มะกรูดพืชคู่สวนครัว มีความสัมพันธ์กับคนไทยมานาน เพราะมีสรรพคุณหลากหลาย ทั้งอาหารที่สามารถปรุงรส และกลิ่นได้เป็นอย่างดี โดยเฉพาะต้มยำสิ่งที่ขาดไม่ได้คือ "ใบมะกรูด" อีกทั้งยังเป็นส่วนผสมของพริกแกง ใบมะกรูดที่ไม่แก่ไม่อ่อนเกินไป นิยมหั่นเป็นฝอยใส่ในยำ พร่า แกงเผ็ด ต้มโคล้ง ซึ่งบทบาทใบมะกรูด มิใช่เพียงพืชคู่ครัวเท่านั้นยังคงประโยชน์ทางยาอีกด้วย ส่วนที่ทำยาคือ ผิวมะกรูด ผล ราก น้ำมะกรูด และใบ ใช้เป็นส่วนประกอบทางยาสมุนไพร ได้หลายชนิด

         สรรพคุณของมะกรูดในตำรายาสมุนไพรไทย ผิวผลสดและผลแห้ง มีสรรพคุณแก้ลมหน้ามืด แก้ลมวิงเวียน บำรุงหัวใจ ขับลมในลำไส้ ขับระดู และขับผายลม เป็นสวนผสมของลูกประคบ ซึ่งประกอบด้วยสมุนไพร ได้แก่ หัวไพรสด ขมิ้นอ้อย ขมิ้นชัน การบูร พิมเสน ข่า ตะไคร้ ส้มป่อย ข้าวเหนียวดำ ทำให้กล้ามเนื้อผ่อนคลาย ขยาย และกระตุ้นเนื้อเยื่อพังผืดของผิวหนัง ให้มีความยืดหยุ่นมากขึ้น จากคุณสมบัติ และการนำไปใช้ประโยชน์ ที่หลากหลายจึงทำให้การผลิตมะกรูดเพื่อการตัดใบจำหน่ายจึงน่าจับตา แต่การขายพันธุ์ให้ได้รวดเร็วและมีคุณภาพ คงจะไม่ทันกับความต้องการ ของผู้สนใจที่จะปรับเปลี่ยนกิจกรรมการเกษตร ดังนั้นการนำความรู้ภูมิปัญญาที่ได้สะสมและประยุกต์ใช้ของเกษตรกรมาดำเนินการจึงน่ามาเผยแพร่ให้ได้รับทราบกัน              

   

               นายสมร โชคชัย หรือเพื่อนเกษตรกรเรียกว่า "น้าราม" เกษตรกรวัย 51 ปี บ้านเลขที่ 88 หมู่ 4 ต.ชัยนาท อ.เมืองชัยนาท จ.ชัยนาท เป็นผู้ยึดอาชีพขยายพันธุ์ไม้จำหน่ายโดยเฉพาะมะกรูดบนต้นตอมะนาวพวงเพราะมะนาวพวงปักชำได้ง่าย มีระบบราก และการเจริญเติบโตที่เร็ว หากิ่งพันธุ์ได้ไม่ยากนัก ส่วนใหญ่จะหาตามบ้านของเพื่อนเกษตรกร เพราะต้องการให้ไปช่วยตัดแต่งกิ่ง จะมีก็กิ่งพันธุ์มะกรูดที่หาซื้อจากต้นที่สมบูรณ์ สาเหตุที่มีผู้สนใจปลูกมะกรูดเพื่อตัดใบจำหน่ายนั้น เพราะตลาดของใบมะกรูดมีอนาคตที่มั่นคง ผลผลิตที่ได้คุ้มค่า คือ ปลูกในระยะชิด 2 X 2 เมตร ไร่ละ 400 ต้น หลังปลูก 9 เดือน ผลผลิตไม่เกิน 100 กิโลกรัม จะสามารถตัดใบได้ 3 เดือนต่อครั้ง ตัดครั้งที่ 6 ขึ้น ไป ผลผลิตประมาณ 1,000 กิโลกรัม/ไร่ ซึ่งถ้าอายุ 3-4 ปีขึ้นไปจะสามารถตัดใบจำหน่ายได้ต้นละประมาณ 100 บาท ในส่วนของราคาประมาณ 8 บาท/กิโลกรัม การดำเนินการจัดทำกิ่งพันธุ์มะกรูดบนกิ่งพันธุ์มะนาวพวงดำเนินการ ดังนี้

