มีการถ่ายทอดวิชา ทบทวนความรู้ในวันพญาวัน

ได้กล่าวถึงพิธีการต่างๆในวันพญาวันมาแล้วเป็นบางส่วน  มาวันนี้จะเล่าถึงการถ่ายทอดวิชาความรู้ในวันพญาวัน  เพราะเชื่อว่าวันพญาวันเป็นวันที่ฤกษ์ดีที่สุดในรอบปี  ตอนเช้าเมื่อไปวัดบางคนก็จะกินอ้อผะหญาจากพระสงฆ์  หรือครูบาเจ้าเชื่อว่าคนใดกินอ้อผะหญาจะมีผะหญาปัญญาเฉียบแหลม  เรียนเก่งการทำอ้อผะหญาพระสงฆ์หรือพ่อครู แม่ครูบางท่านจะทำไว้ให้ลูกศิษย์โดยการตัดต้นอ้อมาทำกระบอกยาวราว  2 นิ้ว   ใส่น้ำผึ้งแท้ลงไป  ทำๆหลายกระบอกนำใส่ในขันครู   ทำพิธีเสกโดยใช้พระคาถาชื่อว่า  "อ้อผะหญา"     เมื่อคนใดจะมากินอ้อผะหญา  ท่านก็จะหยิบขึ้นมา 1 กระบอก เป่าเสกอีกครั้ง แล้วยื่นให้คนที่จะผู้ที่จะกินรับเอาอ้อผะหญามากรอกเข้าปากตนเองจนหมดครั้งเดียวพรวด  แล้วทำการขบกัดปากกระบอกอ้อให้แตก  ยิ่งแตกมากเท่าใดถือว่าจะมีผะหญาปัญญาแตกฉานเท่านั้น  เสร็จแล้วเอาบอกอ้อผะหญาโยนทิ้งข้ามบ่าตนเองไปด้านหลัง

ส่วนผู้คนที่จะเรียนวิชาความรู้ก็ต้องไปขึ้นครูกันในวันนี้  ไม่ว่าครูดาบ  ครูเจิง(ชั้นเชิงการต่อสู้)  ครูซอ  ครูกลอง   ครูมวย   ครูคาถาต่างๆ  ไม่ว่าคาถาข่ามคง(คงกระพัน)  คาถาสาวหุม(มหาเสน่ห์) ครูยาสมุนไพร   รวมความเอาว่าซะป๊ะวิชาที่ต้องการเรียนก็ต้องขึ้นครูกันในวันนี้

การขึ้นครูแต่ละวิชา  แต่ละครู ก็ไม่เหมือนกัน ครูดาบครูเจิง  อาจมีค่าครู 32  แถบ  หรือบาทในปัจจุบันครูซอบางท่านอาจให้ลูกศิษย์มอบสวยดอกไม้ให้ตนเอง  เสร็จแล้วจะให้ลูกศิษย์เด็ดก้นสวยดอกออกทิ้งเกิดเป็นช่องก้นสวยดอก มองเห็นทะลุโปร่ง  ถือว่าจะทำให้ลูกศิษย์มีผะหญาปัญญาโปร่งลอดอุปสรรคปัญหาต่างๆ  เวลาขับขานเพลงซอด้วยคำพูดสด  ก็จะไม่ติดขัด  สามารถโต้ตอบ  สามารถบอกเพลงซอได้เก่ง

แต่บางคนเรียนวิชาการมาแล้ว เมื่อถึงรอบปีในวันพญาวันก็จะกลับไปดำหัวครู  ทบทวนวิชาการที่เคยเรียนมา  เช่น  มีการฟ้อนดาบ     การดื่มน้ำมนต์แล้วฟันแทงทดลองพระคาถา  การลืน(กลืนยันต์)ข่ามคง  ลืนยันต์มหาเสน่ห์  การฝังยันต์(ตะกรุด)การปลดขันตั้งหรือขันครู  หากว่ามีการขึ้นขันตั้ง หรือขันครูก่อนวันพญาวันมาแล้ว จะนานเท่าใดก็ตาม  เมื่อถึงวันพญาวันต้องปลดขันตั้งลง  จะตั้งขันครูหรือขันตั้งข้ามปี หรือวันพญาวันไม่ได้  เมื่อปลดขั้นตั้งหรือขันครูลงแล้วเมื่อพ้นวันพญาวันไป ก็ไม่ต้องตั้งอีกเพราะถือว่าได้ขึ้นไว้ดีแล้ว

การเปลี่ยนขันครู  เมื่อถึงวันพญาวัน  ครูบางคนกำหนดให้ลูกศิษย์ต้องเปลี่ยนเครื่องสักการะบูชาครูที่เป็นของเก่าออกทิ้งจนหมดแล้วต้องหาใหม่ทุกอย่างครบเหมือนเดิม  เช่น  ดอกขาวจำนวน  32  ดอก  เทียน 32  เล่ม    ต้องเท่าเดิม  ดังนี้เป็นต้น  โดยเฉพาะพ่อครูที่มีวิชาอาคมแก่กล้า  มีเครื่องสักการะในขันครูเป็นเหล้า   ถึงเวลาเปลี่ยนเครื่องสักการะในขันครู ก็จะนำเหล้าเก่ามาเสกเลี้ยงให้ลูกศิษย์ดื่ม โดยเฉพาะศิษย์ที่เรียนมาด้วยกัน  ต้องมาดื่มเหล้าขวดเดียวกัน ห้ามทะเลาะกัน ไม่ว่าศิษย์รุ่นน้อง ศิษย์รุ่นพี่ถือว่าเป็นศิษย์ร่วมครูร่วมสาบาน

ในวิถีชีวิตประจำวัน   หากเราไปนั่งพูดคุยกับเพื่อนบ้านผู้ที่มีคาถาอาคม หรือมีภรรยาหลายๆคนถือว่าเป็นที่มีเสน่ห์  มักจะพูดเล่นกันว่า  " ถึงวันพญาวันจะขอขึ้นครูสักคน  "  เป็นต้น  จะเห็นว่าความเชื่อเรื่องวันพญาวันของผู้คนล้านนานั้นยังมีอยู่บ้าง  แม้จะเป็นการพูดหยอกล้อ  แต่นั่นก็มีที่มา...

หลังจากเรียนวิชาศิลปศาสตร์หรือทบทวนวิชากันแล้ว ลูกศิษย์บางคนหลายคนอาจเล่นรดน้ำ หรือเล่นเตะตะกร้อ  เล่นหมากกอน  ม้าจ๊กคอก   เกิดความอบอุ่นทั้งลูกศิษย์และพ่อครู  แม่ครูในวิถีแห่งล้านนาในวันพญาวัน...ยิ่งแล