20 จว. 120 หน่วยงานนำร่อง (8) โรคฟันผุ รากฟันผุ ตอนที่ 2 Active Aging

ตอนนี้ อ.นฤมนัส ก็ได้เล่าไว้อย่างสนใจมากเลยนะคะ ว่า

ก็มีพวกช่างคิดครับ … เขาก็ไปคิดมา เขาบอกว่า ชีวิตของคนเรานี่ Functional capacity คือ ความสามารถทางกายนี้ จากวัยเด็กซึ่งไม่สามารถ จะมาสูงสุดที่วัยผู้ใหญ่ และจะกลับไปต่ำอีกครั้งในวัยชรา แต่ว่า ความสามารถที่ต่ำลงในวัยชรานี้ ไม่ได้ต่ำลงทุกคนเสมอไป จริงๆ แล้ว มันมี range เราสามารถจะสร้างระบบสนับสนุน สามารถจะพัฒนาผู้สูงอายุให้อยู่เหนือกว่าแถบแดง คือ Disability threshold คือ ความที่จะต้องพึ่งพา มาเป็นภาระ ความที่ต้องมีคนอื่นดูแล จริงๆ เราสามารถทำได้ มีผู้สูงอายุจำนวนหนึ่งในปัจจุบัน ที่เป็นอย่างนั้น ที่อยู่เกินแถบแดง ที่ยังเห็นอายุ 60, 70, 85 ยังพูดเสียงแจ๋ว ยังทำอะไรด้วยตัวเองได้ และจิตใจแจ่มใส มันมีอย่างนี้จริงๆ

… แล้วทำยังไงล่ะ นี่เป็นประเด็นที่องค์การอนามัยโลก ปี 2002 ที่มี Theme ออกมาชื่อ Active aging เป็นผู้สูงอายุที่ยังกระฉับกระเฉง องค์การอนามัยโลกบอกว่า Active aging ประกอบด้วย 3 เสา คือ

•  
  • เสาที่ 1 Participation ความมีส่วนร่วม
  • เสาที่ 2 Health สุขภาพ
  • เสาที่ 3 Security ความมั่นคง

ซึ่งเขาได้ให้นิยามไว้นะครับ ได้แก่

•  
  • เรื่องความมั่นคง พูดถึง ความปลอดภัยทั้งทางร่างกาย สิทธิ และศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์
  • เรื่องความมีส่วนร่วม การที่สังคมคนส่วนอื่นๆ เปิดโอกาสให้ผู้สูงอายุได้เข้ามามีส่วนร่วม ... ซึ่งเชื่อมั๊ยว่า รายงาน Active aging ของ WHO อ้างถึงเมืองไทย บอกว่าที่เมืองไทยเปิดโอกาสให้ผู้สูงอายุไปช่วยดูแลเด็กกำพร้าที่มีพ่อแม่เป็นเอดส์ ซึ่งจริงๆ แล้วถ้าสังคมเปิดโอกาส ผู้สูงอายุนั้นแทนที่จะนั่งอยู่กับบ้านเฉยๆ ก็จะเป็นผู้สูงอายุที่ active
  • แล้วก็เรื่องที่เกี่ยวข้องกับเราก็คือ เรื่อง Health ซึ่งองค์การอนามัยโลกบอกว่า Health สำหรับผู้สูงอายุที่เป็น Active aging นั้นมีอะไรบ้าง Petersen บอกว่า “Oral health is an important component of ‘Active Ageing’ and is included in policy proposals related to health, one of the three basic pillars.” … Oral Health เป็นองค์ประกอบสำคัญของความเป็น Active Aging ดังนั้น เขาจึงรวม Oral Health เข้าไปด้วย

... ผู้สูงอายุจะเป็น Active Aging ได้ ต้องช่วยกัน ก็ต่อเมื่อลด Risk factor (ปัจจัยเสี่ยง) ที่จะทำให้เป็นโรค และเพิ่มปัจจัยที่ปกป้องชีวิตให้มีคุณภาพมากยิ่งขึ้น ซึ่งประเด็นที่เขาเขียนไว้นั้น เขามองเป็นเรื่องเดียวกัน เช่น ยาสูบ โภชนาการ สุขภาพช่องปาก แอลกอฮอล์ การออกกำลังกาย การกินที่เป็น Healthy Eating ภาวะทางจิต และการได้รับ เขามองว่า ปัจจัยเหล่านี้ บางตัวเอาลง บางตัวเอาขึ้นแล้ว ชีวิตจะเป็นไปตามปกติ เขามองว่า สุขภาพช่องปากมีผลกระทบต่อชีวิตทั้งชีวิตอย่างไร

การที่ Oral Health ที่ดีหรือไม่ดีก็จะส่งผลต่อการเป็นผู้สูงอายุที่ Active หรือ Passive ได้อย่างยิ่ง
เป้าหมายด้าน Oral Health ของ Active Aging ก็คือ ผู้สูงอายุต้อง Retain their natural teeth ต้องมีฟันธรรมชาติให้นานที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ และที่เหลือจะต้องมี Policy นโยบายระดับชาติที่จะส่งเสริมสุขภาพช่องปาก คือ ต้องมีทั้งระดับบริหาร และระดับ Individual

องค์การอนามัยโลกบอกว่า ปัญหาสุขภาพช่องปากของผู้สูงอายุมีได้ 6 อย่าง ให้พึงระวัง วันนี้กองทันตสาธารณสุข ทำอยู่ 2 อย่าง คือ ฟันผุ และปริทันต์ และอีกหน่อยคงจะต้องรุกคืบเข้าไป ที่มะเร็ง Xerostomia ปัญหาจากฟันเทียม และอื่นๆ เพื่อเป้าหมายสุดท้าย ก็คือ Tooth loss ซึ่งจริงๆ แล้วพวกนี้มันโยงกัน เช่น ถ้าป้องกันปัญหาฟันผุได้ ปัญหาที่เกิดเนื่องมาจากการใส่ฟันก็จะน้อยลง ถ้าป้องกันปัญหาจาก Perio ได้ ปัญหาจากการใส่ฟันก็จะน้อยลง ถ้ามีฟันอยู่ในปาก Xerostomia ก็จะน้อย เพราะว่า Xerostomia เกิดจากการไม่ active ของกล้ามเนื้อบดเคี้ยว

มีการทดลองในญี่ปุ่น เอาหนูไม่มีฟัน โดยเอาหนูมาเลี้ยง ถอนฟันออกหมด ให้กินอาหารเหลว แล้วเอาไปปล่อยในเขาวงกต หนูที่มีฟันจะออกจากเขาวงกตได้เร็วกว่าหนูที่ไม่มีฟัน ... นี่คือ ถ้ามีฟัน ท่านจะฉลาดขึ้น ... ถ้ามีฟัน ความจำท่านจะเสื่อมช้าลง ... เขาสรุปอย่างนี้จริงๆ ครับ เพราะว่า สมมติฐานของนักวิจัยกลุ่มนี้ บอกว่า การที่มีการเคี้ยวอาหารอยู่สม่ำเสมอ จะเพิ่ม Blood supply ที่สมอง เพราะฉะนั้น สมองจะไม่ฝ่อ แต่ยังไม่เคยมีใครทำกับคน

ซึ่งตอนนี้ "คนจะเริ่มมองเห็นประเด็นว่า สุขภาพช่องปาก กับสุขภาพร่างกายมันเกี่ยวข้องกันอย่างไรมากขึ้น"

รวมเรื่อง 20 จว. 120 หน่วยงานนำร่อง