It isn't power or coercion that makes them effective!

กระบวนการแห่งการพัฒนาพลังสร้างสรรค์

 

          เมื่อจะเริ่มก้าวเดินไปข้างหน้าด้วยกันของมหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐบาลซึ่งเป็นรูปแบบใหม่ ผู้บริหารมหาวิทยาลัยชุดใหม่จัดให้มีการประชุม Mahidol Legacy Workshopศ.ประเวศ วะสีได้นำเอาวิธีการที่เรียกว่า กระบวนการแห่งการพัฒนาพลังสร้างสรรค์ (A-I-C) มาใช้ ซึ่งมีสามขั้นตอน คือ ๑.จินตนาการ ๒.กำหนด strategies ๓.วาง plan of actions กล่าวคือ จินตนาการ ด้วยพลังสร้างสรรค์ มีความฝันร่วมกันได้ คือพลังแห่งอนาคต ไม่มีใครถูกใครผิด ห้ามว่าคนอื่น เคารพคุณค่าศักดิ์ศรีของทุก ๆ คน ต่อมาให้ใช้ความรู้บอกว่า มหาวิทยาลัยมหิดลควรทำสิ่งต่าง ๆ ต่อไปนี้ ห้าเรื่อง (strategies) อะไรบ้าง และเพื่อให้บรรลุตาม strategies ดังกล่าวจะต้องมี action plans อะไร มี objective มี target หรือเป้าหมายเป็นจำนวนต่อเวลา เท่าไร มีอุปสรรคอะไร และต้องการ resources อะไร

กระบวนการแห่งการพัฒนาพลังสร้างสรรค์ (A-I-C)

          เป็นกระบวนการที่ตั้งอยู่บนความเชื่อที่ว่า ถ้ามนุษย์มีโอกาสได้ทำงานร่วมกันด้วยความรักและการเห็นคุณค่าของกันและกัน จะสามารถแก้ปัญหายากๆ ให้ลุล่วงไปได้ โดยอาศัยความมุ่งมั่นที่จะสร้างประโยชน์กับเพื่อนมนุษย์ ซึ่งจะก่อให้เกิดความสุข ความสร้างสรรค์ของการมีชีวิตและการทำงานร่วมกันเป็นอย่างยิ่ง และจะช่วยให้มนุษยชาติได้พบศานติสุข ซึ่งกระบวนการนี้ได้ผ่าน การพัฒนาและวิจัยมากว่า ๕๐ ปี แล้ว

          ความหมายโดยรวม ก็คือ เป็นวิธีการและเทคนิคในการเอาคนที่จะทำงานร่วมกันทั้งหมดในระบบใดระบบหนึ่งเข้ามาประชุมเชิงปฏิบัติการ (retreat) ซึ่งแบ่งการดำเนินการเป็น ๓ ขั้นตอน คือ

ขั้นที่ ๑ A = Appreciation       

ขั้นที่ ๒ I = Influence  

ขั้นที่ ๓ C = Control

 

ขั้นที่ ๑

คือ การทำให้ทุกคนให้การยอมรับและชื่นชม (APPRECIATE) คนอื่นโดยไม่รู้สึกหรือ แสดงการต่อต้านหรือวิพากษ์วิจารณ์

ในกระบวนการชั้นนี้ทุกคนจะมีโอกาสแสดงออกอย่างทัดเทียม กันด้วยภาพ ข้อเขียน และคำพูดว่าเขาเห็นสถานการณ์ในปัจจุบันเป็นอย่างไรและเขาอยากจะเห็นความสำเร็จในอนาคตเป็นอย่างไร ซึ่งจะทำให้ ทุกคนได้มีโอกาสใช้ทั้งข้อเท็จจริงเหตุผล และความรู้สึกตลอดจนการแสดงออกในลักษณะต่างๆ ตามที่เป็นจริง เมื่อทุกคนได้แสดงออกโดยได้รับการยอมรับจากคนอื่นๆ จะทำให้ทุกคนมีความรู้สึกที่ดีมีความสุข มีความอบอุ่น และเกิด “พลังร่วม” ขึ้นในระหว่างคนที่มาประชุมด้วยกัน

