“เศรษฐศาสตร์” เป็นศาสตร์ที่เกี่ยวข้องกับชีวิตประจำวันของคนเราทุกคน ไม่ว่าจะเป็นเรื่องราคาสินค้าอุปโภค-บริโภคที่สูงขึ้น อัตราดอกเบี้ย หรือภาวะเงินเฟ้อ ขณะเดียวกันยังเป็นบทเรียนหนึ่งในวิชาสังคมศึกษาของนักเรียนชั้น ๑๐ ภาคเรียนนี้คุณครูช่วงชั้นที่ ๔ จึงได้เรียนเชิญ ดร.เดชรัต สุขกำเนิด อาจารย์ประจำคณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ซึ่งเป็นคุณพ่อของน้องกระติ๊บ ชั้น ๓/๒ มาเป็นอาจารย์พิเศษ นำพานักเรียนชั้น ๑๐ ไปทำความรู้จักกับวิชาเศรษฐศาสตร์ และสามารถนำความรู้ด้านเศรษฐศาสตร์มาประยุกต์ใช้กับสถานการณ์ต่างๆ ในชีวิตได้ โดยมีคุณแม่รุ่งทิพย์ สุขกำเนิด มาเป็นผู้ช่วย

 

ในการเรียนรู้ครั้งแรกเมื่อวันที่ ๑๘ มิถุนายนที่ผ่านมา คุณพ่อเดชรัตนำโจทย์สนุกๆ แต่ท้าทายมาให้นักเรียนทำความรู้จักกับวิชาเศรษฐศาสตร์เบื้องต้นกันก่อน โดยจำลองสถานการณ์ให้นักเรียนแบ่งกลุ่มเป็น ๖ กลุ่ม แทนครอบครัวเกษตรกร ๖ ครอบครัวในหมู่บ้านเดียวกัน ซึ่งต้องวางแผนการเพาะปลูกของครอบครัว ภายใต้สถานการณ์และปัจจัยที่กำหนดมาให้ อาทิ ภาวะฝนแล้ง ปริมาณน้ำสำรองของหมู่บ้านที่จำกัด ค่าใช้จ่ายต่างๆ ในการลงทุนการเพาะปลูก รายได้จากการเพาะปลูกต่อไร่ ปริมาณน้ำต่อปริมาณผลผลิต พร้อมทางเลือกที่ต้องตัดสินใจดังนี้

 

๑.จะเพาะปลูก ๕ ไร่ / ๑๐ ไร่ / หรือเลิกเพาะปลูกแล้วไปเป็นแรงงานรับจ้างที่มีรายได้แน่นอน

๒.จะขุดบ่อน้ำขึ้นมาใช้เอง (มีค่าขุดบ่อ) / หรือไม่ขุดบ่อ

๓.จะใช้ฟางคลุมหน้าดินเพื่อลดปริมาณการใช้น้ำ (มีค่าฟาง) / หรือไม่ซื้อฟาง

 

เมื่อได้โจทย์ไป นักเรียนแต่ละกลุ่มก็นำทางเลือกต่างๆ มาช่วยกันคำนวณ วิเคราะห์ ภายใต้ปัจจัยที่ให้มา ก่อนจะตัดสินใจเลือกหนทางที่ดีที่สุดที่จะนำรายได้สูงสุดมาสู่ครอบครัวของตน

 

หลังจากคำนวณรายได้ของเดือนแรกที่เป็นผลมาจากการตัดสินใจเลือกของแต่ละครอบครัวแล้ว คุณพ่อเดชรัตให้นักเรียนแต่ละกลุ่ม (ครอบครัว) วางแผนการเพาะปลูกในเดือนที่ ๒ ต่อมา โดยครั้งนี้มีความท้าทายเพิ่มขึ้นจากปัจจัยที่เปลี่ยนไป นั่นคือ ปริมาณน้ำสำรองของหมู่บ้านที่ลดลงจากการใช้น้ำในเดือนแรก

