หากศึกษาเนื้อในของมาตรฐานต่างๆที่ได้มีการนำมาใช้พัฒนาคุณภาพของสถานบริการสาธารณสุข จะพบว่า บริบทของเป้าหมายที่ซ่อนอยู่ภายในนั้น เป็นการกำหนดการปฏิบัติพันธกิจของระบบงานนั้นๆ สหวิชาชีพซึ่งทำงานภายใต้พันธกิจนั้นๆจำเป็นต้องเรียนรู้มาตรฐานเชิงระบบ ทั้งๆที่ไม่ใช่เรื่องของวิชาชีพตนเอง กลไกสำคัญที่ทำให้ต้องเรียนรู้ร่วมและมีเป้าหมายร่วมในการพัฒนามาตรฐานของระบบงานนั้นๆก็เพราะ ท่านเป็นหนึ่งในทีมงาน

หลังจากได้เริ่มโครงการนำร่องการพัฒนาระบบงานสุขศึกษาในจังหวัดกระบี่เมื่อ 5 ปีก่อนแล้วแผ่วปลาย     เมื่อเดือนธันวาคม 2550   สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดกระบี่ ก็ได้เริ่มต้นปลุกชีวิตของระบบงานสุขศึกษาขึ้นอีกครั้งหนึ่ง 

ในครั้งนี้การปลุกชีวิตใช้การไถหว่านเมล็ดพันธุ์ไปทั่วจังหวัดแทนการเลือกไถหว่านเพียงบางพื้นที่ เป็นการไถหว่านที่หวังผลให้เมล็ดพันธุ์เติบโตขึ้นจนเป็นต้นกล้าที่แข็งแรง ภายใต้การทะนุบำรุงของชาวสวนระดับอำเภอ คือ สำนักงานสาธารณสุขอำเภอ  โดยมีนักวิชาการเกษตรเป็นที่พึ่งนั้นคือ สหวิชาชีพของโรงพยาบาล     

 

บริบทเชิงระบบของมาตรฐานสุขศึกษาก็คล้ายกับบริบทของมาตรฐานอื่น  คือ มีการกำหนดองค์ประกอบ หรือ โครงสร้างของมาตรฐานไว้ให้ได้รับรู้และเรียนรู้เพื่อถอดมาตรฐานออกมาให้จับต้องได้เป็นรูปธรรมโดยผู้นำเอามาตรฐานไปใช้     

โครงสร้างในมาตรฐานสุขศึกษา  จะมีองค์ประกอบทั้งหมด 9 องค์ประกอบ ในบริบทที่ได้รับการแจ้งให้ทราบไว้นั้น ได้บอกตัวชี้ไปว่าทิศทางที่จะวัด คืออะไรบ้างไว้ 20 ตัว   ขอสรุป 9 องค์ประกอบมาเพื่อบอกกล่าวผู้ที่อยู่ในแวดวงคุณภาพให้รับทราบไว้บ้างดังนี้  

  • องค์ประกอบที่  1    นโยบายการดำเนินงานสุขศึกษา 
  • องค์ประกอบที่  2   ทรัพยากรการดำเนินงานสุขศึกษา
  • องค์ประกอบที่ 3    ระบบข้อมูลสารสนเทศ
  • องค์ประกอบที่ 4    แผนการดำเนินงานสุขศึกษา
  • องค์ประกอบที่ 5    กิจกรรมสุขศึกษาและพัฒนาพฤติกรรมสุขศึกษา
  • องค์ประกอบที่ 6    การนิเทศงานสุขศึกษา
  • องค์ประกอบที่ 7    การประเมินผลการดำเนินงานสุขศึกษา
  • องค์ประกอบที่ 8    การเฝ้าระวังพฤติกรรมสุขภาพ
  • องค์ประกอบที่ 9    การวิจัยที่เกี่ยวข้องกับสุขศึกษาและพฤติกรรมสุขภาพ     

สรุปแล้วเมื่อจะนำมากำหนดให้เกิดรูปธรรมที่จับต้องได้  ตามความเข้าใจเดิมๆของคำที่คุ้นเคย

  • องค์ประกอบที่ 1 – 4     ก็คือส่วนที่เป็น input 
  • องค์ประกอบที่ 5 – 7     ก็คือส่วนที่เป็น process
  • องค์ประกอบที่ 8-9        ก็คือส่วนที่เป็น output    

 

  • โดยมีองค์ 1-3  เป็น input  ที่ทำให้เกิด องค์4   
  • องค์ที่ 4  เป็น plan ที่
  • ทำให้เกิดองค์ 8-9 เป็น act  
  • จากการมีองค์ 5 เป็น do 
  • และ องค์ 6-7  เป็น check  

และเมื่อนำไปเชื่อมกับระบบงานใน HA 

  • ส่วนขององค์ 1- 4  จึงเป็นส่วนที่อยู่ในตอนที่ 1  ที่
  • ก้าวข้ามเชื่อมไปสู่การทำงานกับชุมชนในตอนที่ 2 เรียบร้อยแล้ว 
  • แล้วก้าวข้ามไปเชื่อมโยงกับกระบวนการดูแลผู้ป่วยในตอนที่ 3  ด้วยองค์ 5  
  • และติดตามผลการดำเนินงานด้านการสร้างเสริมสุขภาพ หรือ การดูแลผู้ป่วย ในตอนที่ 4    
  • แล้วเรียนรู้ผลลัพธ์ของการเชื่อมโยง ว่าผลการดำเนินงานด้านการสร้างเสริมสุขภาพนั้นควรพัฒนาต่ออย่างไรหรือควรคงไว้อย่างไรด้วยองค์ 9 

17   กุมภาพันธ์ 2551