ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงกับเส้นทางการพัฒนาโอเพ่นซอร์ส
สถานการณ์ของประเทศไทยปัจจุบันกำลังเผชิญกับสภาพปัญหาทางการเมือง เศรษฐกิจ สังคมและการพัฒนาการด้านเทคโนโลยีที่ไร้พรมแดนที่เกิดขึ้นอย่างรวดเร็วต่อยุคสมัย ที่เปลี่ยนแปลงไป ส่งผลกระทบต่อความเป็นอยู่ของประชาชนกับกระแสแห่งโลกาภิวัฒน์ที่เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของการดำรงชีวิตของประชาชนคนไทย สภาวะการณ์นี้เปรียบเสมือนสังคมไทยกำลังโต้คลื่นกระแสโลกาภิวัตน์ที่โถเข้าใส่ต่อการบริโภควัตถุนิยมกับทุกสิ่งที่ผ่านมา โดยการขาดการกลั่นกรองถึงประโยชน์ที่แท้จริงของความเจริญเหล่านั้น
อย่างไรก็ตามในเรื่องการใช้ซอฟต์แวร์ในประเทศไทยเป็นที่ทราบกันอย่างดีว่ามีลักษณะของการอาศัยพึ่งพาซอฟต์แวร์จากต่างประเทศเป็นหลักไม่ว่าจะเป็นโปรแกรมเล็ก ๆ ที่ใช้ส่วนบุคคลไปจนถึงซอฟต์แวร์ระดับสูงที่ใช้ในองค์กรต่าง ๆ ประกอบกับพฤติกรรมละเมิดลิขสิทธิ์ซอฟต์แวร์และทรัพย์สินทางปัญญาอื่น ๆ ที่เห็นว่าเป็นเรื่องธรรมดาในสังคมไทย ทำให้เกิดเป็นข้อเสียเปรียบในเงื่อนไขการค้าระหว่างประเทศและมีความเสี่ยงต่อการพัฒนาทางด้านเทคโนโลยีซอฟต์แวร์ในระยะยาว (ธีรภัทร มนตรีศาสตร์,RHCE)
แนวคิดการพัฒนาซอฟต์แวร์เสรี (Free Software) และซอฟต์แวร์โอเพ่นซอร์ส (Open Source Software ) หรือเรียกรวมว่า F/OSS เป็นแนวคิดหนึ่งที่สามารถแก้ไขปัญหาและส่งเสริมให้เกิดการพัฒนาอย่างยั่งยืน จากสภาพปัญหาด้านซอฟต์แวร์ที่เห็นชัดในปัจจุบัน สะท้อนให้เห็นภาพการไร้ความสามารถที่จะพึ่งพาตนเองทางเทคโนโลยีของประเทศไทยที่จะต้องสูญเสียงบประมาณจำนวนมากในการนำเข้าซอฟต์แวร์จากต่างประเทศ ปัญหาการขาดบุคลากรด้านซอฟต์แวร์ ไม่มีความสามารถในการผลิตและบริการซอฟต์แวร์ภายในประเทศด้วยตนเอง ซึ่งจะเห็นได้ว่าแนวคิดนี้สอดคล้องกับหลักเศรษฐกิจพอเพียงในหลายด้านในการประยุกต์ใช้เพื่อดำเนินการพัฒนาด้านซอฟต์แวร์ <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-indent: 36pt; text-align: justify" class="MsoNormal">หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงนี้พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชได้พระราชทานในการดำเนินชีวิตของพระสกนิกรชาวไทย ถึงแนวทางการดำรงอยู่และปฏิบัติตนเพื่อให้สามารถแก้ไขภาวะวิกฤติทางเศรษฐกิจและสามารถดำรงอยู่ได้อย่างมั่นคงและยั่งยืนภายใต้กระแสโลกาภิวัฒน์และการเปลี่ยนแปลงต่างๆ </p>
หลักแนวคิดของเศรษฐกิจพอเพียง
การพัฒนาตามหลักเศรษฐกิจพอเพียง คือ การพัฒนาที่ตั้งอยู่บนพื้นฐานของทางสายกลางและความไม่ประมาท โดยคำนึงถึง ความพอประมาณ ความมีเหตุผล การสร้างภูมิคุ้มกันที่ดีในตัว ตลอดจนใช้ความรู้ความรอบคอบ และคุณธรรม ประกอบการวางแผน การตัดสินใจและการกระทำปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง มีหลักพิจารณาอยู่ 5 ส่วน ดังนี้
1. กรอบแนวคิด เป็นปรัชญาที่ชี้แนะแนวทางการดำรงอยู่และปฏิบัติตนในทางที่ควรจะเป็นโดยมีพื้นฐานมาจาก วิถีชีวิตดั่งเดิมของสังคมไทยสามารถนำมาประยุกต์ใช้ได้ตลอดเวลา และเป็นการมองโลกในเชิงระบบที่มีการเปลี่ยนแปลง อยู่ตลอดเวลามุ่งเน้นการรอดพ้นจากภัยและวิกฤติ เพื่อความมั่นคงและยั่งยืนของการพัฒนา
2. คุณลักษณะ เศรษฐกิจพอเพียงสามารถนำมาประยุกต์ใช้กับการปฏิบัติตนได้ทุกระดับ โดยเน้นการปฏิบัติตนบนทางสายกลางและพัฒนาอย่างเป็นขั้นตอน
3. คำนิยาม ความพอเพียงจะต้องประกอบด้วย 3 คุณลักษณะพร้อมๆ กัน ดังนี้
- ความพอประมาณ หมายถึง ความพอดีที่ไม่น้อยเกินไปและไม่มากเกินไปโดยไม่เบียดเบียนตนเองและผู้อื่น เช่น การผลิตและการบริโภคที่อยู่ในระดับพอประมาณ
