ผมต้องมาลองปรับกระบวนการสอนใหม่ แบบ Action learning ที่บริหารคะแนนออกไป ที่จูงใจเชิงบังคับให้นักศึกษาต้องเข้าเรียน ค้นคว้า และทำรายงานส่งอย่างต่อเนื่อง เป็นรายชั่วโมง

  จากผลการประเมินผลการเรียนการสอนรายชั่วโมง และจากการตรวจรายงานที่นักศึกษาทำมาส่งเป็นระยะๆ ในวิชา “การจัดการทรัพยากรที่ดินแบบบูรณาการ” ที่มีนักศึกษาลงทะเบียนเรียน ๑๖๒ คน พบว่า 

มีนักศึกษาจำนวนหนึ่ง ตามไม่ทัน ขาดเรียน ขาดส่งรายงาน และน่าจะมีปัญหาในการสอบปลายเทอมนี้ 

ทำให้ผมต้องมาลองปรับกระบวนการสอนใหม่ แบบ Action learning

ที่บริหารคะแนนออกไป ทั้งเชิงจูงใจ และแกมบังคับให้นักศึกษาต้องเข้าเรียน ค้นคว้า และทำรายงานส่งอย่างต่อเนื่อง เป็นรายชั่วโมง จึงจะได้คะแนน

 แต่เนื่องด้วยเวลาเรียนที่จำกัด เพียง ๓ ชั่วโมงต่อสัปดาห์ ผมจึงพยายามปรับใช้ระบบการวางแนวหัวการค้นคว้าจากเอกสาร และจาก internet

ในข้อที่เป็นงานที่ผมกำลังปฏิบัติอยู่จริงๆ เป็นต้นแบบในการศึกษาให้นักศึกษาไปค้นคว้า และทำรายงานส่งในชั่วโมงต่อๆไป โดยลำดับ 

เช่น

  • การทำงานวิจัยและพัฒนาแบบ "บูรณาการ"
  • การจัดการทรัพยากร ดิน น้ำ ป่าไม้ ทั้งในระดับครัวเรือน ชุมชน พื้นที่ ภาค และประเทศ เพื่อความเป็นธรรม ที่ลดความเสื่อมโทรมต่อทรัพยากรและสิ่งแวดล้อม
  • การเชื่อมโยงภูมิปัญญาพื้นบ้านในการจัดการทรัพยากรน้ำสู่ พรบ. น้ำแห่งชาติ
  • การวางแผนการใช้ที่ดินแบบมีส่วนร่วมในการพัฒนาการเกษตรอินทรีย์
  • การวิจัยและพัฒนาระบบการผลิตและการตลาดข้าวอินทรีย์ในประเทศไทย
  • และ มีเป้าหมายแฝงในการพัฒนาตัวเองจาก "นักเลียน" นักเรียน" สู่การเป็น "นักศึกษา" และ "บัณฑิต"

ที่ดำเนินการแบบเป็นวงจรของการเรียน ตามขั้นตอนของหัวข้อการสอน 

พอถึงชั่วโมงที่ต้องส่งรายงานในเรื่องหนึ่งเรื่องใด ผมจะสุ่มเชิญนักศึกษามานำเสนอรายงานของตนเอง เป็นส่วนๆ ตามหัวข้อย่อย และขั้นตอนของรายงาน  

เมื่อนักศึกษาคนหนึ่งๆ เสนอจบประเด็นของตน ผมก็จะสรุป ขยายความ และ เพิ่มข้อเสนอเพื่อการปรับปรุงในแต่ละประเด็นที่นักศึกษาเสนอมา ตามความจำเป็น ตามความเห็นของผม

ที่หวังว่า นักศึกษาคนอื่นๆ จะคิดเทียบประเด็นต่างๆ กับรายงานที่ตัวเองทำมาส่งเช่นเดียวกัน 

เมื่อมีการเสนอครบทุกขั้นตอนแล้ว ผมจะช่วยสรุปรวบยอด พร้อมชี้นำให้นักศึกษานำประเด็นสำคัญไปปรับใช้ ในหัวข้อต่อๆไป แบบเป็นวงจรการเรียนรู้ ดังกล่าวข้างต้น 

และเมื่อผมตรวจรายงานประจำวันแล้ว ก็จะแจ้งในภาพรวม ถึงข้ออ่อนส่วนใหญ่ ที่พบในรายงาน เพื่อการแก้ไข ในรายงานสำหรับชั่วโมงต่อๆไป

ผมคาดว่าวิธีการนี้อาจจะพอใช้ได้กับเป้าหมายของการสอนนักศึกษาจำนวนมากเกือบ ๒๐๐ คน ในเวลาจำกัดครับ

และ ผมหวังเป็นอย่างยิ่งว่า น่าจะทำให้ Best practice บางส่วน ของนักศึกษาในกลุ่มที่ถูกสุ่มขึ้นมา เป็นตัวอย่างของการเรียนของนักศึกษาคนอื่นๆได้ 

และน่าจะทำให้นักศึกษามีโอกาสแลกเปลี่ยนเรียนรู้ และเกิด Action learning ได้ครับ 

ได้ผลอย่างไร จะนำมารายงานเพิ่มเติมครับ