สืบเนื่องจาก บันทึกของ อ.วัลลา ตันตโยทัย  ครับ เรื่อง ป้องกันหรือชะลอการเกิดโรคเบาหวาน   ( click ที่นีครับ )   บันทึกไว้ดีมาก เลยครับ อยากให้อ่าน  ทำให้ผมนึกขึ้นมาได้เรื่องหนึ่งที่น่าสนใจครับ 

ช่วงนี้ มีนักศึกษาพยาบาล มาฝึกงานที่ CMU ห้วยขะยุง ส่วนใหญ่เป็นคนที่ทำงานที่ pcu มาแล้วทั้งหมด ( เอ ! ส่วนใหญ่ หรือทั้งหมดกันแน่ เอาเป็นว่าทั้งหมดก็แล้วกันนะครับ )   ผมได้เล่าเรื่องราว เรื่องการทำงานสุขภาพหัวใจและหลอดเลือด  เป็น presentation

ช่วงหนึ่งผมถาม  นักศึกษาว่า " เชื่อไหม ว่าคนเป็นเบาหวาน จะสามารถควบคุมระดับน้ำตาลได้ด้วย  การออกกำลังกาย และการคุมอาหาร "  นักศึกษาบอกว่าเชื่อ พร้อมพยักหน้า งึกงึก ทุกคน

 ผมมบอกงั้นถามใหม่ " ถ้าคนนั้นมีความเสี่ยงต่อการเป็นเบาหวานมากกว่าคนอื่น แต่ยังแข็งแรงดี  ระดับน้ำตาลปรกติ การออกกำลังกาย และการคุมอาหาร จะช่วย ป้องกันได้บ้างไหม เพื่อไม่ให้เขาเป็นในอนาคต "

นักศึกษาไม่มีใครพยักหน้า งึกงึก แล้วไม่ส่ายหน้าปฏิเสธด้วย นั่งไม่ตอบอะไร ได้แต่ยิ้มยิ้ม

ผมเลยถามว่าแปลว่าอะไร ไม่ส่ายหน้า+ ไม่พยักหน้า+ ยิ้มยิ้ม  นักศึกษาบอกว่า " มันน่าจะช่วย เพราะมีนโยบายระดับชาติเรื่องการออกกำลังกาย กับการกินอาหาร  มี KPI ให้เด็ก 6 ขวบ ออกกำลังกาย มากกว่า 80 % " ( ผมเลยเดาเอาว่า ที่นักศึกษาไม่ส่ายหน้าก็เพราะอย่างนี้ )

แล้วทำไม่ไม่พยักหน้าแบบเมื่อกี้ละ  นักศึกษาบอก  " ไม่แน่ใจ ไม่รู้เหมือนกันว่าจริง ๆ มันช่วยได้หรือเปล่า "

คำถามนี้ผมถามเจ้าหน้าที่เป็นประจำ ก็ได้คำตอบทำนองเดียวกัน มาตลอดเลยครับ 

เรื่อง KPI  เด็ก 6 ปี ต้องออกกำลังกาย สัปดาห์ละ 3 ครั้ง ของจังหวัด     แรก ๆ ก็ไม่สามารถสรุปได้ ทำให้เจ้าหน้าที่ งงๆ ให้แต่เป้ามา  ไม่ให้เหตุผล ไม่ให้วิธีการ ถามอย่างเดียวว่า 80 % หรือยัง ผมถามผู้ประเมิน ว่าทำไมต้อง 6 ขวบ ทำไมต้องออกกำลังกาย   ผู้ประเมินบอก มันเป็นตัวชี้วัด KPI  ( โอ ! ช่างเป็น คำตอบ KPI ที่วิเศษกระไรนี่ ) 

พอหาเหตุผลไม่ได้ ตัวเลขก็ไม่ถึง ช่วงหลังผู้ประเมินประชุมกัน  เด็กวิ่งเล่นตี่จับตอนพักเที่ยง  เด็กเดินมาโรงเรียน ครูทำโทษให้เด็กวิ่งรอบโรงเรียน เด็กช่วยแม่ไถนา  เขาบอกว่าให้นับได้หมด  มันเป็นการ  ออกกำลังกายสะสม 

 ผมรู้สึกเหมือนว่า  เขาปาลูกดอกใปบนไม้แล้วค่อยวิ่งไปวาดวงกลมให้เป็นเป้า    ปามั่วๆ ก็เข้าเป้าทุกครั้ง  ทุกวันนี้เกิน 80 % ตลอดครับ ก็ดีครับไม่ต้องทำงานให้เหนื่อยแถมได้เป้าด้วย

 

ผมเอาข้อมูลที่ได้รับตอนอบรมเรื่องเบาหวาน  ครั้งหนึ่ง เมื่อ 2-3 ปีก่อน พอเห็นข้อมูลนี้ก็ รีบจดเลยครับ เพราะผมเองก็สงสัยมานานแล้ว

 

 

 

ผมให้นักศึกษาดูข้อมูล presentation  เกี่ยวกับการศึกษา การป้องกันโรคเบาหวาน ที่ได้รับมาวันนั้น  

การศึกษาดังกล่าวเป็นเพียงข้อมูลที่มีคนทำมาก่อน   อย่างน้อยก็ช่วยให้ได้รับทราบ ว่ามีการศึกษามาแล้ว ส่วนจะเชื่อหรือไม่เชื่อต้องพยายามศึกษาต่อไป 

นักศึกษาที่ผมเล่ามา เป็นเจ้าหน้าที่ pcu  มันไม่ใช่ความผิดของเจ้าหน้าที่หรอกครับที่จะรายงาน เด็ก 6 ขวบ ออกกำลังกายได้เกิน 80 % ก็เราอยากให้เป็นอย่างนั้นเองนี่ครับ  อยากได้ตัวเลข 80% มากกว่าอยากรู้ว่าจะทำอย่างไร   เวลาแก้ปัญหา ก็เลยเป็นอย่างที่เล่าให้ฟังนั่นแหละครับ ไม่พยายามหาวิธีการ empowerment ที่ดี ๆ  แต่พยายามหาวิธีการให้ได้ตัวเลข

 งานสร้างเสริมสุขภาพที่ผ่านมา  หลายเรื่อง ไม่มีความรู้ ไม่มีความเชื่อ  แต่เขาบอกให้ทำ  แล้วก็หลายเรื่องเลยครับ แม้มีความรู้ก็ปราศจากความเชื่อ   เจ้าหน้าที่ถูกปลูกฝังอย่างนี้มานาน

  เวลาผมเห็นโครงงาน ที่เขียนของบ เรื่องการออกกำลังกาย การปรับเปลี่ยน พฤติกรรม  ผมไม่แน่ใจเลยครับว่าคนเขียน เชื่อว่ามันได้ผลจริง ๆ แค่ไหน

Health promotion without believe means nothing.