รัฐธรรมนูญ สร้างวินัย ประชาธิปไตย สร้างปัญญา

ประเด็นทางการเมืองเรื่องที่ร้อนแรง ในตอนนี้ คือ เรื่องของการแก้รัฐธรรมนูญ โดยมีผู้เห็นด้วยกับการแก้รัฐธรรมนูญบางคน ให้เหตุผลว่า เพราะรัฐธรรมนูญไม่เป็นประชาธิปไตย จึงต้องแก้รัฐธรรมนูญให้เป็นประชาธิปไตย

ผมจะไม่วิเคราะห์ในประเด็นของการแก้หรือไม่แก้รัฐธรรมนูญ แต่ผมจะขออนุญาตวิเคราะห์ความสมเหตุสมผลในประเด็นที่ว่า “รัฐธรรมนูญไม่เป็นประชาธิปไตย”

ก่อนอื่นคงจะต้องแยกแยะให้เห็นภาพที่ชัดเจน ระหว่างรัฐธรรมนูญ และ ประชาธิปไตย เท่าที่ผมได้ศึกษามาบ้าง ผมว่าน่าจะเป็นคนละส่วนกันระหว่างรัฐธรรมนูญ กับ ประชาธิปไตย ดังนี้ ครับ

	รัฐธรรมนูญ	ประชาธิปไตย
จุดเด่น	ข้อกฏหมายที่ต้องปฏิบัติ	การใช้สิทธิ เสรีภาพ ในทางการเมือง
ลักษณะ	วินัย(ศีล)	ปัญญา
หลักการ	นิติธรรม	การมีส่วนร่วม

จากการแยกแยะดังกล่าว คงจะพอมองให้เห็นความแตกต่างกันได้ นั่นคือ รัฐธรรมนูญ เป็นหลักการพื้นฐานที่สำคัญในการสร้างคนให้มีวินัยเพื่อใช้ประชาธิปไตยในการปกครองตนเอง โดยมีขั้นตอนที่สำคัญ คือ เมื่อประชาชนมีวินัยแล้ว จึงค่อยใช้หลักประชาธิปไตยในการมีส่วนร่วมในทางการเมือง

ในกรณีที่มีผู้กล่าวว่า รัฐธรรมนูญ ไม่เป็นประชาธิปไตย ผมว่าน่าจะมาจากเหตุที่ว่า ผู้ร่างรัฐธรรมนูญ ไม่ได้มาจากการเลือกตั้ง การอ้างเหตุผลดังกล่าวก็อาจจะถูกส่วนหนึ่ง แต่ที่สำคัญผมว่าการเป็นประชาธิปไตยน่าจะอยู่ที่เนื้อหาสาระของรัฐธรรมนูญ ดูว่ามีมาตราใดที่ลิดรอน สิทธิ เสรีภาพ ของประชาชนบ้าง

และเท่าที่ผ่านมา ก็ไม่พบว่ามีมาตราใดที่ลิดรอนสิทธิ เสรีภาพของประชาชน จึงถือได้ว่าเนื้อหาของรัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบัน มีความเป็นประชาธิปไตยที่ประชาชนยอมรับได้ นั่นคือเป็นรัฐธรรมนูญที่ส่งเสริมการใช้สิทธิ เสรีภาพของประชาชนในการมีส่วนร่วมในทางการเมือง

ทีนี้ในส่วนของการเรียกร้องให้มีการแก้ไขรัฐธรรมนูญ ผมว่าคงจะต้องอ้างให้ถูกหลัก นั่นคือ น่าจะต้องอ้างถึงหลักนิติธรรม (Rule of law) โดยพิจารณาว่าข้อกฎหมายในรัฐธรรมนูญ “ มีความเป็นธรรมตามหลักนิติธรรมหรือไม่ เพียงใด ” จึงจะสมเหตุสมผล