• เราพยายามแยกชีวิตออกเป็นสองส่วน ชีวิตทางโลก กับชีวิตทางธรรม อันเป็นรูปแบบหนึ่งของทวินิยม (Dualism) ที่ยังห่างไกลจากความเต็มเปี่ยมสมบูรณ์ในศักยภาพความเป็นมนุษย์ในทางจิตวิญญาณที่แท้จริง
  • การมองโลกแบบทวินิยมนั้นเป็นความเคยชินพื้นฐานของจิตที่คับแคบ (อัตตา) ทวินิยมเป็นแรงขับเคลื่อนของวงล้อสังสารวัฎ จิตที่แบ่งแยกเป็นเขาเป็นเรา เวียนว่ายอยู่ในหัว ตัดขาดจากการปฏิสัมพันธ์กับโลกรอบตัว ตัดสินผู้คนในกรอบที่คับแคบของความดีเลว
  • ทวินิยมสะท้อนถึงความคิดที่ว่า เป้าหมายทางจิตวิญญาณ คือ การหนีออกมาจากเรื่องโลก ๆ เพื่อเข้าสู่ภพภูมิเบื้องบนที่ "สูง" กว่า
  • หากสังเกตดูให้ดี วิถีชีวิตวัตถุนิยม บริโภคนิยม หรือแม้แต่แนวคิดกระแสหลักทางเศรษฐกิจ สังคม การเมือง และการศึกษา ก็กำลังเดินตามแนวคิดทวินิยมที่ว่านี้
  • เรากำลังอยู่ในโลกที่เต็มไปด้วยการแข่งขัน การแบ่งแยก การชิงดี ชิงเด่น เพื่อความสำเร็จภายนอก เพื่อชีวิตที่ดีกว่า "สูง" กว่า
  • แม้แต่เป้าหมายของการศึกษาก็กลายเป็นเรื่องนอกตัว เป็นเรื่องของความสำเร็จที่ดูจะตัดขาดจากผู้คนรอบข้าง จากความสมบูรณ์ในชีวิตของเราเอง ณ ปัจจุบัน
  • ทวินิยมยังเป็นเหตุปัจจัยสำคัญของความไม่อยู่กับเนื้อกับตัวของผู้คนสมัยนี้ ยิ่งสติเราไม่อยู่กับเนื้อกับตัวมากเท่าไร จิตใจก็ยิ่งขาดสมดุลมากขึ้นเท่านั้น

 

ประยุกต์จากหนังสือ "บนเส้นทางแห่งการฝึกตน" เรจินัลด์ เรย์ เขียน วิจักขณ์ พานิช เรียบเรียง