ผู้เขียนได้รับมอบหมายให้เข้าร่วมประชุมเพื่อเสนอความคิดเห็นในร่างโครงสร้างของ ASEAN Coordinating Committee on Consumer Protection (ACCCP) ในการประชุม Pre-ASEAN Coordinating Committee on Consumer Protection (ACCCP) Meeting ซึ่งจัดโดย Ministry of Domestic Trade and Consumer Affairs, Malaysiaระหว่างวันที่ ๒-๓ กรกฎาคม ๒๕๕๐ ณ กรุงกัวลาลัมเปอร์
การประชุม Pre-ASEAN Coordinating Committee on Consumer Protection (ACCCP) Meeting ครั้งนี้ มีผู้แทนรัฐบาลจากประเทศสมาชิกสมาคมประชาชาติแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้(Association of Southeast Asian Nations: ASEAN) รวมทั้งสิ้น ๒๕ คน ได้แก่ กัมพูชา อินโดนีเซีย ลาว เมียนมาร์ ฟิลิปปินส์ สิงค์โปร์ ไทย (สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค) เวียดนาม และสำนักงานเลขาธิการ ASEAN โดยประธานในการประชุม ได้แก่ Mr.Mohamed Nor Bin Abdul Aziz, Deputy Secretary General, Ministry of Domestic Trade and Consumer Affairs, Malaysia
วัตถุประสงค์ของการประชุมครั้งนี้เพื่อก่อตั้ง ASEAN Coordinating Committee on Consumer Protection (ACCCP) และขอมติให้ความเห็นชอบต่อโครงสร้างของคณะกรรมการที่ได้เสนอต่อผู้เข้าร่วมประชุมได้ให้ข้อคิดเห็น เพื่อนำไปเสนอที่ประชุมในการประชุมเจ้าหน้าที่อาวุโสด้านเศรษฐกิจของอาเซียน (SEOM)/การประชุมรัฐมนตรีเศรษฐกิจอาเซียน (AEM) ต่อไป
ที่ประชุมได้แลกเปลี่ยนความคิดเห็นและข้อเสนอแนะกันอย่างกว้างขวางและได้เห็นชอบร่วมกันในข้อเสนอแนะต่าง ๆ โดยให้เสนอต่อ SEOM/AEM ต่อไป ดังนี้
๑. ข้อเสนอของประเทศมาเลเซียในการก่อตั้ง ASEAN Coordinating Committee on Consumer Protection (ACCCP)
Mr.Isamil Jantan, Director of Consumer Affairs Division, Ministry of Domestic Trade and Consumer Affairs, Malaysia ได้ร่วมนั่งพิจารณาจัดทำรายงานความก้าวหน้าในการก่อตั้ง ACCCP ในการประชุม ที่ประชุมได้เห็นชอบในหลักการในการก่อตั้ง ACCCP ซึ่งรวมถึงขอบเขต โครงสร้าง สมาชิก สำนักงานเลขาธิการ และเงินกองทุนสำหรับ ACCCP ประเด็นต่าง ๆ ที่ได้นำมาพิจารณาและเสนอข้อคิดเห็นคือ
- ข้อเสนอของประเทศมาเลเซียในการก่อตั้ง ACCCP
ที่ประชุมได้แลกเปลี่ยนความคิดเห็นข้อเสนอของประเทศมาเลเซียในการก่อตั้ง ACCCP และโครงสร้างขององค์กร ประเทศสมาชิกต่าง ๆ ในที่ประชุมได้เห็นชอบในข้อเสนอดังกล่าว อย่างไรก็ตาม มีประเด็นข้อสังเกตต่าง ๆ จากบางประเทศ ได้แก่ อินโดนีเซียและเวียดนามได้เน้นความจำเป็นสำหรับโครงสร้างที่ชัดเจนและขอบเขตของ ACCCP กัมพูชา ลาว และเมียนมาร์ ได้แสดงความกังวลเกี่ยวกับระดับที่แตกต่างของการพัฒนาและความไม่เท่าเทียมกันอย่างมากเกี่ยวกับกฎหมายคุ้มครองผู้บริโภคและกฎต่าง ๆ ในภูมิภาคนี้ และได้เสนอว่าให้ประเทศต่าง ๆ ที่ได้มีขอบเขตงานด้านการคุ้มครองผู้บริโภคที่พัฒนาแล้ว ช่วยเหลือและให้คำแนะนำปรึกษาเพื่อให้เป็นที่มั่นใจในการพัฒนาด้านการคุ้มครองผู้บริโภคที่เท่าเทียมกันในภูมิภาคนี้ สิงค์โปร์ได้สะท้อนมุมมองและได้กล่าวถึงความจำเป็นในการทำให้ช่องว่างระหว่างประเทศสมาชิกเกี่ยวกับขอบเขตงานด้านการคุ้มครองผู้บริโภคภายในประเทศในแต่ละประเทศ กันนี้ให้แคบลง และได้เสนอแนวทางไว้ ๒ ประการ ได้แก่ ประเทศสมาชิกต่าง ๆ ที่มีขอบเขตงานด้านการคุ้มครองผู้บริโภคภายในประเทศที่พัฒนาแล้วควรจะดำเนินการใช้ความพยายาม ณ ขณะนี้อย่างต่อเนื่องและรับภาระไป พร้อมกันนี้ ให้ใช้ความพยายามที่จะช่วยและให้คำแนะนำปรึกษาประเทศสมาชิกต่าง ๆ ซึ่งกำลังพัฒนาขอบเขตงานด้านการคุ้มครองผู้บริโภคขณะนี้ สำหรับประเทศไทย ผู้เขียนได้เสนอแนะโดยรวมเกี่ยวกับเงินกองทุนในการดำเนินกิจกรรมของ ACCCP อาจระดมเงินกองทุนจากประเทศสมาชิกเช่นเดียวกันกับการเป็นสมาชิกองค์กรระหว่างประเทศโดยทั่วไปที่อาจเก็บค่าสมาชิกเป็นรายปี สำหรับอัตราเท่าใดนั้นไว้กล่าวกันในรายละเอียดต่อไปภายหน้า และได้ให้ความเห็นว่าการจัดการประชุมหรือการเป็นเจ้าภาพในการประชุมนั้นควรใช้เป็นวิธีหนึ่งที่สำคัญในการให้ข้อมูลข่าวสารแก่สาธารณชนหรือระหว่างประเทศสมาชิกด้วย สำหรับข้อมูลข่าวสารเกี่ยวกับขอบเขตงานประการหนึ่งที่สำคัญ ได้แก่ การแลกเปลี่ยนข้อมูลในเชิงป้องกันเกี่ยวกับข้อมูลสินค้าอันตราย ซึ่งในการนี้ ควรจะต้องมีศูนย์ข้อมูลในแต่ละประเทศและมีระบบแจ้งเตือนระหว่างประเทศสมาชิกด้วยกัน
- สำนักเลขาธิการ ACCCP
ประเทศมาเลเซียได้อาสาสมัครเป็นสำนักเลขาธิการ ACCCP สำหรับกิจกรรมนี้ ประเทศสมาชิกต่าง ๆ ได้เห็นชอบในหลักการตามที่ประเทศมาเลเซียได้เสนอ และประเทศมาเลเซียจะปฏิบัติหน้าที่และทำงานกันอย่างใกล้ชิดกับสำนักเลขาธิการ ACCCP ในการกำหนดตารางหรือโปรแกรมการทำงานต่อไป
- การประชุม ACCCP
ประเทศมาเลเซียได้เสนอว่าการประชุม ACCCPต่อไปนี้ให้อยู่บนพื้นฐานของการให้ประเทศสมาชิกหมุนเวียนกันเป็นเจ้าภาพ และประเทศสมาชิกแต่ละประเทศรับผิดชอบค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวข้องแต่ละประเทศเอง สำนักเลขาธิการ ASEAN ได้สนับสนุนข้อเสนอนี้ และประเทศสมาชิกต่าง ๆ ได้เห็นชอบในหลักการตามที่ประเทศมาเลเซียได้เสนอ และประเทศมาเลเซียได้อาสาสมัครที่จะเป็นเจ้าภาพในการจัดประชุม ACCCP ในครั้งแรก
- องค์กร/หน่วยงานปฏิบัติของประเทศสมาชิกต่าง ๆ
ผู้แทนประเทศสมาชิกต่าง ๆ ได้อธิบายและชี้เฉพาะองค์กร/หน่วยงานในแต่ละประเทศที่จะเป็นองค์กร/หน่วยงานปฏิบัติ สรุปได้ ดังนี้
กัมพูชา ได้แก่ Cambodia Import Export Inspection and Fraud Repression Department, Ministry of Commerce
อินโดนีเซีย ได้แก่ Directorate General of Domestic Trade, Ministry of Trade
ลาว ได้แก่ Department of Domestic Trade, Ministry of Industry and Commerce
มาเลเซีย ได้แก่ Ministry of Domestic Trade and Consumer Affairs
เมียนมาร์ ได้แก่ Ministry of Commerce
ฟิลิปปินส์ ได้แก่ Department of Trade and Industry
สิงค์โปร์ ได้แก่ Ministry of Trade and Industry
