การจัดการเรียนรู้แบบโครงงาน

Phratamnaksuankulap Mahamongkol : PSM

ธนสาร  บัลลังก์ปัทมา

       โครงงาน คือ งานวิจัยของนักเรียน โดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อให้นักเรียนสร้างองค์ความรู้ด้วยตนเอง โดยมีครูคอยแนะนำให้คำปรึกษา

       องค์ประกอบของโครงงาน ประกอบด้วยความเป็นมาของปัญหา วัตถุประสงค์ของการศึกษา เอกสารที่เกี่ยวข้องกับการศึกษา วิธีดำเนินการศึกษา ผลการศึกษา และสรุปผลการศึกษา ซึ่งอาจเรียบเรียงต่อกันเหมือนวิจัยอย่างง่ายหรือแผ่นเดียวของครู หรืออาจแยกเป็นบท 4-5 บท ตามลักษณะของงานวิจัยทั่วไป โครงงานที่ดี ควรมีการสำรวจ แยกแยะ จัดหมวดหมู่ของข้อมูลให้เป็นระบบ และต้องเป็นผลการศึกษาที่เกิดจากนักเรียนเอง ครูเป็นเพียงผู้ให้คำปรึกษา ชี้แนะ

(ในการประกวดโครงงาน ครูบางส่วนมักเข้าใจผิดว่าคนทำโครงงานคือครู คอยบอกนักเรียน หากเป็นเช่นนี้นักเรียนย่อมไม่เกิดการเรียนรู้ โครงงานนั้นจะกลายเป็นโครงงานครูไม่ใช่โครงงานนักเรียน)

       ประเภทของโครงงาน โดยทั่วไปแบ่งเป็น โครงงานเชิงสำรวจ  โครงงานเชิงทดลอง  โครงงานประดิษฐ์ โครงงานทดสอบสมมติฐานความรู้(มักเป็นนักเรียนมัธยมปลาย)

    (ตัวอย่างหัวข้อโครงงาน เลื่อนดูด้านล่าง)

      การจัดกระบวนการเรียนรู้ แบบ PSM+PDCA  Model

   P-Processing   กระบวนการ                 S-Support   การสนับสนุน                     M-Motivation  การสร้างแรงจูงใจ เสริมแรง

     ผสานกับวงจรคุณภาพ PDCA

   P-Plan วางแผน        D-Do   ทำ ลงมือปฏิบัติ           C-Check   ตรวจสอบ         A-Act      ปรับปรุง พัฒนา

 

กระบวนการติดตามการทำโครงงาน ด้านคุณภาพ

                 ใช้วงจรคุณภาพ PDCA ในการติดตามผลการทำโครงงาน

 P-Plan (วางแผน) เป็นการวางแผนการทำงาน การทำโครงการ

                D-Do (ทำ) เป็นการลงมือทำโครงงาน สำรวจ ทดลอง สรุปผลการทดลอง การทำเล่มรายงานโครงงาน

                C-Check (ตรวจสอบ) นำเสนอโครงงานให้ครูตรวจสอบ ให้คำแนะนำเพิ่มเติม

                A-Act (ปรับปรุง พัฒนา) นำผลที่ได้ไปปรับปรุง พัฒนาให้โครงงานสมบูรณ์แบบ ก่อนสรุปเป็นเล่มรายงาน

PSM+PDCA  Model

การจัดการเรียนรู้แบบโครงงาน

P-Process

 

P-Plan

 

M -Motivation >>>  A-Act               D-Do      <<<     S-Support

 

C-Check

 

 

                ด้านผู้เรียน ผลการจัดการเรียนรู้แบบโครงงาน ส่งผลให้นักเรียนได้ฝึกคิดวิเคราะห์ รู้จักแสวงหาความรู้ด้วยตนเอง มีทักษะความรู้ที่จำเป็นตามหลักสูตร ซึ่งส่งผลให้การประเมินมาตรฐานภายนอก จาก สมศ. ดังนี้

ข้อ 4 ผู้เรียนมีความสามารถในการคิดวิเคราะห์ คิดสังเคราะห์ มีวิจารณญาณ ได้ระดับคุณภาพ ระดับดีมาก

ข้อ 5 ผู้เรียนมีความรู้และทักษะที่จำเป็นตามหลักสูตร ได้ระดับคุณภาพ ระดับดีมาก

                ข้อ 6 ผู้เรียนมีทักษะในการแสวงหาความรู้ด้วยตนเอง รักการเรียนรู้ และพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่อง ได้ระดับคุณภาพ ระดับดีมาก

                นอกจากนี้ การจัดการเรียนรู้แบบโครงงาน ยังตอบสนองหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2544 ที่กำหนดเกณฑ์การผ่านช่วงชั้นให้ผู้เรียนต้องผ่านการทำโครงงาน และผู้เรียนได้พัฒนาทักษะการอ่าน คิดวิเคราะห์ และเขียนสื่อความอีกด้วย

              ตัวอย่าง หัวข้อ ประเด็น ที่สามารถนำมาจัดทำโครงงาน แยกตามกลุ่มสาระการเรียนรู้

 

กลุ่มสาระภาษาไทย

-มาตรตัวสะกด**

-อักษรย่อ**

-ศึกษาคำควบกล้ำจากหนังสือ

-คำควบกล้ำไม่แท้หนังสือพิมพ์

- ศึกษาคำยาก ทำพจนานุกรม

-คำราชาศัพท์จากหนังสือพิมพ์

-พจนานุกรมคำศัพท์ประจำตัว

-ธนาคารคำประจำตัว

-นิทานคำควบกล้ำ(นิทาน พจนานุกรมคำ)