ขั้นที่ ๒

คือการใช้ความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ที่แต่ละคนมีอยู่ มาช่วยกันกำหนดวิธีการสำคัญหรือ “ยุทธศาสตร์” (STRATEGY) ที่จะทำให้ บรรลุ “วิสัยทัศน์ร่วม” (SHARED VISION) หรือ “อุดมการณ์ร่วม” (SHARED IDEAL) ของกลุ่มที่มาประชุม ได้อย่างดีที่สุด

ในชั้นนี้ทุกคนยังคงมีโอกาสทัดเทียมกันที่จะให้ข้อคิดเห็นว่าวิธีการสำคัญที่จะทำให้บรรลุ “วิสัยทัศน์ร่วม” หรือ “อุดมการณ์ร่วม” นั้น ประกอบด้วยอะไรบ้าง

เมื่อทุกคนได้แสดงความคิดเห็นแล้ว จะนำ “วิธีการ” ที่เสนอแนะทั้งหมดมาจัดหมวดหมู่ แยกแยะ และพิจารณาร่วมกัน จนกระทั่งได้ “วิธีการสำคัญ” ที่กลุ่มเห็นพ้องต้องกันว่า จะนำไปสู่ความ สำเร็จตามที่กลุ่มต้องการ

ขั้นที่ ๓

คือ การนำ “วิธีการสำคัญ” มากำหนดเป็น “แผนปฏิบัติการ” (ACTION PLAN) อย่างละเอียด ว่าทำอะไร มีหลักการและเหตุผลอย่างไร มีเป้าหมายอย่างไร ใครรับผิดชอบเป็นหลัก ใครต้องให้ความร่วมมือ จะต้องใช้งบประมาณค่าใช้จ่ายเท่าไร จากแหล่งใด จะมีรายได้จากการดำเนินการดังกล่าวหรือไม่ ถ้ามีประมาณว่าเท่าไร และรายละเอียดอื่นๆ ตามที่เห็นว่าควรระบุไว้

          นอกจากนี้ อาจารย์ประเวศ ยังได้แนะนำให้รู้จัก การสร้างความสุข ความสร้างสรรค์ แนะให้ไปอ่านเรื่องของนาย Dee Hock เป็นชาว Utah ชอบอ่านหนังสือ สังเกตธรรมชาติ ตามดูสัตว์ร้ายในตัวว่าจะออกมาเมื่อไหร่ การสร้างพลังมหาศาลให้องค์กร ให้ทำสามระดับดังนี้ เรียกว่า INN ดังนี้

Individual มีคุณค่าความเป็นคน มีศักยภาพ ภูมิใจในตัวเอง ทำอะไรดีๆ ที่ตัวเองชอบ ทำได้ประณีต

Node รวมตัวคนที่ถูกจริตกัน เจอกันบ่อย ๆ เกิดพลัง หาข้อมูลร่วมกัน รวมกันด้วยใจ ใช้ใจนำ

Network ระหว่างคน ระหว่างกลุ่ม เป็นแล้วเลิกเป็นก็ได้ ยังไม่เป็นก็เป็นได้ Potential จะมากขึ้น เกิดพลังมหาศาล

            “Dee Hock, who founded VISA, would say these are all chaordic organizations. He made up that word by combining "chaos" and "order." Chaordic organizations are self-organizing and self-governing. They operate not through hierarchies of authority, but through networks of equals. It isn't power or coercion that makes them effective, rather it's clear shared purpose, ethical operating principles, and responsibility distributed through every node.” (Meadows, 1999)

    

Meadows, D. 1999. “A New Kind of Organization Based on Purpose and Principle”

          The Global Citizen, December 23, 1999

     Available at : http://www.pcdf.org/Meadows/visa.html Accessed : January, 2008

                            

                                                                            ธันวาคม ๒๕๕๐ 

                                                                  Royal Gems