 

การตัดสินใจในเดือนที่ ๒ แสดงให้เห็นตัวเลขรายได้รวมของแต่ละครอบครัวที่เปลี่ยนแปลงไปจากเดือนแรก รวมถึงปริมาณทรัพยากรน้ำส่วนกลางที่ลดลงไปอีก อันเป็นปัจจัยสำคัญของการวางแผนการผลิตในเดือนที่ ๓ ซึ่งครั้งนี้คุณพ่อเดชรัตเพิ่มทางเลือกให้เกษตรกรสามารถพูดคุยหารือหรือทำข้อตกลงระหว่างครอบครัวได้ เช่น ครอบครัวที่เลือกขุดบ่อน้ำได้ออกมาประกาศขายน้ำให้กับครอบครัวที่ไม่มีบ่อ ขณะที่อีกครอบครัวหนึ่งแนะนำให้ทุกคนร่วมมือกันซื้อฟางมาคลุมหน้าดิน เพื่อลดปริมาณการใช้น้ำ เนื่องจากน้ำสำรองของหมู่บ้านมีจำกัด เป็นต้น

 

จากการวางแผนและตัดสินใจเลือกของแต่ละครอบครัวตลอด ๓ เดือน ผลปรากฏว่ามีบางครอบครัวที่มีรายได้สูง บางครอบครัวมีรายได้ติดลบ และมีบางครอบครัวที่ตัดสินใจเลิกเพาะปลูกในเดือนสุดท้ายเพื่อไปเป็นแรงงานรับจ้าง ซึ่งสร้างเสียงหัวเราะและความสนุกสนานให้กับนักเรียนไม่น้อย

 

ก่อนจบการเรียนรู้ในครั้งนี้ คุณพ่อเดชรัตชวนนักเรียนมองย้อนกลับไปในสถานการณ์จำลองที่เพิ่งผ่านไป เพื่อช่วยกันสรุปว่าวิชาเศรษฐศาสตร์นั้นเกี่ยวข้องกับเรื่องอะไรบ้าง และนี่คือสิ่งที่นักเรียนช่วยกันสรุปออกมา

 

เศรษฐศาสตร์นั้นเป็นเรื่องที่เกี่ยวข้องกับ

๑.การวางแผน / การตัดสินใจ

๒.ปัจจัยจำนวนมาก

๓.ทางเลือก

๔.ทรัพยากรจำกัด

๕.ความเสี่ยง (สัมพันธ์กับข้อ ๓. ในแง่ที่ว่า “High risk, High return”)

๖.โลกนี้ไม่มีอะไรฟรี

๗.การตัดสินใจและผลลัพธ์ขึ้นอยู่กับผู้อื่นด้วย

เรียนรู้เรื่องเศรษฐศาสตร์เบื้องต้นกันไปแล้ว ครั้งต่อไปคุณพ่อเดชรัตจะพาเด็กๆ ไปทำความรู้จักกับเศรษฐศาสตร์อย่างลึกซึ้งยิ่งขึ้น ด้วยโจทย์ใหม่ที่ท้าทายในบทบาทของ “นักธุรกิจ” จะสนุกสนานและนำพานักเรียนไปเรียนรู้อะไรใหม่ๆ ในโลกของเศรษฐศาสตร์บ้าง ต้องติดตามค่ะ

 

โรงเรียนขอขอบคุณคุณพ่อเดชรัตและคุณแม่รุ่งทิพย์ สุขกำเนิด ที่สละเวลามาให้ความรู้กับนักเรียนเพลินพัฒนา และเปิดโอกาสให้คุณครูได้ศึกษาเทคนิคการสอนเศรษฐศาสตร์ซึ่งเป็นเรื่องยากให้เข้าใจง่ายด้วยกระบวนการสอนที่สนุกสนานและท้าทาย