-นิทานสระไทย (เช่น นิทานสระอา)

-ภาษาโฆษณาจากหนังสือพิมพ์

-ทำหนังสือเล่มเล็กเกี่ยวกับเศรษฐกิจพอเพียง*

-นิทานแผ่นเดียวความพอเพียง*

-นิทานคุณธรรม*

-ละครคุณธรรม*

-หมอภาษา

-โดมิโนตัวสะกด

-นิทานเรือใบหรรษา

-คิดท่าทางประกอบร้อยกรอง**

กลุ่มสาระคณิตศาสตร์

-ระยะทางการเคลื่อนที่เรือใบใส่ล้อ ตามชนิดล้อ*

-ออกแบบรูปทรงเรขาคณิตกับเครื่องใช้

-บัญชีรายรับรายจ่ายค่าขนม*

-ทำบัญชีรายรับจ่ายจากการค้าขาย*

-ค้าขายได้ความรู้สู่ความพอเพียง**

-เถ้าแก่น้อย ฝึกค้าขาย ทอนเงิน**

-สูตรคูณมหัศจรรย์ (สูตรคูณใหม่ ๆ)

-โดมิโนการคูณ

-การเดินของมด3ชนิดใน 30 วินาที

-การคำนวณค่าไฟ วิธีประหยัดไฟ

-เปรียบเทียบราคาสินค้าจาก 3 ห้าง

-เปรียบเทียบการซื้เงินสดเงินผ่อน

 

วิทยาศาสตร์

-การประดิษฐ์สิ่งของ จากพืช

-ทดลองไล่แมลงวันด้วยวิธีต่าง ๆ**

-การดับกลิ่นเหม็นด้วยสิ่งต่าง ๆ

-การทำน้ำสกัดชีวภาพ

-การทำเรือใบใส่ล้อ ล้อกล่องต่างกัน*

-การแปรรูปอาหาร ผลไม้ โดยใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น*

-การจัดทำแผนที่ทรัพยากร โดยใช้วัสดุเหลือใช้*

ภาษาอังกฤษ

-ป้ายบอกทางในท้องถิ่น, ป้ายจราจร

-แผ่นพับภาษาอังกฤษ, แผนที่ภาษาอังกฤษ

-Dictionary ภาพ/ คำตรงข้าม/ คำยาก

-Little Guide

-การ ใช้วัสดุเหลือใช้ทำภาพนิทาน

-คิด A – Z แบบใหม่เป็นผลไม้/ สัตว์

ศิลปะ ดนตรี นาฎศิลป์

-การวาดภาพตัวละคร

-การคิดท่าฟ้อนรำจากสิ่งใกล้ตัว

-การประดิษฐ์เครื่องตกแต่งตัวละคร

-คิดท่าประกอบเพลง

-ลวดลายศิลปะจากซองขนม

-หุ่นมือนิทานคุณธรรม*

-ละครคุณธรรมความพอเพียง*

สุขศึกษาและพลศึกษา

-โรคและอุบัติเหตุจากหนังสือพิมพ์**

-โรคและอุบัติเหตุในโรงเรียน**

-นักปฐมพยาบาลจิ๋ว หมอน้อย**

-การคิดกีฬาใหม่ ๆ*

-ออกกำลังกายด้วยตาราง (9 ช่อง)

-โดมิโนพาเพลิน

-ศึกษาการกระเด้งของลูกบอล

-การออกกำลังกายประกอบเพลงไทย

-การทำสารฆ่าลูกน้ำ

สังคมศึกษา ศาสนา วัฒนธรรม

-การแต่งกายของคนในชุมชน

-เชื้อชาติ ของคนในชุมชน

-การละเล่นในท้องถิ่น

-ปริศนาคำทายในท้องถิ่น

-นิทานคุณธรรม*

-ละครคุณธรรม*/**

-ประชาธิปไตยในโรงเรียน

-เอกลักษณ์ของท้องถิ่น

-บุคคลที่เป็นแบบอย่างในท้องถิ่น

-สร้างแผนที่ชุมชน แผนที่ท้องถิ่น

-แผ่นพับแนะนำท้องถิ่น จากวัสดุชนิดต่าง ๆ

-มัคคุเทศก์น้อย

การงานอาชีพ เทคโนโลยี

-ประดิษฐ์สิ่งของจากเศษวัสดุ*

-อาชีพในท้องถิ่น*

-ดับกลิ่นเหม็นจากการทอดอาหาร

-การดับกลิ่นเหม็น (ห้องน้ำ รองเท้า)

-เมนูไข่ 108 ชนิด

-เว็บไซต์ยอดนิยม (พร้อมแนะนำจุดเด่น)

-สูตรอาหารใหม่ใส่พืชสมุนไพร

-ศึกษาเรื่องกล้วย ๆ

-ประดิษฐ์เรือใบใส่ล้อแบบใหม่ๆ

-ทำต้นแบบรถประหยัดพลังงาน

-ขนมไทยใส่สมุนไพร

ข้อเสนอแนะนการจัดทำโครงงาน

-ควรมีแบบสอบถาม แบบสำรวจ ข้อมูล ความชอบ ก่อนดำเนินการศึกษา

-ควรมีตารางนำเสนอข้อมูล

-การแสดงข้อมูลจากการสำรวจ

-การนำวัสดุเหลือใช้มาประดิษฐ์เป็นผลงานประกอบโครงงาน

-อาจมีแบบประเมินโครงงาน