เยเช หรือชื่อจริง “จินญาณา” พานิช  เกิดวันที่ ๓๐ ก.ค. ๕๑   คุณย่าผู้เป็นหมอวิสัญญีบอกคุณปู่ผู้เป็นหมอลากข้าง ว่า “Apgar Score 9 - 10”   แปลเป็นภาษาคนสามัญว่าแข็งแรงมาก ร้องเสียงดังลั่น และผิวพรรณสีชมพู   ทั้งชื่อจริงและชื่อเล่นแปลว่า ผู้มีปัญญาโดยธรรมชาติ   หรือมีปัญญาที่เป็นธรรมชาติ   ผู้ตั้งชื่อคือพ่อของเขาบอกว่าชื่อเล่นเป็นภาษาทิเบต ชื่อจริงเป็นภาษาสันสกฤต


          คุณย่าขึ้นไปตั้งแต่คืนวันที่ ๑๔ ส.ค. และจะอยู่ช่วยเลี้ยงหลานจนถึงวันที่ ๒๔    ส่วนผมไปวันเสาร์-อาทิตย์ ที่ ๑๕ – ๑๖  


          คุณย่าบอกว่าช่วยกันเลี้ยง ๒ คนกำลังพอดี    ตามปกติตั้ม (พ่อของเยเช http://vichak.blogspot.com) ช่วยเลี้ยง    แต่ตอนนี้ตั้มไปทำงานต่างจังหวัด   คุณย่ามาช่วยพอดี    ผมไปถึงก็ได้ข่าวไม่ดี ว่าเยเชเป็นหวัด มีขี้มูกก้อนโตอยู่ในรูจมูกข้างหนึ่ง   และท้องเดินมาตั้งแต่เมื่อคืน และร้องโยเยมาก   จนถึงเวลาบ่ายถ่าย ๔ – ๕ หนแล้ว    และครั้งหลังสุดเป็นน้ำ    แต่ก็ยังดูดนมเก่ง และไม่มีอาการขาดน้ำ    คือลักษณะทั่วไปแข็งแรงดี 


          คุณปู่น้อยรู้ว่าหลานมีขี้มูกอุดรูจมูก จึงเอา forceps ชนิดอ้าที่ปลายมาให้    คุณย่าคีบขี้มูกก้อนโตออกมาด้วยความทะมัดทะแมงของวิสัญญีแพทย์


          คุณย่าเป็นห่วงเรื่องท้องเดิน อยากพาไปให้หมอเด็กอ่อนดู   โปรดสังเกตนะครับ ว่าแพทย์เฉพาะทางแยกย่อยลงไปอีก แค่หมอเด็กคุณย่าก็ไม่เอา    ต้องหมอเด็กอ่อน (หมอ newborn)    คุณปู่น้อย (หมอวิชัย น้องชายผม) ผู้แสนดี ช่วยโทรศัพท์ไปถามหาลู่ทางที่จะพาไปหาหมอ newborn ที่มีอยู่คนเดียวในจังหวัด    แต่เขาไม่เปิดร้าน   จนในที่สุดก็ใช้วิธีโทรศัพท์ไปปรึกษาหมอเด็กที่สนิทสนมกัน    จึงรู้ว่าอาการที่เป็นเรียกว่า breast milk diarrhea   คือท้องเดินจากการกินนมแม่   คือเยเชแข็งแรง ดูดนมเก่ง แต่ลำไส้ยังไม่เติบโต ยังปล่อยเอ็นไซม์ แล็คเตส ออกมาย่อยน้ำตาล แล็คโตส ในนมแม่ได้ไม่ หมด   จึงท้องเดิน   เหมือนกับผมท้องเดินเมื่อ ๓๐ ปีมาแล้วที่ลอนดอน   เพราะซื้อนมกล่องลิตรมากินเพื่อประหยัด   ภรรยากินนิดเดียวแล้วปล่อยให้เป็นภาระของผม   เจ้ากล่องกระดาษสมัยก่อนมันเปิดแล้วจะถือไปเที่ยวก็ยาก   จึงต้องกินไปเรื่อยๆ จนหมด    ที่จริงตอนกินก็อร่อยดี    แต่พอประมาณ ๑ – ๒ ชั่วโมงให้หลังนี่สิ   มันปั่นป่วนในท้องสุดจะบรรยาย   และเรากำลังอยู่ระหว่างไปเที่ยวชมเมืองวันเสาร์อาทิตย์    ต้องหาส้วมสาธาณะกันแทบแย่   นี่ขนาดผมสอนวิชาพันธุศาสตร์   สอนนักศึกษาว่าคนเอเซียเมื่อพ้นวัยทารก ลำไส้จะมีเอ็นไซม์ แล็คเตส ชนิดที่ย่อยน้ำตาลนม (แล็คโตส) ไม่เก่ง    ดื่มนมมากๆ จะท้องเดิน   ผมยังเผลอเองจนได้ 


          ที่จริงเราโล่งใจ สบายใจ ที่ทั้งกช (แม่) และเยเช แข็งแรงดี   บ้านที่เช่าอยู่ก็กว้างขวางสดวกสบายพอสมควร    อยู่ในสวนลำไยร่มรื่นและมีนกมาก    ผมนั่งและนอนฟังเสียงนกเขาและนกพิชชะรี (คือนกกรงหัวจุกของคนปักษ์ใต้ หรือนกปรอดหัวโขนของคนกรุงเทพ) ร้องโต้ตอบกันด้วยความชื่นใจ   มีข้อสังเกตว่านกเขาที่นี่เป็นนกเขาใหญ่ทั้งหมด ไม่มีนกเขาชะวาหรือนกเขาเล็ก   ที่บ้านติดกันเลี้ยงนกเอี้ยงกิ้งโครงตัวหนึ่ง ร้องเสียงเจื้อยแจ้วตลอดเวลา    และมีนกยูงเดินอยู่ตัวหนึ่ง    ตกกลางคืนมีเสียงดนตรีธรรมชาติ คือเสียงแมลงร้องประสานเสียงไพเราะยิ่งนัก   และอากาศตอนกลางคืนเย็นสบาย


