ประชาธิปไตย

BM.chaiwut
ติดตาม ผู้ติดตาม 
ติดต่อ
ประชาธิปไตย

คงจะไม่มีใครไม่เคยได้ยินคำนี้ อนุสาวรีย์ประชาธิปไตย นับว่าเป็นสิ่งยืนยันได้อย่างดีถึงความยิ่งใหญ่ของคำนี้ในเมืองไทย...

ผู้เขียนคิดว่า ประชาธิปไตย เป็นคำที่ล้อมาจากคำบาลี (หรือสันสกฤต) เพราะผู้เขียนไปเคยเห็นในคัมภีร์ เจอแต่เรื่อง อธิปเตยยะ ๓ กล่าวคือ

  • อัตตาธิปเตยยะ (อัตตะ + อธิปเตยยะ) = ความมีตนเองเป็นใหญ่
  • โลกาธิปเตยยะ (โลกะ + อธิปเตยยะ) = ความมีโลก (คือสังคม) เป็นใหญ่
  • ธัมมาธิปเตยยะ (ธัมมะ + อธิปเตยยะ) = ความมีธรรมเป็นใหญ่

ประชาธิปไตย ถ้าจะเขียนเป็นบาลีแท้ก็คือ ปชาธิปเตยยะ ( ปชา + อธิปเตยยะ) = ความมีประชาชนเป็นใหญ่ .... และผู้เขียนเคยอ่านงานของท่านผู้รู้เปรียบเทียบไว้ว่า ประชาธิปไตย เทียบได้กับ โลกาธิปเตยยะ นั่นเอง ... ซึ่งผู้เขียนก็เห็นด้วย... 

รัฐศาสตร์เบื้องต้นบอกว่า ประชาธิปไตย คือ ระบอบการปกครองที่ถือเอาเสียงส่วนใหญ่เป็นเกณฑ์โดยไม่ละเลยเสียงส่วนน้อย... ประมาณนี้ 

นักรัฐศาสตร์บางคนบอกว่า ประชาธิปไตย แม้มิใช่การปกครองที่ดีที่สุด แต่เป็นการปกครองที่เลวน้อยที่สุด... ประมาณนั้น

........

ในทางพระพุทธศาสนายึดถือ ธัมมาธิปไตย กล่าวคือ ยึดถือความถูกต้องเหมาะสมเป็นใหญ่... มิได้ยึดถือเสียงส่วนมากเป็นใหญ่ และตีค่าการยึดถือเสียงส่วนมากเป็นใหญ่แค่ โลกาธิปไตย... และมิได้ยึดถืออำนาจของตัวเองผู้เดียวเป็นใหญ่ที่เรียกว่า อัตตาธิปไตย

ถามว่า ธรรมาธิปไตย ตามหลักพระพุทธศาสนาเป็นอย่างไร ?

พระพุทธศาสนาใช้ทุกระบบตามหลัก วิภัชชวาท (แยกแยะเฉพาะกรณี) เช่น...

เยภุยยสิกา ศัพท์นี้ใช้ทางพระวินัย ยึดถือเสียงส่วนมากเป็นใหญ่ ซึ่งตรงกับประชาธิปไตย แต่ก็ใช้ได้เฉพาะบางกรณีเท่านั้น...

เอกฉันท์ ในอุปสมบทกรรมเป็นต้น พระภิกษุทุกรูปจะต้องเห็นด้วย แม้รูปหนึ่งรูปใดไม่เห็นด้วย ก็จะไม่สำเร็จกรรม... ทำนองนี้ จึงต่างจากประชาธิปไตย

พระเถระเป็นใหญ่ ในกรณีทั่วๆ ไป สังคมสงฆ์มักจะยกให้พระเถระเป็นใหญ่ กล่าวคือ เป็นผู้ใช้อำนาจ หรือได้สิ่งนั้นก่อน ....

ผู้มาก่อนเป็นใหญ่ แต่มีบางกรณี เช่น การใช้ เวจจกุฏี (ห้องน้ำห้องส้วม) ไม่ว่าพระผู้ใหญ่ ผู้น้อย หรือสามเณร ใครไปก่อนย่อมได้เข้าก่อน ไม่สามารถอ้างสิทธิอื่นๆ ได้...

