จากการได้ร่วมประเมินความสามารถทางด้านวิชาการ ด้านการแสดงออกของนักเรียนในหลายเขตพื้นที่การศึกษา ทั้งในระบบราชการและนอกระบบราชการ พบว่า ความรู้ที่ตกตระกอนอยู่ในตัวเด็กนักเรียนในทุกระดับชั้น นักเรียนไม่สามารถนำมาเชื่อมโยงกับชีวิตประจำวันได้ ความรู้รอบตัวที่เกี่ยวกับท้องถิ่น ชุมชน จังหวัด ประเทศไทยและประเทศเพื่อนบ้าน ถูกเลือนหายไปจากความจำ
ความสามารถเฉพาะตนของนักเรียนดูเหมือนจะถูกละเลย ปิดกั้น นักเรียนไม่ได้รับโอกาสในการแสดงออก
หลาย ๆ โรงเรียนเน้นหนักทางด้านวิชาการ (ที่อยู่ในตำรา) ซึ่งนักเรียนเชื่อมโยงสู่ชีวิตไม่ได้ และอีกหลาย ๆ โรงเรียนเน้นหนักทางด้านกิจกรรมที่มุ่งสู่อาชีพ ตามความสนใจของนักเรียน ผู้ปกครอง จนละเลยความสามารถทางวิชาการ
ทำให้ต้องกลับมานั่งคิด นั่งทบทวนว่าสาเหตุหรือความผิดพลาดของการจัดการศึกษาที่แท้จริงอยู่ตรงไหน อยู่ที่ใคร
สาเหตุอยู่ที่ความหลากหลายของหลักสูตรสถานศึกษา หรือหลากหลายกลุ่มสาระการเรียนรู้ จนครูไม่สามารถที่จะจัดกิจกรรมการเรียนรู้ได้ หรืออยู่ที่ผู้บริหารการศึกษา ผู้บริหารสถานศึกษา ยังไม่ได้ให้ความสำคัญของการพัฒนาคนให้พร้อมก่อนการนำหลักสูตรไปใช้ในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ หรือขาดการนิเทศ ติดตาม ช่วยเหลืออย่างต่อเนื่องจากผู้นิเทศการศึกษา
ส่งผลให้ครูผู้สอน (ที่ปัจจุบัน มีภาระมากมาย บางคนสอนถึง 3 ชั้นเรียน) ไม่มีเวลาที่เพียงพอในการนำมาตรฐานการเรียนรู้ของหลักสูตรทั้ง 8 กลุ่มสาระการเรียนรู้ มาขึง เพื่อกำหนดเป้าหมายการเรียนรู้ที่ต้องการให้นักเรียนมีความรู้ มีความสามารถ มีคุณลักษณะที่พึงประสงค์ และกำหนดกิจกรรมการเรียนรู้ที่จะส่งผลให้นักเรียนมีความรู้ ความสามารถ มีคุณลักษณะที่พึงประสงค์ตามที่กำหนดไว้ในมาตรฐานการเรียนรู้ได้ จึงเป็นสาเหตุให้นักเรียนขาดประสบการณ์การเรียนรู้ที่ดี ไม่สามารถเชื่อมโยงความรู้จากการเรียนไปสู่ชีวิตจริง หรือไม่นำความรู้ไปเป็นหลักคิดในการดำเนินชีวิต (ทั้งที่หลาย ๆ โรงเรียนมุ่งเน้นให้นักเรียนทำโครงงานประเภททดลอง ที่สามารถนำผลจากการทดลองไปใช้ในชีวิตจริงได้) นักเรียนไม่ได้รับโอกาสในการแสดงออก ไม่ได้รับโอกาสในการคิด การแสวงหาองค์ความรู้ การเชื่อมโยงความรู้สู่การปฏิบัติในชีวิตประจำวัน
การสอนให้นักเรียนเป็นคนดี มีคุณธรรมเพียงอย่างเดียว โดยละเลยการสอนให้นักเรียนรู้จักคิด รู้จักแสวงหาความรู้ รู้จักการทำงานร่วมกันคงไม่อาจช่วยให้นักเรียน ดำรงชีวิตอยู่สังคมปัจจุบันได้อย่างมีความสุข
ทำอย่างไร จึงจะทำให้นักเรียนเป็นคนดี มีคุณธรรมและมีความรู้ที่เพียงพอสำหรับการคิดวิเคราะห์ คิดตัดสินใจในการดำเนินชีวิตที่ถูกต้องและเหมาะสมได้
การปรับเปลี่ยนหลักสูตร การบูรณาการหลักสูตร บูรณาการการเรียนการสอน การพัฒนาคนให้มีความพร้อม ก่อนการนำหลักสูตรไปใช้ ยังคงน่าจะเป็นประเด็นที่ต้องนำมาคิดใช่หรือไม่
ทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง คงจะต้องร่วมกันในการวางแผนพัฒนาคน ก่อนที่ทุกอย่างจะสายเกินไป
