ปรัชญามงคลสูตร

คาถาที่ ๗ ว่าด้วยการตระเตรียมเข้าสู่ปัจฉิมวัยประกอบด้วยมงคล ๕ ประการ กล่าวคือ การมีความเคารพ นั่นคือ การเคารพต่อธรรม ยอมรับความเป็นจริง....การมีความถ่อมตน นั่นคือ การรู้จักเจียมตัว ไม่ฝ่าฝืนต่อธรรม... การมีความสันโดษ นั่นคือ ยินดีในสิ่งที่เป็นของตน สิ่งที่ตนมีอยู่ และสิ่งที่เหมาะสมกับตน... เพิ่มพูนคุณธรรมแห่งความดีสำหรับตน โดยความเป็นผู้กตัญญู... และเพิ่มพูนความรู้แห่งตนด้วยการฟังธรรมตามกาล... มงคลเหล่านี้ ผู้เขียนได้เล่ามาแล้วเป็นลำดับ ยกเว้นข้อสุดท้ายคือ การฟังธรรมตามกาล จะได้ว่าต่อไป....

ตามคัมภีร์ได้จำแนกคุณานิสงส์ของการฟังธรรมไว้ ๕ ประการ คือ

  • ย่อมจะได้ฟังในสิ่งที่ยังไม่เคยฟัง
  • สิ่งใดฟังแล้ว เมื่อได้ฟังอีกก็ย่อมเข้าใจยิ่งขึ้น
  • สามารถทำลายความสงสัยเสียได้
  • ก่อให้เกิดความเห็นที่ถูกต้อง
  • และเมื่อตั้งใจฟังแล้ว จิตใจก็ย่อมเกิดความสงบ

.........

ธรรมดาของคนเรา เมื่อล่วงเลยวัยกลางคนและกำลังจะเป็นผู้สูงอายุ... แม้อาจเข้าใจธรรมและตรึกธรรมได้เองบ้างตามพูมปัญญาแห่งตน แต่ความติดขัดในหัวข้อธรรมนั้นๆ ย่อมมีบ้างเป็นธรรมดา...

เมื่อรู้จักฟังธรรมตามกาล เช่น ในเทศกาลต่างๆ ที่วัดตามโอกาส หรือในงานศพก็ดี... สิ่งที่ได้ยินได้ฟังมา อาจสะดุด ทำให้เราฉุกคิด หรือคลายปมปริศนาบางสิ่งบางอย่างที่ค้างคาอยู่ในจิตใจของเราได้... ดังนั้น การฟังธรรมตามกาลจึงจัดเป็นมงคลชีวิตอย่างหนึ่ง โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับผู้เริ่มเข้าสู่ปัจฉิมวัย.....

ผู้เขียนคิดว่า ผู้ย่างเข้าสู่ปัจฉิมวัย ถ้าดำเนินชีวิตไปตามมงคลเหล่านี้แล้ว น่าจะเริ่มซึมซับความสงบแห่งจิตใจ หลังจากวุ่นวายมาตลอดชีวิต......

และเมื่อสูงวัยยิ่งขึ้น ก็ควรมีธรรมบางอย่างเป็นกรณีพิเศษสำหรับผู้สูงวัย นั่นคือ เนื้อหาในคาถาที่ ๘ ซึ่งผู้เขียนจะนำมาเล่าในตอนต่อไป....