ไทย ได้แก่ สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค สำนักนายกรัฐมนตรี
เวียดนาม ได้แก่ Competition Administration Department, Ministry of Trade
๒. การนำเสนอเรื่องต่าง ๆ และการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นในเรื่องที่นำเสนอ
ผู้แทนมาเลเซีย อินโดนีเซีย และสำนักเลขาธิการ ASEAN ได้เสนอหัวข้อต่าง ๆ ให้ที่ประชุมได้รับทราบเป็นข้อมูล
ผู้แทนมาเลเซีย โดย Mr.Rungit Singh, Chairman Tribunal for Consumer Claims, Malaysia ได้เน้นการแก้ไขเยียวยาและการชดใช้ค่าเสียหายเกี่ยวกับปัญหาด้านการคุ้มครองผู้บริโภคข้ามพรมแดนระหว่างประเทศ[1] และได้ให้ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับ Consumer Claims Tribunal ในประเทศมาเลเซีย ซึ่งเป็นองค์กรอิสระโดยได้ก่อตั้งขึ้นโดย The Consumer Protection Act, 1999 มีสาขา ๑๕ แห่งทั่วประเทศ มีกลไกการจัดการเกี่ยวกับปัญหาด้วยกระบวนการทางกฎหมายและทางบริหาร ง่าย ค่าใช้จ่ายน้อย และรวดเร็ว ทั้งนี้ ขอบเขตอำนาจตามกฎหมายนั้นจำกัดอยู่เพียงการรับฟังพยานหลักฐานการร้องเรียนจากผู้บริโภคและผู้ประกอบธุรกิจ เกี่ยวกับสินค้าและบริการ โดยผลการพิจารณามีสภาพบังคับตามกฎหมาย โดยผู้พิจารณา (Presiding Judge) สามารถเริ่มต้นด้วยการไกลเกลี่ยได้หากคู่กรณีร้องขอ และหากการร้องเรียนสามารถยุติด้วยการถอนการร้องเรียนหรือคู่กรณีตกลงกันได้ ก็จะมีการบันทึกข้อตกลงเป็นลายลักษณ์อักษร แต่หากกรณีไม่สามารถตกลงกันได้ Tribunal ก็จะพิจารณาตัดสิน คำตัดสินของ Tribunal ผูกพันคู่กรณีเหมือนเป็นคำพิพากษาหรือคำสั่งของ Magistrate’s Court ซึ่งจะต้องปฏิบัติตามภายใน ๑๔ วันนับแต่วันที่ มีคำตัดสิน และสำเนาคำตัดสินของ Tribunal นี้จะต้องส่งไปยัง Magistrate’s Court ที่มีสถานที่ตั้งที่ใกล้ที่สุดของ Tribunal นั้น และ Magistrate’s Court ก็จะนำไปบังคับเสมือนว่าคำตัดสินของ Tribunal นั้นเป็นคำพิพากษา (Civil Judgement) คู่กรณีที่ไม่เห็นด้วยกับคำตัดสินก็สามารถที่จะยื่นคำร้องเรียนคัดค้านได้ (อุทธรณ์) ที่ The Enforcement Division, Ministry of Domestic Trade and Consumer Affairs ทั้งนี้ ผู้ไม่ปฏิบัติตามคำตัดสินดังกล่าวย่อมมีโทษทางอาญาด้วย
ผู้แทนอินโดนีเซีย โดย Ms.Srie Agustina, Director of Consumer Protection, Directorate General of Domestic Trade, Ministry of Trade ได้นำเสนอรายงานความก้าวหน้าของกิจกรรม The South East Asia Consumer Protection Network (SEA-CPAN) และได้เน้นย้ำว่า SEA-CPAN เป็นองค์กรชั่วคราวที่จะอำนวยความสะดวกในการให้ความร่วมมือด้านกิจการคุ้มครองผู้บริโภคระหว่างหน่วยงานต่าง ๆ ใน ASEAN ตราบจนกระทั่ง ACCCP ได้ถูกก่อตั้งมาเมื่อใดแล้ว ภารกิจและกิจกรรมต่าง ๆ ของ SEA-CPAN ก็จะตกเป็นหน้าที่ของ ACCCP ต่อไป และได้เน้นว่า The First Technical Meeting of SEA-CPAN จะมีขึ้นในวันที่ ๓๐-๓๑ กรกฎาคม ๒๕๕๐ นี้ ณ กรุงจาการ์ต้า โดยได้แจ้งวียนหนังสือเชิญไปยังประเทศสมาชิก ASEAN ต่าง ๆ แล้ว