 

เมืองไทยเป็นเมืองพุทธ มักอ้างกันอย่างนี้ ผู้เขียนสงสัยเหลือเกินว่า การเมืองปัจจุบันจะยึดถือ ธรรมาธิปไตย หรือไม่ ? เพราะเห็นใครๆ ก็อ้างแต่ ประชาธิปไตย

ถ้าทุกคนอ้างได้ในฐานะ ประชาชน ว่า ประชาชนเป็นใหญ่... ซึ่งถ้าอ้างกันทุกคนก็จะเป็น อัตตาธิปไตย ... ซึ่งการที่ทุกคนเป็นใหญ่นี้ ถ้ามองในมุมกลับก็จะเป็น อนาธิปไตย คือ ไม่มีใครเป็นใหญ่ ... 

............โดยประการฉะนี้...........  

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน เล่าเรื่องภาษาบาลี



ความเห็น (6)

small man
IP: xxx.113.81.103
เขียนเมื่อ 

นมัสการครับ..ต้องขออนุญาตแตกต่างหน่อยครับ คือเท่าที่ผมได้อ่านมา(ไม่ขออนุญาตอ้างอิงนะครับเอาเป็นว่ามาจากท่านผู้รู้) ประชาธิปไตย กับ ธรรมาธิปไตย เป็นคนละกรณีกันครับ ประชาธิปไตย คือ ระบอบการปกครอง แต่ธรรมาธิปไตย เป็นการตัดสินใจครับ  และการตัดสินใจก็มี 3 แบบ ถ้ายึดตามกระแสโลก ก็เรียกโลกาธิปไตย   ถ้ายึดตัวเอง ก็เรียกอัตตาธิปไตย  ถ้ายึดความถูกต้อง ก็เรียกธรรมาธิปไตย  และหลักประชาธิปไตยก็สามารถตัดสินใจได้ทั้งสามแบบครับ และแต่ละแบบเขาก็จะมีลักษณะเฉพาะอีก รายละอียดผมจำไม่ได้แล้วครับ เอาเป็นว่าท่านผู้รู้ท่านห่วงว่าอย่าให้สับสน ต้องแยกให้ออกระหว่างรูปแบบการปกครอง และ การตัดสินใจ

เขียนเมื่อ 

small man .....

ได้ลบความเห็นของท่าน ผ.อ. ออกไปหนึ่งความเห็น เพราะพิจารณาแล้วซ้ำกัน....

เจริญพร

เขียนเมื่อ 
  • นมัสการหลวงพี่ครับ
  • อดไปหาเลย
  • เขาย้ายมาที่กรุงเทพงาน 2 ปี gotoknow
  • ได้ความรู้จากภาษาบาลีมากเลยครับผม
เขียนเมื่อ 

ขจิต ฝอยทอง ....

เพียงแต่อาจารย์มีน้ำใจจะมาเยี่ยมก็รู้สึกปลื้มแล้ว....

วาสนามีคงจะได้เจอ อะไรหนอ ! 

อ๋อ !... F2 F

เจริญพร

เขียนเมื่อ 

กระผมนึกอยู่นานวันทีเดียวครับ...พระอาจารย์...

 

คำว่าประชาธิปไตยชุมชนที่ผมลงไปคลุกฝุ่นกับเขาจนไม่มีโอกาสลืมหูลืมตาเนี่ย...ผมเอาความหมายจากเวที....ผนวกเข้ากับความคิดเดิมของผม...โดยที่ผู้นำชุมชนเข้มแข็งแห่งผารังหมี(พี่ไพฑูรย์)ให้ความหมายที่โดนใจผมว่าเป็นอำนาจที่ก่อให้เกิดความสงบสุขในชุมชน...ซึ่งผมพยายามยกอรรถาธิบายเรื่อง บ้านนี้ปกครองด้วยประชาธิปไตย... ให้เขาฟังกัน(ฮากันไปตามระเบียบ)...

 

มาตามรอยพระอาจารย์วันนี้ถึงเข้าใจว่าประชาธิปไตยชุมชนที่เรากำลังเปิดเวทีกันฝุ่นตลบ 926 อำเภอ ก็คือ ธรรมาธิปไตย ของพระอาจารย์นี่เอง...

เขียนเมื่อ 

นายขำ ............

รู้สึกปลื้มที่ช่วยเพิ่มบางสิ่งบางอย่างให้ท่านเลขาฯ 

ท่านเลขาฯ ไม่ค่อยมาก็ดีเหมือนกัน ทำให้อาตมาคิดถึง.....

เจริญพร