ที่จริงพรุ่งนี้นัดทีมงานลงเก็บข้อมูลวิจัยเรื่องการจัดกระบวนการเรียนรู้ตลอดชีวิตตามแนวเศรษฐกิจพอเพียงซึ่งเป็นโครงการวิจัยของ กศน.เป้าหมายก็เพื่อมุ่งถอดประสบการณ์การการเรียนรู้ตลอดชีวิตของชุมชนบางสะพานว่าประสมประสานการเรียนรู้ตลอดชีวิตทั้งรูปแบบการศึกษาในระบบ นอกระบบและอัธยาศัยในการเรียนรู้เรื่องเศรษฐกิจพอเพียงกันอย่างไร โดยนัดทำ focus group discussion เวทีแรกกัน เตรียมการกันไปมากแล้ว

แต่ปรากฏว่าได้รับการติดต่อกระทันหันจากผู้ใหญ่บ้านบางสะพานแกนนำชาวบ้านว่าชุมชนไม่ค่อยพร้อมสำหรับวันพรุ่งนี้เพราะจะต้องเตรียมการเรื่องเลือกตั้งท้องถิ่นในวันอาทิตย์ที่ 20 เม.ย.( อบจ.ทั้งนายก และ สจ.) หาเสียงกันเข้มข้นมากทีเดียว ก็ต้องปรับแผนเล็กน้อยเลื่อนเวทีโฟกัสกรุ๊ฟไปเป็นวันศุกร์ที่ 25 เม.ย. บอกกล่าวทุกท่านไปแล้ว

มานั่งคิดดูว่าจะป้องกันอคติ bias อย่างไร ข้อมูลจึงจะเชื่อถือได้มากที่สุด เพราะผมเองก็คลุกคลีกับชุมชนนี้มาก ในที่สุดก็ปิ้งแวบขึ้นมาว่าจะกำจัดจุดอ่อนนี้ด้วย 2 วิธี คือเชิญบุคคลภายนอกมาเป็นผู้นำการสนทนาหลัก (เชิญแล้ว) จำนวนสองสามคน พร้อมส่งกรอบคำถามประเด็นให้ไปศึกษาล่วงหน้า กับวิธีไขว้ทีมนักวิจัยสองพื้นที่ผลัดกันทำหน้าที่นำการสนทนากลุ่ม กล่าวคือพื้นที่อำเภอเมืองก็ให้ทีมนักวิจัยอำเภอชะอวดดำเนินการนำการสนทนากลุ่ม และพื้นที่อำเภอชะอวดให้ทีมนักวิจัยอำเภอเมืองเป็นผู้นำการสนทนากลุ่ม  ...อาจจะต้องหาวิธีการอื่นมาเสริม

และคิดหนักในเรื่องการบันทึกข้อมูลว่าจะโชว์หรือฉายขึ้นจอหรือขึ้นกระดาษชาร์ตข้อมูลความรู้และความรู้สึกที่เกิดขึ้นในเวทีสนทนาดีหรือไม่ ให้ทุกคนสามารถติดตามข้อมูล สร้างความเข้าใจในภาพรวมของการพูดคุย ทำให้นำข้อมูลที่ได้รับไปแตกหน่อต่อยอดได้ เพราะพื้นที่จังหวัดนครศรีธรรมราชเราคุ้นชินกับวิธีนี้ (ผลพวงจากการเรียนรู้โครงการชุมชนอินทรีย์)  แต่ก็มีเพื่อนร่วมทีมอึดอัดไม่เห็นด้วย ให้เหตุผลว่า หากจะได้ขึ้นข้อมูลให้เห็นทั่วกันแล้ว ก็จะทำให้ข่มกันทางความคิดได้ ความคิดหนึ่งไปข่มอีกความคิดหนึ่ง จะต้องทำอย่างไรไม่ให้ความคิดจากคนหนึ่งไปมีอิทธิพล ไปโน้มน้าว ไปบล็อกความคิดของอีกคนหนึ่ง

ฉะนั้นจึงได้ร่วมกันหาข้อยุติเรื่องการบันทึกข้อมูลกลางว่าจะต้องมีคุณลิขิตกลางคนหนึ่งทำการบันทึก แต่ยังไม่ฉายหรือโชว์บนจอหรือในกระดาษชาร์ตในขณะที่มีการสนทนากลุ่มอยู่ เพื่อป้องกันไม่ให้ความคิดหนึ่งไปกระทบกระเทือนต่อระบบคิดของอีกคนหนึ่งอย่างที่ว่าได้ จะฉายหรือโชว์ขึ้นจอหรือลงในกระดาษชาร์ตได้เพื่อให้เห็นภาพรวมการพูดคุย ก็ต่อเมื่อเสร็จสิ้นการพูดคุย และใช้บันทึกนี้เป็นการตรวจสอบข้อมูลอีกทางหนึ่งด้วย

กำหนดการนี้อาจปรับเปลี่ยนได้ตามความเหมาะสม ประโยคนี้หลายท่านคงคุ้นเคยดี เพราะเวลาประชุมใดๆมมักจะมีการแนบตารางการประชุม อบรม สัมมนาไปด้วย และท้ายตารางมักจะมีข้อความนี้

ตารางนี้อาจปรับเปลี่ยนได้ตามความเหมาะสม

จึงขอความรู้จากท่านทั้งหลายด้วยครับ

สำหรับแฟนๆ R2R ของ ศ.นพ.วิจารณ์ พานิช เชิญที่นี่ครับ แนวทางการจัดการ R2R เป็นเพาเวอร์พอยต์ครับ