ผู้แทนสำนักเลขาธิการ ASEAN โดย MS.Shirley V Ramesh ได้ให้รายละเอียดเกี่ยวกับมุมมองด้านการคุ้มครองผู้บริโภคใน The ASEAN Economic Community Blueprint โดยมีเป้าหมายหรือแนวทางในการที่จะสร้างความเข้มแข็งด้านการคุ้มครองผู้บริโภคใน ASEAN โดยการก่อตั้งกลไกที่เหมาะสม ก่อตั้งเครือข่ายองค์กรคุ้มครองผู้บริโภคต่าง ๆ เพื่อแลกเปลี่ยนและให้ข้อมูลข่าวสารซึ่งกันและกัน และการจัดการฝึกอบรมในระดับภูมิภาคสำหรับเจ้าหน้าที่ของรัฐที่เกี่ยวข้องกับการคุ้มครองผู้บริโภคและผู้นำผู้บริโภคต่าง ๆ ในการเตรียมความพร้อมสำหรับตลาดรวม ASEAN (an integrated ASEAN market) ทั้งนี้ การก่อตั้งกลไกที่เหมาะสมนั้น ได้แก่ การทำให้การคุ้มครองผู้บริโภคมีความเข็มแข็งใน ASEAN โดยการก่อตั้ง ASEAN Coordinating Committee on Consumer Protection (ACCCP)
๓. ข้อเสนอแนะ
ที่ประชุมได้เห็นชอบมีมติยอมรับร่างขอบเขตของงาน (Terms of Reference ASEAN Coordinating Committee on Consumer Protection (ACCCP)) สรุปได้ดังนี้
- วัตถุประสงค์
วัตถุประสงค์หลักของ ACCCP คือจะต้องให้หลักประกันเป็นที่แน่ใจเกี่ยวกับระดับที่สูงของการคุ้มครองผู้บริโภคและการคุ้มครองสิทธิต่าง ๆ ของผู้บริโภคทั้งหลายใน ASEAN โดยการพัฒนาและการร่วมมือในภูมิภาค
- ขอบเขตและหน้าที่
ACCCP จะต้องปฏิบัติหน้าที่ในฐานะศูนย์กลางที่สำคัญใน ASEAN เกี่ยวกับนโยบายและการริเริ่มต่าง ๆ ด้านการคุ้มครองผู้บริโภค และจะปฏิบัติหน้าที่ดังนี้
๑) ส่งเสริมการพัฒนาด้านนโยบายการคุ้มครองผู้บริโภคใน ASEAN
๒) อำนวยการและส่งเสริมการบูรณาการเกี่ยวกับกฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองผู้บริโภคในประเทศสมาชิก
๓) ส่งเสริมความโปร่งใสในกฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองผู้บริโภคในประเทศสมาชิก
๔) ก่อตั้งเครือข่ายองค์กรที่เกี่ยวข้องกับการคุ้มครองผู้บริโภคต่าง ๆ เพื่อส่งเสริมการแลกเปลี่ยนข้อมูลข่าวสารและประสบการณ์ต่าง ๆ ระหว่างประเทศสมาชิก และกับการประชุมในภูมิภาคและระหว่างประเทศ
๕) อำนวยการและส่งเสริมการรวมตัวกันของผลประโยชน์ผู้บริโภคในคณะกรรมการต่าง ๆ ใน ASEAN
๖) จัดการฝึกอบรม สัมมนา และสัมมนาเชิงปฏิบัติการด้านการคุ้มครองผู้บริโภค
๗) อำนวยการให้มีการศึกษาและแลกเปลี่ยนการเยี่ยมชมกิจการด้านการคุ้มครองผู้บริโภคระหว่างประเทศสมาชิกต่าง ๆ
๘) ก่อตั้งกลไกในการเยียวยาเพื่อชดใช้ค่าเสียหายแก่ผู้บริโภคใน ASEAN เพื่ออำนวยความสะดวกและให้บริการการปรึกษาหรือระงับข้อพิพาทระหว่างประเทศสมาชิก
๙) พัฒนาโปรแกรมการศึกษาและการสร้างความตระหนักในการคุ้มครองผู้บริโภค
๑๐) เผยแพร่ประชาสัมพันธ์ด้านการคุ้มครองผู้บริโภคในรูปแบบต่าง ๆ
๑๑) ก่อตั้งระบบเตือนภัยที่เหมาะสมเกี่ยวกับสินค้าและบริการที่ไม่ปลอดภัย
- ตัวแทนประเทศต่าง ๆ ในการประชุม ACCCP
ACCCPจะต้องประกอบด้วย
๑) ประธานในการประชุม (Chairperson)
