ระบบการเรียนรู้ใหม่ไปให้พ้นวิกฤติแห่งยุคสมัยตามทรรศนะ ศ.นพ.ประเวศ วะสี (ต่อ)

            เมื่อวานได้นำเสนอแนวคิดของ ศ.นพ.ประเวศ  วะสี ในหนังสือ “ระบบการเรียนรู้ใหม่ไปให้พ้นวิกฤติแห่งยุคสมัย”ไว้ส่วนหนึ่ง  แต่ก็ยังเห็นว่ามีแนวคิดอีกหลายเรื่องในหนังสือนี้ที่น่าจะนำมาเล่าสู่กันฟัง จึงขอนำมาเล่าโดยสรุปอีกตอน  แต่ถึงอย่างไรถ้าไม่ได้อ่านเล่มจริงทั้งหมดก็คงไม่ได้อรรถรสและสาระที่ครบถ้วน
       *การเปลี่ยนแปลงขั้นพื้นฐาน(transformation)  คือการที่มีจิตใจสงบ  พิจารณาเห็นจิตของตัวเอง  เข้าถึงความจริง หลุดพ้นจากมายาคติ  เกิดความเป็นอิสระ ประสบความงามอันเป็นทิพย์ เกิดความสุขอันลึกล้ำ  มีความรักต่อเพื่อนมนุษย์และธรรมชาติทั้งหมด  ซึ่งการเปลี่ยนแปลงขั้นพื้นฐานในตัวเองนี้มีวิธีการที่ทำให้เกิดขึ้นได้  บุคคลสามารถเรียนรู้หรือฝึกให้เกิดขึ้นได้  มีครูที่สามารถสอนให้คนอื่นสามารถเข้าถึงความจริงได้  เมื่อมีครู  มีวิธีการ  และมีผลได้จริง  จึงถือเป็นการศึกษาชนิดหนึ่ง  เรียกว่า จิตตปัญญาศึกษา(contemplative education)  หรืออาจเรียกชื่ออื่นๆ เช่น การศึกษาเพื่อการตื่นรู้(awakening) การเรียนรู้เพื่อการเปลี่ยนแปลงขั้นพื้นฐาน  การเรียนรู้เพื่อจิตสำนึกใหม่  เป็นต้น
       *ระบบการเรียนรู้ที่ครบวงจรเพื่อยกระดับสมรรถนะของมนุษย์  มี 6 ประการคือ 1)การเรียนรู้จากการทำจริง  2)ใช้กระบวนการทางวิทยาศาสตร์   3)ความรู้หรือปัญญาที่สูงขึ้น  4)จิตตปัญญาศึกษา  5)ทำให้การเรียนรู้เกี่ยวกับการจัดการเป็นอิทธิปัญญา  6)กระบวนการจัดการความรู้
        *ระบบการเรียนรู้ที่ครบวงจรจะยกสมรรถนะของมนุษย์ขึ้นให้เกิดผล 5 ประการ คือ  1)เกิด จิตสำนึกใหม่  2)เกิดศีลธรรมพื้นฐานทางสังคม  คือการเคารพศักดิ์ศรีและคุณค่าความเป็นคนของคนทุกคน  3)เกิดความเข้มแข็งของชุมชนและประชาสังคม  4)เกิดเศรษฐกิจพอเพียงและการอยู่ร่วมกัน   5)เกิดสันติสุขเพราะความสมดุลของสรรพสิ่ง
         *การจะเป็นไปได้ตามระบบการเรียนรู้ที่ครบวงจร  จะทำเพียงครูและนักการศึกษาเพียงลำพังคงทำไม่ได้  แต่เป็นเรื่องของสังคมทั้งหมด(all for education) เพราะเป็นการศึกษาของคนทั้งหมด(education for all) เพื่อแก้ปัญหาทั้งหมด ทั้งสังคม  เศรษฐกิจ  จิตใจ  สิ่งแวดล้อม  และการเมืองพร้อมกันไป  หรือเป็นการศึกษาเพื่อพัฒนาอย่างบูรณาการทั้งหมด
           ศ.นพ.ประเวศ  วะสี  กล่าวไว้ในปกหลังหนังสือเล่มนี้ว่า
        “สังคมไทยยึดติดรูปแบบมากกว่าสาระ  คนอยากได้ยศ ตำแหน่ง มากกว่าอยากทำหน้าที่  อยากได้ปริญญามากกว่าอยากเรียนรู้  สมรรถนะของชาติจึงตกต่ำอย่างน่ากลัวว่าจะไม่สามารถเผชิญกับอนาคตที่ซับซ้อนและเคลื่อนไหวเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วได้   ระบบการศึกษาในปัจจุบันนอกจากไม่ตระหนักรู้และแก้ไขความร้ายแรงของการขาดศีลธรรมพื้นฐานของสังคมแล้ว  กลับยังเป็นบ่อเกิดของการขาดศีลธรรมเสียเองด้วย”