เจอ Flash presentation อันหนึ่ง ชื่อ Imperial History of the Middle East สร้างโดย MapsOfWar.com ครับ 

ผมหยิบมาฝาก และอยากจะชี้ประเด็นบางอย่างครับ ถูกหรือผิด ก็ตามแต่จะคิดกัน

  1. ไม่ว่าจะเป็นอาณาจักรหรือมหาอาณาจักรอันยิ่งใหญ่ มีการเกิดและแตกดับเป็นธรรมดา
  2. ตลอดประวัติศาสตร์ของมนุษยชาติ ไม่มีใครยืนอยู่ได้ตลอดการ -- ไม่นั่ง ไม่นอน ก็ให้มันรู้ไป!
  3. อะไรที่อยู่เลยสายตามนุษย์ออกไป แทบไม่มีทางรู้เลยว่าเป็นจริงหรือไม่ เช่นมีที่สองหมื่นไร่ โฉนดว่าอย่างนั้น ตอนจ่ายเงินซื้อก็คิดว่ามีอย่างนั้น แต่ในขณะนี้ ไม่ีทางรู้เลยว่าที่สองหมื่นไร่มีใครมาบุกรุกบ้างหรือไม่ ต่อให้เอา 4WD ขับตะบึงไปตรวจรอบๆ อาณาบริเวณให้เปลืองน้ำมันเล่น กำลังตรวจอยู่ตรงนี้ก็ไม่รู้ว่าที่วิ่งผ่านมาแล้วห้าก.ม. จะมีใครนำวัว "บุกรุก" เข้ามากินหญ้าหรือไม่ -- ดังนั้น อะไรที่มีเกินพอดี ก็ทำให้กังวลเกินพอดีครับ
  4. ในอดีต พื้นที่อาณาเขตกว้างใหญ่มีความจำเป็นต่อการดำรงชีวิต เนื่องจากอาณาเขตแปรผันตรงกับอาหาร แรงงาน และทรัพยากร แต่ในปัจจุบันนี้ ไม่แน่ว่าจะดีนะครับ พื้นที่กว้างใหญ่ หมายถึงประชากรมาก และมักนำไปสู่ความทุกข์ยาก และความเหลื่อมล้ำต่ำสูง
  5. "พรมแดน" เพิ่งมีมาเมื่อไม่นานมานี้ และอยู่ในแผนที่ครับ โดยลัทธิล่าอาณานิคมเพื่อแย่งชิงทรัพยากร; ก่อนหน้านั้น ขอบเขต/ความผูกพันธ์ของอาณาจักร อยู่กันด้วยการเกื้อกูลประโยชน์ต่อกันและกัน (บรรณาการแลกกับการปกปักรักษา)