ดีใจที่มีวันนี้....ที่ได้แลกเปลี่ยนเรียนรู้ (Share & Learn) กับทีมนักเรียนมัธยมบ้านเม็กดำ และพี่น้องเกษตรกร กว่า 50 คน จากอำเภอพยัคภูมิพิสัย จังหวัดมหาสารคาม ที่มาเข้าค่ายโครงการขับเคลื่อนเศรษฐกิจพอเพียง ตามนโยบายของรัฐบาล ณ มหาชีาลัยอีสาน เป็นวันที่ 3 นักเรียน และพี่น้องเกษตรกรให้ความสนในในการแลกเปลี่ยนเรียนรู้เป็นอย่างดี จนกระทั่งทำให้ผมมีความประทับใจมาก และได้เห็นกระบวนคิดของนักเรียน หรือเยาวชนคนรุ่นใหม่ที่ให้ความสนใจในแนวเศรษฐกิจพอเพียงอันจะนำไปสู่การปรับใช้ในชีวิตประจำวันต่อไป อันจะเป็นการแบ่งเบาภาระ และความลำบากใจของผู้ปกครองได้
การเปลี่ยนยอด (Grafting) เป็นเทคนิคในการปรับเปลี่ยนพันธุ์พืช เพื่อให้ได้ต้นพันธุ์ใหม่ที่มีคุณสมบัติตามต้องการของคนทำ ซึ่งผมคิดว่าน่าจะเป็นวิธีการที่มีความเหมาะสมสำหรับพี่น้องเกษตรกรที่ทำการเกษตรแบบประณีต อันจะสามารถผลิตพืชให้ได้ตามระบบที่ต้องการ ซึ่งประเด็นตรงนี้แหละที่นักเรียน และพี่น้องเกษตรกรได้นำมาเป็นประเด็นในการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในวันนี้
ถามว่า...ทำไมต้องเปลี่ยนด้วย ของเดิมไม่ดีหรือไง? ความคิดเห็นก็คือว่า...
1. เพื่อความสวยงาม ดังเช่นการเปลี่ยนยอดโมก จากต้นโมกธรรมดา เป็นโมกด่าง หรือโมกซ้อน
2. เพื่อเพิ่มความหลากหลายของสายพันธุ์ เช่น ในพื้นที่จำกัดไม่สามารถปลูกต้นมะม่วงได้หลายต้น แต่ผู้ปลูกมีความต้องการบริโภคมะม่วงหลากหลายสายพันธุ์ ดังนั้นจึงใช้วิธีการเปลี่ยนยอดมะม่วงเข้ามาช่วยเพื่อให้ได้กินมะม่วงหลากหลายสายพันธุ์มากขึ้น ดังกรณีที่พ่อใหญ่ดา แห่งบ้านเม็กดำ มีต้นมะม่วงแก้วต้นเดียว แต่เปลี่ยนยอดมะม่างฟ้าลั่น หนองแซง น้ำดอกไม้ เขียวเสวย ทองดำ โชคอนันต์ ให้อยู่ในต้นเดียวกัน พ่อใหญ่ดาก็สามารถเก็บมะม่วงกินได้ตลอดทั้งปี
3. เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับต้นไม้ โดยกระบวนการสร้างควมหลากหลายให้กับต้นพืชที่เราปลูก กล่าวคือต้นพืชหนึ่งต้นสามารถเก็บผลผลิตได้หลากหลายชนิด ดังตัวอย่าง ข้อ 3
4. เพื่อสร้างความแข็งแรงทนทานให้กับต้นพืช โดยกระบวนการปลูกพืชทนแล้ง แล้วค่อยเอายอดพันธุ์ไม้ที่เราต้องการไปต่อเพื่อให้ได้ต้นใหม่ เช่น กระสัง เป็นต้นตอให้กับพืชตระกูลส้ม (มะนาว มะกรูด ส้มเขีวหวานเป็นต้น
หลังจากนั้นเราก็ได้ลงมือปฏิบัติ...จัดการเปลี่ยนยอดต้นกระสัง (Stock) เพื่อให้เป็นต้นมะนาว (Scion) และส้มเขียวหวาน โดยวิธีการเสียบลิ่ม (Creft Grafting) นักเรียนและพี่น้องเกษตรกรชาวเม็กดำได้ตั้งใจในการฝึก พร้อมกับการเรียนรู้อย่างขมักเขม้น แต่เป็นที่น่าเสียดายที่มีเวลาน้อยไปหน่อย หากมีเวลามากกว่านี้รับรองว่าป่ากระสังคงพรุนแน่นอน
จากแนวทางดังกล่าวผมจึงคิดว่าการที่จะทำการต่อยอดในพันธุ์ไม้ชนิดต่างๆ นั้นน่าจะเป็นวิธีการที่มีความเหมาะสมต่อการทำเกษตรกรรมแบบประณีต เนื่องจากการจัดระบบการใช้ประโยชน์ของพื้นที่ที่จำกัดนั้นเกษตรกรต้องมีความรอบรู้จึงจะสามารถสร้างความยั่งยืนในอาชีพได้
ขอบคุณครับ
อุทัย อันพิมพ์
13 พฤษภาคม 2550
สวัดดีค่ะพี่อุทัยเราเสียบยอดต้นไม้สองต้นเข้าต้วยกันแล้วถ้าเราเอาเห็ดไปใสในต้นไม้พี่ว่าเห็ดออกมาจะเป็นเห็ด สาวประเภทสองหรือเปล่าค่ะ และดอกเห็ดจะมีกลิ่นต้นไม้อะไรค่ะ เขาจะงงกับธรรมชาติหรือเปล่าค่ะหรือ
อยากรู้วิธีการต่อยอดมะยงชิดพร้อมภาพการทำ
ผมไม่มีต้นมะยงชิดครับ
แต่วิธีการทำสามารถทำเหมือนกันได้กับการเปลี่ยนยอดกระสัง