เรื่องเล่าการสอนชีววิทยา

           เป็นครูผู้สอนวิชาชีววิทยาในโรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัยมา 7  ปี แล้ว ซึ่งสอนทั้งระดับชั้นม. 4 , 5 และ 6   จากสภาพการจัดการเรียนการสอนวิชาชีววิทยา 540245 ในช่วงชั้นที่  4  ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6      ครูผู้สอนได้ทำการวิเคราะห์ปัญหาการเรียนการสอนในปีการศึกษา 2548     ที่ผ่านมาหลายลักษณะ   เช่น  การสังเกตพฤติกรรมนักเรียน    คุณลักษณะอันพึงประสงค์     การสอบถาม  และ คะแนนผลการเรียนของนักเรียนพบว่า ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนในวิชาชีววิทยา 540245   มีคะแนนเฉลี่ยเท่ากับ  61.47  จากคะแนนเต็ม 100  โดยระดับผลการเรียนของนักเรียนส่วนใหญ่  อยู่ที่  2.5 , 2 , 1.5 , 1   และ  0  เมื่อพิจารณาตามจุดประสงค์  พบว่าในหัวข้อเรื่อง  ความหลากหลายทางชีวภาพ  นักเรียนส่วนมากไม่ผ่านเกณฑ์ประเมินจุดประสงค์  ถ้าไม่ได้รับการแก้ไขย่อมส่งผลต่อคุณภาพการศึกษาและผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนที่จะศึกษาในระดับสูงขึ้น

จากสภาพการเรียนการสอนในวิชาชีววิทยา 5  40245  ข้างต้น ได้ศึกษาสาเหตุของผลสัมฤทธิ์ของการเรียนมีสาเหตุเนื่องมาจาก     ครูผู้สอนมักใช้วิธีการสอนไม่หลากหลาย วิธีการสอนของครูไม่ค่อยเป็นที่น่าสนใจประกอบกับครูสอนหลายวิชา   ทำให้การเตรียมการสอนที่เน้นนักเรียนเป็นสำคัญไม่ได้เต็มที่   ขาดสื่อการเรียนการสอนที่กระตุ้นความสนใจของนักเรียน  เนื้อหาสาระ มีความซับซ้อนยากต่อการทำความเข้าใจ  บางเนื้อหาไม่มีสื่อที่จะนำมาช่วยให้เกิดความเข้าใจ  หายาก  ไม่เพียงพอ  จึงต้องใช้ภาพและข้อความประกอบ  นักเรียนขาดเรียนหรืครูผู้สอนไม่มาสอนเนื่องจากมีเหตุจำเป็น    จากการศึกษาสาเหตุดังกล่าว จึงนำมาเป็นประเด็นแนวทางแก้ปัญหา และเห็นว่า เอกสารประกอบการเรียนการสอน  จะช่วยแก้ปัญหานักเรียนที่มีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนต่ำ  เรื่อง  ความหลากหลายทางชีวภาพ  ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ได้ 

ในการจัดการเรียนการสอนได้ใช้เอกสารประกอบการเรียนการสอนจะเน้นให้นักเรียนศึกษาด้วยตนเองหรือศึกษาเป็นกลุ่มโดยตั้งประเด็นคำถามให้กับนักเรียนก่อนศึกษาเอกสาร  เพื่อให้สอดคล้องตามผลการเรียนรู้ที่คาดหวัง   หลังจากศึกษาแล้ว บางแผนการจัดการเรียนรู้ให้นักเรียนสรุปองค์ความรู้ที่ได้โดย

1.   ทุกกลุ่มตั้งคำถามพร้อมเฉลยคำตอบ  แล้วสลับให้กลุ่มอื่นร่วมกันตอบคำถามโดยการจับฉลาก เพื่อวัดความรู้ที่ได้จากการศึกษาเอกสารปรกอบการเรียนการสอน

2.   ทุกคนจัดทำแผนผังมโนทัศน์ 

3.   สำหรับเนื้อหาใดที่มีสาระมาก จะกำหนดให้นักเรียนแต่ละกลุ่มศึกษาเอกสารประกอบการเรียนการสอนในเนื้อหาสาระที่แตกต่างกัน  แล้วให้แต่ละกลุ่มสรุปองค์ความรู้ที่ได้ และนำเสนอองค์ความรู้ในรูปของ IT  โปรแกรม power point  หน้าชั้นเรียนพร้อมตอบข้อสงสัยจากผู้เรียนกลุ่มอื่น

          เอกสารประกอบการเรียนการสอนจะเน้นรูปภาพและข้อความประกอบรูปภาพ เพื่อให้นักเรียนได้เห็นความหลากหลายของสิ่งมีชีวิต โดยเฉพาะเป็นสิ่งที่ศึกษาจากของจริงได้ยาก  นอกจากนี้จะให้นักเรียนศึกษาจากของจริงจากแหล่งเรียนรู้ในโรงเรียน เช่น  ห้องสัตววิทยา   ห้องพรรณไม้  สวนพฤกษศาสตร์

          หลังจากนักเรียนสรุปองค์ความรู้ในรูปแบบต่างๆ  แล้ว ครูผู้สอนจะร่วมกับนักเรียนสรุปองค์ความรู้ตามประเด็นคำถามที่ตั้งไว้  และครูผู้สอนเติมเต็มในเนื้อหาที่มีปัญหาให้กับนักเรียนโดยการใช้สื่อคอมพิวเตอร์ช่วยสอนอีกครั้งหนึ่ง  แล้วให้นักเรียนทบทวนความรู้โดยการำแบบฝึกหัด

          ในการวัดและประเมินผลจะประเมินโดยครู  นักเรียนประเมินตนเอง  ประเมินโดยเพื่อนทั้งเพื่อนกลุ่มตนเองและนอกกลุ่ม

          เอกสารประกอบการเรียนการสอนนี้นักเรียนได้นำไปใช้ในการทบทวนเนื้อหาบทเรียนและศึกษาด้วยตนเองนอกห้องเรียนกรณีที่ไม่ได้เข้าเรียนในเวลาปกติ 

           จากการใช้เอกสารประกอบการเรียนการสอนวิชาชีววิทยา 5  40245  เรื่อง  ความหลากหลายทางชีวภาพชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6   พบว่าในปีการศึกษา 2550  ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนสูงขึ้น