ผมมีโอกาส ร่วมจัดรายการทางวิทยุกระจายเสียง อ.ส.ม.ท.จังหวัดแม่ฮ่องสอน ในรายการ "อัยการพบประชาชน" ผมไปร่วมจัดในฐานะผู้แปลภาษา คำต่อคำ ประโยคต่อประโยค ท่านอัยการพูดเป็นภาษาไทย เราเน้นยำเป็นภาษาท้องถิ่น ได้องค์ความรู้กฏหมายที่เกี่ยวกับไฟไหม้และวางเพลิง เพื่อเตือนสติข้าราชการ ประชาชนทุกหมู่เหล่า ถึงโทษที่เกิดจากไฟไหม้และการวางเพลิง เพราะเป็นช่วงหน้าร้อน บ้านเรา(ภาคเหนือ)เกิดไฟไหม้ได้ง่าย โดยเฉพาะไฟป่า

กฏหมายที่เกี่ยวกับไฟไหม้และวางเพลิงมี 2 ประเภท คือ

ประเภทที่ 1 เหตุเกิดในบ้านหรือชุมชน

กฏหมายอาญาที่เกี่ยวกับไฟไหม้ วางเพลิงในบ้าน ชุมชน มาตรา 217 ,218 ,219 ,220 ,225

การกระทำถ้าก่อให้เกิดภยันตรายต่อทรัพย์สิน ชีวิตของประชาชน เช่น เผาบ้าน โรงเรือน เรือ ที่สาธารณะ เช่น สถานีรถไฟ สนามบิน ท่าเรือ โบสถ์ โรงละคร สนามฟุตบอล มีความผิดทั้งจำทั้งปรับ ถ้าเป็นเหตุโดยประมาท ทำให้ทรัพย์สินเสียหาย หรือน่าจะเกิดความเสียหายต่อประชาชน โทษก็เบาลง แม้การตระเตรียมอุปกรณ์ยังไม่ได้กระทำผิดก็ถือว่ามีความผิด

ประเภทที่ 2 เหตุเกิดนอกบ้านหรือในป่า (ข้อที่แหละที่เป็นห่วงประชาชนที่ไม่รู้กฏหมาย)

พ.ร.บ. ป่าไม้ พ.ศ. 2484 การแผ้วถางป่า โก่นสร้าง เผาป่า ทำลายป่า ถือครอบครอง เว้นแต่ ทำการเกษตรกรรมตามที่ได้รับอนุญาตจากเจ้าหน้าที่ ฝ่าฝืนมีโทษทั้งจำทั้งปรับ

พ.ร.บ. ป่าสงวนแห่งชาติ พ.ศ. 2507 มาตรา 14 แผ้วถาง ยึดถือครอบครอง ทำประโยชน์ ก่อสร้าง เผาป่า เก็บของป่า ทำให้เสื่อมเสียสภาพป่า ฝ่าฝืนมีโทษทั้งจำทั้งปรับ

พ.ร.บ. อุทยานแห่งชาติ พ.ศ. 2504 มาตรา 16 ภายในเขตอุทยาน ห้ามมิให้ผู้ใด ยึดถือ ครอบครอง ก่อสร้าง แผ้วถาง เผาป่า ฝ่าฝืนมีโทษตามมาตรา 24 จำคุกไม่เกิน 5 ปี ปรับไม่เกิน 2 หมื่นบาท

พ.ร.บ. สงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2535 มาตรา 38 ผู้ใดยึดถือ ครอบครอง ปลูกสร้าง ตัดโค่น เผาผ่า แผ้วถาง ทำลายต้นไม้ พฤกษชาติ ฝ่าฝืนมีโทษตามมาตรา 54 จำคุกไม่เกิน 7 ปี ปรับไม่เกิน 1 แสนบาท

เป็นยังไงครับ โทษหนักนะ ขึ้นอยู่กับว่าพื้นที่ที่กระทำเป็นพื้นที่ป่าประเภทใด ถ้าเป็นชาวบ้านที่ไม่รู้อิโหน่อิเหน่ ก็คงเดือดร้อนเป็นแน่แท้ จะเอาเงินค่าปรับเป็นหมื่นเป็นแสนมาจากไหน ลำพังทำงานทั้งปียังไม่เคยเห็นเงินหมื่นเลย ประการสำคัญบางครั้ง บางอย่างมันเป็นวิถีชีวิตและความเคยชินของชาวบ้านที่ปฏิบัติกันมาโดยไม่รู้ว่ามันเป็นความผิดตามกฏหมาย

ชาวครูของเราก็เหมือนกัน อย่าให้ครู ภารโรงหรือเด็กๆเผาหญ้า เผาใบไม้ ตามริมรั้วหรือหลังโรงเรียน พลาดพลั้งโดนข้อใดข้อหนึ่งก็จะเดือดร้อนกันทั้งหมด

นำมาฝากครับ เพื่อความไม่ประมาท เห็นข่าวว่า ใครเผาป่าที่ตีนดอยสุเทพ จะปรับรายละ 2 หมื่นบาท เป็นการประชาสัมพันธ์เพื่อป้องปราม ที่แม่ฮ่องสอนมีสมัยหนึ่งผู้ว่าออกนโยบายว่า ใครเห็นการเผาป่าให้แจ้งให้ทราบ จะมีรางวัลนำจับ 5 พันบาท ผมว่ามันเป็นการแก้ปัญหาที่ปลายเหตุ คงไม่ได้ผลหรอก และแล้วมันก็ไม่ได้ผลจริงๆตามที่ผมคาดไว้

แต่ปีนี้ดีนะ ย่างเข้าเดือนมีนาคมแล้วยังไม่มีหมอกควันเลย ถ้าเป็นเช่นนี้ตลอดไปก็คงจะดีใครไม่ต้องโทษใคร ขณะนี้ปัญหามันเป็นสามเส้าระหว่าง ผู้ประกอบกิจการท่องเที่ยว (รถทัวร์ รถตู้) ชาวไร่ และคนหาของป่า (รวมถึงคนเก็บเห็ดถอบ คนเก็ยตองตึง) ต่างคนก็ต่างโทษกันว่าเป็นต้นเหตุของปัญหา เป็นสมการที่ไม่รู้จักจบ

ขอให้ช่วยกันเถิดครับ ก่อนที่จะไม่มีใบไม้ใบหญ้าให้เผาอีกต่อไป

ลุงเก