โอกาสและความหวังในการพัฒนาการศึกษาไทยในทศวรรษหน้า ในการประชุมวิชาการ เรื่อง “โอกาสและความหวังในการพัฒนาการศึกษาไทย” ที่คณะครุศาสตร์ จุฬาฯ วันที่ 10 ก.ค. 50 ผมเตรียมไปพูด 6 ประเด็นดังต่อไปนี้ กะว่าพูดสักประเด็นละ ๓ นาที ใช้เวลาประมาณ 20 นาที เพราะผู้อภิปรายมี 6 คน มีเวลา 3 ชั่วโมง (ผมหวังไปเรียนรู้ มากกว่าไปแสดงภูมิ เพราะไม่ค่อยมีให้แสดง)
· พัฒนาคุณภาพ
- ประเทศไทยลงทุนด้านการศึกษาไม่น้อยกว่าประเทศอื่น แต่ผล
สัมฤทธิ์ต่ำ คุณภาพต่ำ แสดงว่า เราคงจะจัดการศึกษาผิดทาง จึง
มีโอกาสที่จะทำให้ถูกทางเสีย <p style="margin: 0in 0in 0pt 0.5in" class="MsoNormal"> - ผมมองว่า การศึกษาไทยเวลานี้เดินผิดทาง ตรงที่เน้นผลด้าน </p><p style="margin: 0in 0in 0pt 0.5in" class="MsoNormal"> “รู้วิชา” ผมมองว่า น่าจะเน้น “รู้จักตัวเอง” เน้นส่งเสริม</p> จินตนาการ และความสร้างสรรค์ มากกว่าวิชา เรียนให้รักการเรียนรู้ สนุกกับการเรียนรู้ มากกว่าเรียนให้รู้วิชา <p style="margin: 0in 0in 0pt 0.5in" class="MsoNormal"> - ส่งเสริมการพัฒนาคุณภาพที่สถานศึกษาดำเนินการเองอย่างได้</p><p style="margin: 0in 0in 0pt 0.5in" class="MsoNormal"> ผล ส่วนกลางไม่สั่งการแบบโครงการสำเร็จรูป แต่หันไปเสาะ</p><p style="margin: 0in 0in 0pt 0.5in" class="MsoNormal"> หาความสำเร็จที่สถานศึกษาคิดขึ้นเอง เข้าไปยกย่อง ตีความ และ</p><p> เปิดโอกาสให้ผู้มีผลสำเร็จได้เล่าเรื่องความสำเร็จของตน (storytelling) ว่าเกิดขึ้นได้อย่างไร</p><p>· พัฒนาความหลากหลาย</p><p> - พัฒนาเด็ก ตามความถนัดของตน ยึดหลัก พหุปัญญา- มีโรงเรียนที่เน้นต่างกัน เปิดโอกาสให้ผู้ปกครองเลือกโรงเรียน มีข้อมูลให้ผู้ปกครองเลือกโรงเรียนตามที่ตนต้องการ- ส่งเสริมให้มหาวิทยาลัยแตกต่างกัน มีคุณภาพ/ความเป็นเลิศแตกต่างกัน ตามที่ตนถนัด· กระจายอำนาจการบริหารการศึกษาขั้นพื้นฐาน </p><p style="margin: 0in 0in 0pt 0.5in" class="MsoNormal"> - ทดลองให้งบประมาณแก่ รร. เอกชนเท่ากับ รร. รัฐบาล ให้แข่ง</p><p style="margin: 0in 0in 0pt 0.5in" class="MsoNormal"> กัน ต่อไปเมื่อพิสูจน์ว่าใครใช้เงินอย่างมีประสิทธิผลกว่า ก็ให้</p><p> งบประมาณไปทางนั้นมากขึ้นเรื่อยๆ </p><p style="margin: 0in 0in 0pt 0.5in" class="MsoNormal"> - ลดอำนาจของ สพฐ. ลง ปล่อยให้ สพท. ที่มีผลงานดี มีอิสระ</p> มากขึ้น <p style="margin: 0in 0in 0pt 0.5in" class="MsoNormal"> - สพฐ. เปลี่ยนไปทำหน้าที่ “คุณเอื้อ” และ “คุณอำนวย” ไม่ใช่ </p><p style="margin: 0in 0in 0pt 0.5in" class="MsoNormal"> “คุณอำนาจ” ตามแบบเดิมๆ หรือกล่าวว่า หันไปทำงานแบบ </p><p> empowerment & appreciation ไม่ใช่ command & control</p><p> - เปิดโอกาสให้มีการทดลอง “โรงเรียนแนวใหม่” </p><p> - เน้นบริหารโดยเน้นการต่อยอดผลสำเร็จ ไม่ใช่เน้นแก้ปัญหา</p><p>· พัฒนา Global Research University ของไทย </p><p style="margin: 0in 0in 0pt 0.5in" class="MsoNormal"> - ต้องการเพียงจำนวนน้อย (ในสหรัฐมี 200 จาก 4,000 – 5%) </p> ของไทยน่าจะมีประมาณ 10 แห่ง <p style="margin: 0in 0in 0pt 0.5in" class="MsoNormal"> - ต้องเปลี่ยนวัฒนธรรม เป็น global culture ร่วมมือ และแข่งขัน</p> ในโลก เพื่อผลประโยชน์ของประเทศไทย <p style="margin: 0in 0in 0pt 0.5in" class="MsoNormal"> - ร่วมมือกับมหาวิทยาลัยที่มีจุดเน้นแบบอื่นของไทย ในการทำ</p><p> งานเพื่อสร้างคุณภาพและผลงานของอุดมศึกษา </p><p>· จัดการเรียนรู้ตลอดชีวิต </p><p> - เปลี่ยนจาก teaching – training mode ไปเป็น learning mode- เปลี่ยน กศน. จากเน้นสาระวิชา เป็นเน้นทักษะของ “คุณอำนวย”</p><p> - เน้นการเรียนรู้แบบรวมกลุ่ม ลปรร. เรียนรู้ในชีวิตการทำงานประจำวัน</p><p> - เน้นให้ชุมชน/ท้องถิ่นเป็นเจ้าของ</p><p> - ใช้พลัง ICT สมัยใหม่เพื่อการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ โดย&เพื่อ ผู้ปฏิบัติ เน้นให้ประชาคม / ชุมชน / ท้องถิ่น ได้มีเครื่องมือสื่อสาร สื่อการเรียนรู้ของตนออกไปในวงกว้าง </p><p>· จัดการเรียนรู้ “เต็มศักยภาพ” ของความเป็นมนุษย์ </p><p> - ไม่ใช่แค่เรียนวิชา แต่เป็นการเรียนรู้เพื่อชีวิตที่พอเพียง </p><p> - เพื่อการอยู่ร่วมกัน ไม่ใช่เพื่อเอาเปรียบกัน </p><p> - เรียนเพื่อกระตุ้นสมองด้านรู้ผิดชอบดีชั่ว ลดการกระตุ้นสมอง </p><p> ด้านชั่ว กระทรวงศึกษาธิการหันไปทำโจทย์ใหญ่อย่างนี้ </p><p> ในเรื่องเหล่านี้ โอกาส ความท้าทาย และวิกฤต เป็นสิ่งเดียวกัน </p><p>วิจารณ์ พานิช</p><p>10 ก.ค. 50</p>