          ตอนเย็นคุณย่าคนใหม่ชวนคุณปู่คนใหม่ขับรถไปห้าง บิ๊กซี เพื่อซื้อของใช้สำหรับการดูแลหลาน   ผมได้เห็นความใหญ่โตของห้างที่ไม่นึกว่าจะใหญ่และมีลูกค้ามากขนาดนั้น   กชบอกว่าเป็นห้างใหญ่ร้านเดียวในเชียงราย   แต่ได้ข่าวว่าเซ็นทรัล กำลังจะมาตั้งอยู่คนละฟากถนน    แต่ในวันรุ่งขึ้นน้องชายผมบอกว่าที่ใกล้บ้านของเขามีร้าน RP Square เป็นห้างใหญ่เหมือนกัน    อยู่กลางเมือง


          ตื่นเช้าผมออกไปวิ่งในบริเวณบ้านซึ่งมีเนื้อที่ ๓๐ ไร่    มีสระน้ำ บ้านให้ เช่า เป็นหลังๆ   และบ้านหลังใหญ่ของเจ้าของบ้านซึ่งเป็นพลเอกนอกราชการที่มีชื่อเสียงเป็นที่รู้จักกันดี   บริเวณสวยงามน่าอยู่ อากาศเย็นสบาย   พื่นที่เป็นลาดเขา จึงมีลำธารเล็กๆ ไหลผ่าน   และเจ้าของได้ทำระบบระบายน้ำไว้อย่างดีมาก   ผมจดจำลักษณะการ ออกแบบภูมิสถาปัตย์ และการจัดการน้ำไว้เป็นความรู้   เดาว่ากช ซึ่งเรียนมาทางนี้ก็คงจะสังเกตไว้ ใช้ในอาชีพของเธอด้วย


          ระหว่างวิ่งในสวน ผมได้กลิ่นหอมของดอกไม้เป็นระยะๆ    กลิ่นคล้ายดอกจำปี แต่ไม่เห็นมีต้นจำปี    สวนนี้เป็นสวนลำไยเก่า เจ้าของใหม่ได้ปลูกต้นไม้อื่นแซมบ้างในภายหลัง    


          ตกสาย เยเซ ถ่ายอุจจาระออกมามีเยื่อสีเหลืองสวย ให้ความสบายใจแก่คุณย่าและคุณแม่   ผมนึกขึ้นว่า “ขี้มีค่า” คือขี้ที่มีโหงวเฮ้งดี แสดงสุขภาพของทารก   และทำให้พ่อแม่ปู่ย่าสบายใจ   แต่เธอก็ยังร้องโยเย แม้คุณย่าจะอุ้มและร้องเพลงกล่อมอย่างดี   คุณปู่ลองอุ้มบ้าง   คุณย่าบอกว่าอุ้มท่าเดียวกับพ่อของเยเช และท่านี้แหละเยเชชอบ    ซึ่งก็เป็นความจริง    เยเชอารมณ์ดีขึ้นมาทันที


          น้องชายผู้อารี (นพ. วิชัย พานิช) ช่วยเป็นธุระรับส่งและพาไปกินข้าวเที่ยง    เมื่อวาน (๑๖ ส.ค.) ผมขอให้พาไปกินก๋วยเตี๋ยวเป็ดที่ร้านเฮงเฮงที่เคยแนะนำไว้ที่นี่   และเที่ยงวันนี้ น้องชายพาไปกินก๋วยเตี๋ยวเนื้อที่ร้าน “เนื้อวัวรสเยี่ยม” อยู่ในเมืองใกล้หอนาฬิกา    น้องชายบอกว่าพาไปดูร้านที่เขาคลั่งใคล้คุณทักษิณ    ติดรูปคุณทักษิณมากินที่ร้านของเขาเมื่อปี ๒๕๔๕ และเมื่อต้นปี ๒๕๕๑   และติดสติ๊กเก้อร์ “เรารักทักษิณ” หรือ “คิดถึงทักษิณ” ผมจำไม่ได้แน่ ทั่วร้าน คงจะเป็นร้อยแผ่น    น้องชายบอกว่าเขามีเคยการปราศรัยเชียร์ทักษิณที่หน้าร้าน   และประกาศว่าคนที่มาฟังจะได้กินก๋วยเตี๋ยวฟรี    เราสงสัยว่าคงจะมีสปอนเซ่อร์


          อย่างไรก็ตาม ก๋วยเตี๋ยวเนื้อวัวของเขาอร่อยจริง    สมคำแนะนำของสองพ่อลูก คือเชลล์ชวนชิม กับหมึกแดงชวนชิม   และไอสกรีมซ่าหริ่มก็อร่อยมาก

 

วิจารณ์ พานิช
๑๗ ส.ค. ๕๑

              

เยเชกับคุณแม่และคุณปู่

เยเชกับคุณย่าและคุณปู่ เยเชชอบท่าอุ้มแบบนี้เพราะเหมือนที่พ่ออุ้ม

 

เยเชกับคุณแม่และคุณปู่น้อย

 

เยเชกับคุณย่า

 

เยเซ