  1.           เตรียมดินเพาะชำโดยใช้ขี้เถ้า 1 ส่วน ดินดำ 2 ส่วน ใส่ถุงดำขนาด 4 X 7 นิ้ว แต่ต้องเป็นวัสดุที่แห้ง เพราะถ้าเปือกชื้นจะทำให้เกิดเสี้ยนดิน 
  2. จัดหากิ่งพันธุ์มะกรูดและกิ่งพันธุ์มะนาวพวง โดยคัดเลือกกิ่งที่สมบูรณ์ สภาพดี อายุที่เหมาะสม สังเกตจากลายนกคุ้ม คือมีลายดำแซมขาว และต้องคัดขนาดที่ใกล้เคียงกัน
  3.  ตัดกิ่งตอมะนาวพวงเป็นท่อนยาวประมาณ 4-5 เซนติเมตร ควรทำตำหนิโคนกิ่ง ป้องกันการสับสนในการเสียบยอด ก่อนผ่ากลางที่ปลายกิ่งด้วยมีดที่คมไม่เป็นสนิม ลึกประมาณ 3 เซนติเมตร 
  4. เฉือนกิ่งมะกรูดที่เตรียมไว้ทั้ง 2 ด้านให้เป็นลิ่ม ขนาดแผลเท่ากับความลึกของแผลต้นตอที่เตรียมไว้ 
  5. เสียบยอดพันธุ์ดีลงในแผลของต้นตอ ให้รอยแผลตรงกัน แล้วใช้ผ้าพลาสติกพันจากล่างขึ้นบนให้คลุมแผลจนเต็ม ก่อนพันรัดให้แน่น 
  6. นำต้นพันธุ์ไปชำในถุงดินที่เตรียมไว้ โดยราดน้ำให้ความชื้นที่พอเหมาะ สังเกตจากการบีบดูไม่ให้แฉะเกินไป ใช้ไม้แทงลงดินก่อนนำต้นพันธุ์ลงชำในถุง 
  7. นำไปเก็บไว้ในโรงอบพลาสติกไม่ต้องรดน้ำ ทิ้งไว้นาน 60 วัน รอยแผลจะประสานกันดี และนำออกมาพักไว้ในโรงเรือนอย่างน้อย 7 วัน ก็สามารถนำไปปลูกได้ตามปกติ

                    น้าราม ฝากบอกถึงผู้อ่านอีกว่า การนำไปปลูกต้องรู้ถึงเคล็ดลับการปลูก คือจะต้องให้หน้าใบหันไปทางแสงแดด ถ้าหันหลังใบจะทำให้ลำต้นบิดไส้ลำต้นแตกต้นจะแคระแกรน ไม่ยอมโต ราคาจำหน่ายที่เรือนเพาะชำต้นละ 25 บาท ถ้าให้ไปปลูกให้ก็ขอเพิ่มอีกต้นละ 5 บาท หรือจะเข้าชมการดำเนินงาน หรือมีใบมะกรูดจำหน่ายแจ้งได้ที่ ยินดีต้อนรับครับ

           นายรังสรรค์  กองเงิน เกษตรจังหวัดชัยนาท กล่าวเสริมว่า ใบมะกรูดเป็นพืชที่จำเป็นของคนไทยแต่บางครั้งก็หายาก เกษตรกรนิยมปลูกไว้บ้านละต้นสองต้นตามบ้าน แต่ถ้าจะปลุกเพื่อการค้า จะต้องเรียนรู้เรื่องของมะกรูดอย่างดี โดยเฉพาะตลาดต่างประเทศที่มีความต้องการสูง แต่ผลผลิตจะต้องสวย คือใบต้องสวย ไม่หงิกงอ หรือใบม้วนเพราะเป็นโรค อีกทั้งการกำหนดให้ผลผลิตออกสู่ตลาดในช่วงฤดูแล้ง เพราะเป็นช่วงที่ขาดแคลนผลผลิต ราคาจะสูงกว่าฤดูฝนที่มีผลผลิตออกสู่ตลาดมาก ดังนั้นเกษตรกรจะต้องเรียนรู้ถึงการปรับปรุงบำรุงดิน การปลูก การดูแลรักษาป้องกัน - กำจัดศัตรูพืช แบบผสมผสาน การเก็บเกี่ยวผลผลิต การใช้สารชีวภาพเพื่อลดต้นทุนการผลิต และการทำการเกษตรที่ยั่งยืนต่อไป ติดต่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่สำนักงานเกษตรจังหวัดชัยนาท 0-5641-1308 เกษตรอำเภอ เกษตรตำบล ใกล้บ้านท่าน หรือถึงผู้เขียน 0-8149-90856 ยินดีต้อนรับครับ

หมายเหตุ ! น้ารามได้เสียชีวิตแล้ว 

ขอฝากองค์ความรู้นำไปปฏิบัติมากกว่าการสั่งซื้อครับ

ชัด ขำเอี่ยม/รายงาน
[email protected]