ทฤษฎีและปัญหาจริยธรรม ๑

คุณธรรม ศัพท์นี้ พวกเราใช้พูด และได้อ่านหรือได้ฟังเป็นประจำ... แต่ถ้าถามว่า คุณธรรมตามความคิดเห็นของคุณเป็นอย่างไร ? ... ผู้เขียนคิดว่าแต่ละท่านก็จะให้ความเห็นแตกต่างกันไป... และถ้าจะประมวลความคิดเห็นเหล่านั้นให้เป็นหนึ่งเดียว ผู้เขียนเองก็ไม่แน่ใจว่าจะเป็นไปได้หรือไม่ !

ศัพท์ว่า คุณธรรม แม้จะเป็นคำบาลีสันสกฤต แต่ในวรรณคดีบาลีสันสกฤตที่ผู้เขียนคุ้นเคยอยู่ ยังไม่เจอที่ใช้คำนี้โดยตรง... ตามที่พอรู้มาบ้าง เราบัญญัติศัพท์มาใช้แทนคำว่า virtue 

นอกจากคำนี้แล้ว ศีลธรรม และ จริยธรรม ก็เช่นเดียวกัน มิได้มีใช้ในวรรณคดีบาลีและสันสกฤตโดยตรง แต่เป็นเพียงศัพท์ที่บัญญัติขึ้นมาเพื่อใช้แทนคำว่า moral

อีกคำหนึ่งคือ จริยศาสตร์ ซึ่งเราบัญญัติใช้แทนคำว่า ethics ... ส่วนคำว่า ethical ซึ่งเป็นศัพท์คุณนามนั้น บางครั้งเราก็มักจะแปลว่า เชิงจริยศาสตร์ แต่บางท่านที่แปลคำนี้ว่า จริยธรรม หรือ ศีลธรรม ก็พบเห็นอยู่เสมอ....

ตามนัยแห่งการแปลและการใช้คำเหล่านี้ บ่งชี้ว่าความเห็นเรื่องเหล่านี้ยังไร้มาตรฐานเป็นหนึ่งเดียว ดังนั้น ผู้เขียนขอฝากให้ตรวจสอบกับราชบัณฑิตย์ฯ เพื่อจะได้ไม่ลักลั่นสำหรับผู้แรกสนใจ และยังมีคำอื่นๆ ที่ราชบัณฑิตย์ฯ บัญญัติไว้ เช่น amoral และ morals แต่สองคำนี้ลึกเกินไป มักไม่ค่อยเจอในหนังสือต่างสาขาออกไป ........

อนึ่ง หลักเบญจศีล-เบญจธรรม ที่เราเรียนรู้และจำกันมาตั้งแต่เด็กๆ นั้น พระเดชพระคุณพระพรหมโมลี (ป.อ. ปยุตฺโต) บอกว่าเป็นภูมิปัญญาของพระโบราณาจารย์ไทยที่ประยุกต์ขึ้นมานำเสนอ มิได้มีอยู่เดิมจากคำภีร์บาลีใดๆ

........

รับทราบและตระหนักกันโดยทั่วไปว่า สังคมไทยปัจจุบันมีปัญหาเรื่องศีลธรรมหรือคุณธรรมอย่างหนัก... จนกระทั้งได้ยกเรื่องนี้ขึ้นเป็นวาระแห่งชาติ เมื่อไม่นานมานี้....

ตอนทำวิทยานิพนธ์ ผู้เขียนศึกษาปมขัดแย้งเชิงทฤษฎีในจริยศาสตร์ร่วมสมัยระหว่างทฤษฎีหลักการกับทฤษฎีคุณธรรม และการนำมโนทัศน์เรื่องการกระทำเหนือหน้าที่มาแก้ปัญหานี้ของ โบฌองพ์ (Beauchamp, Tom L.) ซึ่งบางส่วนผู้เขียนได้นำเสนอไว้แล้วที่   การกระทำเหนือหน้าที่ ซึ่งผู้สนใจอาจแวะไปเยี่ยมได้

แต่นั้น เป็นประเด็นลึกและละเอียดอ่อนเกินไปในแง่ทฤษฎี ดังนั้น ผู้เขียนจะนำมาเล่าใหม่ โดยจะนำเสนอเป็นเรื่องเล่าในแง่ทฤษฎีและวิเคราะห์วิจารณ์สังคมไทยในปัจจุบันไปด้วย เพื่อค้นหาสาเหตุ ข้อเท็จจริง และข้อเสนอแนะบางอย่างผสมผสานกันไป ตามที่จะนึกจะคิดได้ในขณะนั้นๆ....

ดังนั้น จึงเชิญชวนผู้สนใจช่วยตรวจสอบ และหรือร่วมแสดงความคิดเห็นด้วยตามโอกาสที่เห็นว่าสมควร......

เจริญพร