ประธานในการประชุมACCCP (Chairperson) จะต้องดำรงตำแหน่ง ๒ ปี และหมุนเวียนกันระหว่างประเทศสมาชิกตามลำดับตัวอักษรของประเทศ และให้มีผู้ช่วยประธานฯ (Co-Chairperson) เพื่อเป็นหลักประกันความต่อเนื่องของกิจกรรม ผลการตัดสินใจในการประชุมจะต้องอยู่บนพื้นฐานของมติที่ประชุม
๒) เลขาธิการ
ให้ประเทศมาเลเซียปฏิบัติหน้าที่เป็นเลขาธิการโดยถาวร (Permanent Secretariat)
๓) การเป็นสมาชิก
ตัวแทนส่วนราชการในแต่ละประเทศไม่เกิน ๕ คน จะต้องเข้าร่วมการประชุม
๔) ผู้สังเกตการณ์ วิทยากร และผู้เชี่ยวชาญ (Observers, Resource Persons and Experts)
เมื่อมีความจำเป็น ACCCP อาจเชิญผู้สังเกตการณ์ วิทยากร ผู้เชี่ยวชาญ และผู้แทนจากองค์กรผู้บริโภคต่าง ๆ เข้าร่วมประชุมและให้ข้อมูล
๕) โครงสร้าง
เพื่อให้ ACCCP สามารถบรรลุหน้าที่อย่างมีประสิทธิภาพและในลักษณะของการปฏิบัติหน้าที่ร่วมกัน ACCCP อาจแต่งตั้งคณะทำงาน (Working Groups) ภายใต้ ACCCP เพื่อปฏิบัติหน้าที่ในการกำหนดมาตรการเฉพาะเรื่องต่าง ๆ ด้านการคุ้มครองผู้บริโภค และให้ข้อเสนอแนะที่จำเป็นเกี่ยวกับวัตถุประสงค์ต่าง ๆ ของ ACCCP อย่างไรก็ตาม ACCCP จะควบคุมและให้คำแนะนำหรือแนวทางเมื่อจำเป็น
คณะทำงาน (Working Groups) ดังกล่าว ได้แก่
WG1-Working Group on Alert System and Information Exchange
WG2-Working Group on Redress
WG3-Working Group on Training and Education
WG4-Working Group on Promotion and Publication
ACCCP จะเป็นผู้ริเริ่มการให้คำปรึกษาและการสร้างเครือข่ายกับองค์กรต่าง ๆ ใน ASEAN และสนับสนุนให้ข้อมูลต่าง ๆ และช่วยเหลือในส่วนที่เกี่ยวข้องกับประเด็นต่าง ๆ ด้านการคุ้มครองผู้บริโภคเมื่อจำเป็น
- การประชุม
๑) ให้มีการประชุม ACCCP อย่างน้อยปีละ ๑ ครั้ง โดยหมุนเวียนกันตามลำดับตัวอักษรของประเทศสมาชิก
๒) ประธานและผู้ช่วยประธานของ Working Group ต่าง ๆ ภายใต้ ACCCP จะต้องเข้าร่วมประชุมเพื่อรายงานความก้าวหน้าของแต่ละ Working Group และให้ข้อมูลที่ทันสมัยแก่ ACCCP ในสวนที่เกี่ยวกับขอบเขตของแต่ละ Working Group
๓) ผลการตัดสินใจในการประชุมจะต้องอยู่บนพื้นฐานของการออกเสียงของสมาชิกอันถือว่าเป็นมติที่ประชุม
๔) อาจให้มีการประชุมต่าง ๆ ของแต่ละ Working Group หลังจากที่มีการประชุม ACCCP ทุกครั้ง
----------------------------------
[1]กลไกการคุ้มครองผู้บริโภคต่าง ๆ ในการชดใช้ค่าเสียหายระหว่างประเทศในมาเลเซีย (Cross Border Mechanisms)
- Business in-house consumer complaint/customer service departments
- Consumer Affairs Division, Ministry of Domestic Trade and Consumer Affairs
- Enforcement Division, Ministry of Domestic Trade and Consumer Affairs
- Non Governmental Organizations eg. Federation of Malaysian Consumers Associations (FOMCA), Consumer Association Penang (CAP)
- NationalConsumerComplaintsCenter (NCCC)
ขอบคุณมากๆ เลยครับ