ในสังคมของน้องผึ้งมีเรื่อง "การแบ่งหน้าที่กันทำงานสำหรับการทำงานให้เป็นทีม" มาเล่าให้ฟังครับ
น้องผึ้งของเรานั้น มีการแบ่งเป็นวรรณะได้ 3 วรรณะ คือ ผึ้งนางพญา (Queen), ผึ้งงาน (worker) และ ผึ้งตัวผู้ (Drone) ดังรูปข้างล่าง จากซ้ายไปขวาตามลำดับ คือ ผึ้งงาน ผึ้งตัวผู้ และผึ้งนางพญา
 |
ผึ้งนางพญา มีหน้าที่ บินไปผสมพันธุ์กับผึ้งตัวผู้, ควบคุมสังคมภายในรัง และการวางไข่
ผึ้งตัวผู้ มีหน้าที่ กินอาหาร และบินไปรอคอย ผึ้งนางพญาเพื่อผสมพันธุ์
ผึ้งงาน มีหน้าที่ ทำงานทุกอย่างภายในรัง
สำหรับบันทึกนี้ มาว่ากันเฉพาะเรื่องผึ้งงานนะครับ ผึ้งงานเขามีการแบ่งหน้าที่กันทำงาน ซึ่งเรียกว่า "division of labour" โดยมีการกำหนดหรือมีการโปรแกรมไว้ในยีนตั้งแต่เกิด ซึ่งจะเกี่ยวข้องกับกลไกทางสรีรวิทยาภายในร่างกายของผึ้ง และจากการศึกษาของมนุษย์พบว่า การทำงานของผึ้งเป็นไปตามอายุขัยของผึ้งและความต้องการของรังดังนี้
|
อายุเมื่อออกจาก หลอดรวง (วัน) |
หน้าที่การทำงานของผึ้งงาน (ผึ้งพันธุ์ : Apis mellifera ) |
|
0-1 |
เดินไปเดินมาไม่ทำอะไร |
|
1-3 |
ทำความสะอาดหลอดรวงตัวอ่อน |
|
3-5 |
เลี้ยงน้องตัวหนอนอายุมากกว่า 3 วัน |
|
5-15 |
เลี้ยงน้องตัวหนอนอายุ 1-3 วัน, ป้อนอาหารผึ้งนางพญา |
|
12-18 |
สร้าง,ซ่อมแซมรวงรัง,ปิดหลอดรวงตัวอ่อน |
|
12-18 |
ฝึกบิน |
|
15-18 |
ผลัดกันป้องกันรังหรือเป็น Guard อยู่หน้ารัง |
|
มากกว่า 18 |
ผึ้งหาอาหาร (น้ำหวาน, เกสร) |
|
1-30 |
ทำหน้าที่เป็นผึ้งประจำรัง (House bee) |
|
18-ตาย |
ทำหน้าที่เป็นผึ้งสนาม (Field bee) |
|
60 วัน (ตาย) |
โดยปกติผึ้งงานมีอายุยืนเฉลี่ย 68 วัน |
ตามตารางข้างต้น ผึ้งจะถูกกำหนดให้ทำงาน ตามตารางเป็นโปรแกรมมาตั้งแต่เกิดเลย ทุกตัวที่เป็นผึ้งงานต้องทำงาน เขาจะไม่เกี่ยงกัน ช่วยเหลือการทำงานกันเป็นอย่างดี ยกตัวอย่าง ผึ้งตัวหนึ่งมีน้ำหวานหกรดใส่ ผึ้งอีกตัวก็จะมาช่วยดูดน้ำหวานออก ทำความสะอาดให้
ผึ้งสนามออกไปหาอาหาร พอกลับมามีไรดอกไม้ติดมาเต็มตัว ผึ้งในรังก็จะช่วยกันทำความสะอาดให้ (เท่าที่ทำได้)
ผึ้งสนามออกไปหาน้ำหวาน (nectar) จากดอกไม้ เก็บมาในกระเพาะเก็บน้ำหวาน พอมาถึงรังก็จะสำรอกออกมาส่งให้ผึ้งประจำบ้านนำไปเก็บไว้ในหลอดรวง (เซลล์) เป็นต้น
ผึ้งงานทุกตัวต้องทำงาน หากทำงานไม่ได้ (พิการ) จะถูกนำไปทิ้งนอกรัง (ห้ามเอาเปรียบกัน) ผึ้งทุกตัวทำงานโดยไม่มีค่าแรง สิ่งที่ได้รับคือ กลิ่นตัวจากผึ้งนางพญา การได้อยู่และถูกยอมรับในสังคมผึ้ง และผึ้งคงมีความสุขอยู่กับการทำงานและการได้ช่วยเหลือผึ้งตัวอื่นครับ เมื่อเป็นอย่างนี้ ผึ้งไม่รับค่าแรง ดังนั้นคนที่เลี้ยงผึ้ง จึงถูกผึ้งเลี้ยงไปโดยปริยาย (เพราะผึ้งใช้เงินไม่เป็น)...ฮา !..
ในเรื่องผู้นำ/ผู้ตาม หรือ เรื่องของผึ้งนางพญาและผึ้งงานเอาไว้เล่าต่อวันอื่นครับ
วันนี้อยากให้ชมภาพผึ้งงานและผึ้งตัวผู้ที่ผมถ่ายมาจากรังของน้องผึ้งครับ
ผมว่า คนที่ศึกษาจนได้พฤติกรรม เนี่ยเก่งจริง ๆนะครับ เขารู้ได้ไง ว่า ช่วงชีวิตแต่ละ วัย ผึ้งทำอะไร แล้วรู้ได้ไงครับว่าไม่ทะเลาะกัน เพราะว่าผึ้งพูดไม่ได้ ด่ากันก็ไม่ได้เสียด้วย แต่มันอาจทะเลาะกันโดย มองหน้ากันเฉย ๆ ก็ได้นะครับอาจารย์ อิอิ !
อ่านแล้ว เข้าใจเรื่องผึ้งงาน ว่า ผึ้งงานจะช่วยกันทำงานเป็นอย่างดี ทำตามหน้าที่ของตัวเอง ที่เป็นเช่นนี้เพราะเป็นไปตามลักษณะทางพันธุกรรมที่กกำหนดให้ผึ้งงานต้องเป็นแบบนี้ คนน่าจะเป็นเหมือนผึ้งงานบ้างที่มีงานก็ช่วยกันทำ ขอบคุณอาจารย์ที่ให้ความรู้ค่ะ