่วนมาก  คือมองว่า  KM  จะสำเร็จได้  ปัจจัยที่สำคัญขึ้นอยู่กับการจัดการความรู้ในระดับปัจเจกบุคคลก่อนเป็นอันดับแรก  คำถามต่อมาคือ  KM  ระดับปัจเจกบุคคลคืออะไร  ในบทนี้พยายามจะตอบคำถามนี้โดยได้ลองพัฒนาแนนคิดให้ออกมาเป็นรูป  Matrix  ที่มีชื่อว่า  "หน้าต่างความรู้  ประตูปัญญา"

ผู้แต่ง  ดร.ประพนธ์   ผาสุขยืด