- ความมีเหตุผล หมายถึง การตัดสินใจเกี่ยวกับระดับของความพอเพียงนั้นจะต้องเป็นไปอย่างมีเหตุมีผลโดยพิจารณาจากเหตุปัจจัยที่เกี่ยวข้อง ตลอดจนคำนึงผลที่คาดว่าจะเกิดขึ้นจากการกระทำนั้นๆ อย่างรอบคอบ
- การมีภูมิคุ้มกันที่ดีในตัว หมายถึง การเตรียมตัวให้พร้อมรับผลกระทบและการเปลี่ยนแปลงด้านต่างๆ ที่จะเกิดขึ้นโดยคำนึงถึงความเป็นไปได้ของสถานการณ์ต่างๆ ที่คาดว่าจะเกิดขึ้นในอนาคตทั้งใกล้และไกล
4. เงื่อนไข การตัดสินใจและการดำเนินกิจกรรมต่างๆ ให้อยู่ในระดับพอเพียงนั้นต้องอาศัยทั้งความรู้และคุณธรรมเป็นพื้นฐาน กล่าวคือ
- เงื่อนไขความรู้ ประกอบด้วย "ความรอบรู้" เกี่ยวกับวิชาการต่างๆ ที่เกี่ยวข้องอย่างรอบด้าน "ความรอบคอบ" ที่จะนำความรู้เหล่านี้มาพิจารณาให้เชื่อมโยงกันเพื่อประกอบการวางแผนและ "ความระมัดระวัง" ในขั้นปฏิบัติ
- เงื่อนไขคุณธรรม ที่จะต้องเสริมสร้างประกอบด้วยมีความตระหนักในคุณธรรมมีความซื่อสัตย์สุจริต และมีความอดทน มีความเพียรใช้สติปัญญาในการดำเนินชีวิต
5. แนวทางปฏิบัติ/ผลที่คาดว่าจะได้รับ จากการนำปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาประยุกต์ใช้คือการพัฒนาที่สมดุลและยั่งยืน พร้อมรับต่อการเปลี่ยนแปลงในทุกด้านทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม ความรู้ และเทคโนโลยี
หากมีการนำซอฟต์แวร์โอเพ่นซอร์สมาใช้งานเพิ่มขึ้นในประเทศไทย จะช่วยให้เกิดการเรียนรู้เชิงเทคนิครับการถ่ายทอดเทคโนโลยีการผลิตซอฟต์แวร์จากชุมชนโอเพ่นซอร์ส (community) เป็นการพัฒนาศักยภาพของนักพัฒนาซอฟต์แวร์ของไทยได้ทางหนึ่ง ซึ่งเหมาะสมกับเทคโนโลยีที่มีพัฒนาการที่รวดเร็วเช่นนี้ นอกจากนี้ตัวแบบการสร้างธุรกิจโอเพ่นซอร์สยังมีส่วนช่วยเกิดการจ้างงาน การแข่งขันในเชิงธุรกิจ และการสร้างนวัตกรรมใหม่ๆ ขึ้นและมีกลไกในการดำรงรักษาสภาพ ในตัวซอฟต์แวร์เองให้คงอยู่กับชุมชน <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal" align="justify"> เศรษฐกิจพอเพียง เป็นหลักปรัชญาที่อยู่บนพื้นฐานของความเป็นอยู่แบบไทย คือ อยู่อย่างพอมีพอกิน ไม่เบียดเบียนผู้อื่น ดำเนินชีวิตบนทางสายกลางและยึดมั่นในคุณธรรม แต่มิใช่ว่าจะเป็นแนวทางเฉพาะในระดับบุคคลหรือภาคการเกษตรเท่านั้น หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงที่นำมาประยุกต์กับการพัฒนาโอเพ่นซอร์สนี้ถือว่าเป็นเศรษฐกิจพอเพียงแบบก้าวหน้า</p><blockquote>คือ นอกจากจะพอเพียงในระดับบุคคลแล้วยังขยายผลไปสู่สังคมและประเทศชาติโดยรวมอีกด้วย ทั้งนี้ก็เพื่อความสามารถในการพัฒนาอย่างมั่นคงยั่งยืน พึ่งตนเองได้ และสามารถปรับตัวได้ตามเทคโนโลยีซอฟต์แวร์ที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว </blockquote> <div class="MsoNormal" align="center" style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: center"><hr width="640" size="5" noshade></div> เอกสารอ้างอิง · คณะอนุกรรมการขับเคลื่อนเศรษฐกิจพอเพียง สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ "เศรษฐกิจพอเพียง คืออะไร?" กรุงเทพมหานคร. 2548. · วารสารมูลนิธิชัยพัฒนา "เศรษฐกิจพอเพียง" http://www.chaipat.or.th/journal/aug99/thai/self.html · อภิญญา ปุญญฤทธิ์ "ธ.ก.ส. กับการเรียนรู้ตามรอยพระยุคลบาทตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง" วารสารเพื่อการพัฒนาชนบท ธ.ก.ส. · โครงการวิจัยเศรษฐกิจพอเพียง "ความก้าวหน้าการขับเคลื่อนเศรษฐกิจพอเพียงในภาคเอกชน" http://www.sufficiencyeconomy.org <ul style="margin-top: 0cm"><li class="MsoNormal" style="margin: 0cm 0cm 0pt; color: blue; tab-stops: list 36.0pt"> ธีรภัทร มนตรีศาสตร์ ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงกับการพัฒนาโอเพ่นซอร์สของไทย http://www.itdestination.com </li></ul></span>
