โรคฉี่หนูหรือโรคเลปโตสไปโรซีส (Leptospirosis)

เข้าหน้าฝนแล้ว มาทำความรู้จักกับโรคฉี่หนูกันเถอะคะ

โรคฉี่หนูคืออะไร?

โรคฉี่หนูหรือโรคเลปโตสไปโรซีส (Leptospirosis) เป็นโรคที่มากับช่วงเวลาที่มีน้ำขัง หรือเกิดน้ำท่วมในประเทศไทย

โรคฉี่หนูเกิดจากเชื้อแบคทีเรียในกลุ่มสไปโรขีต ลักษณะเป็นขดเป็นเกลียว ขนาดเล็กไม่สามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า ประมาณ 0.25 x 6–25 μm

Source: Perolat P, et al. (1998)

ทำไมเราต้องให้ความสำคัญกับโรคฉี่หนู?

1. เนื่องจากอาชีพที่เสี่ยงต่อการติดเชื้อพบมากในกลุ่มชาวไร่ ชาวนา ทำฟาร์มปศุสัตว์ ซึ่งเป็นอาชีพหลักๆของประชากรไทย นอกจากนี้ยังพบได้ในพนักงานทำความสะอาดท่อประปา คนที่ทำงานในโรงฆ่าสัตว์ รวมถึงสัตวแพทย์

          การติดเชื้อ: ส่วนใหญ่จะไม่มีอาการ การติดต่อเกิดได้ในคน โดยมีสัตว์ชนิดต่างๆ เช่น สัตว์กัดแทะ เช่น หนู, สุนัข, วัว, และ ม้า เป็นแหล่งรังโรค ซึ่งเชื้อเลปโตสไปร่าจะไปอาศัยอยู่ในท่อไตส่วนปลาย และมีการปล่อยเชื้อออกนอกร่างกายผ่านทางปัสสาวะ ฉะนั้นเมื่อมีภาวะน้ำขังหรือน้ำท่วม เชื้อที่ถูกปล่อยออกมาจึงสะสมอยู่ในแหล่งน้ำนั้น และพร้อมที่จะแพร่กระจายไปยังคนเพื่อก่อโรค

          การติดต่อ: ผ่านทางบาดแผล โดยเชื้อจะไชเข้าบาดแผลเข้าเนื้อเยื่อ และสู่กระแสเลือด สุดท้ายไปยังไตซึ่งเป็นแหล่งรังโรค นอกจากนี้ยังมีรายงานการก่อโรคผ่านเยื่อบุตา

2. อาการของโรคฉี่หนูไม่มีอาการที่เด่นชัด อาการโดยทั่วไป มีอาการเหมือนเป็นไข้ไม่ทราบสาเหตุ (undifferentiated febrile illness) ซึ่งอาการไข้ในกลุ่มนี้เกิดได้จากการติดเชื้อหลายชนิด เช่น การติดเชื้อแบคทีเรียพวกริกเกตเซีย, ไข้หวัด (influenza virus), ไข้หวัดเดงกี่ (dengue virus), สครับ ไทฟัส (scrub typhus), และ มาลาเรีย ซึ่งพบเป็นโรคที่เกิดการระบาดได้ในประเทศไทย (endemic infection) อยู่แล้ว ฉะนั้นผู้ป่วยที่มีการติดเชื้อ และร่างกายไม่สามารถกำจัดออกไปได้ด้วยภูมิคุ้มกันของตนเอง จะเกิดอาการโรคฉี่หนู ซึ่งอาการที่เกิดตามมาได้แก่ ไข้ หนาวสั่น ปวดหัว ปวดกล้ามเนื้อ ปวดน่อง คลื่นไส้ อาเจียน อ่อนเพลีย ในรายที่รุนแรงจะเกิดอาการดีซ่าน ไตวาย (icteric leptospirosis) หรือเรียกว่าอาการของโรค Weil’s disease

          การระบาด: พบการแพร่ระบาดทั่วโลก แต่พบมากในเขตร้อนชื้น อย่างเช่นประเทศไทย บราซิล อินเดีย นิคารากัว และ เปรู

การระบาดในประเทศไทยพบว่า ตั้งแต่ปี 2540 ประเทศไทยเกิดการระบาดอย่างรุนแรงของโรคเลปโตสไปโรซีสใน 15 จังหวัด เขตภาคอีสานและก็แพร่ระบาดไปทั่วทุกภูมิภาคของประเทศไทย การระบาดจะเกิดในฤดูฝน โดยระบาดมากในเขตชนบทแถบภาคอีสาน นอกจากนี้มีรายงานการติดเชื้อเลปโตสไปร่าในเขตกรุงเทพมหานคร โดยผู้ป่วยเดินย่ำน้ำในเขตตลาดสด

          การรักษา: ให้ยา doxycycline ขนาด 100 มิลลิกรัม โดยกินทุก 12 ชั่วโมงนาน 1 สัปดาห์ หรือ penicillin 1-1.5 MU ทุกๆ 4 ชั่วโมงนาน 1 สัปดาห์

ขณะนี้ในประเทศไทยยังไม่มีการฉีดวัคซีนป้องกัน แต่มีกำลังพัฒนาอยู่ สำหรับประเทศที่ได้มีการทดลองใช้กันแล้วคือ ประเทศจีน คิวบา และรัสเซีย

          คราวนี้รู้จักโรคเลปโตสไปโรซิสกันแล้ว หวังว่าคงได้ให้ความรู้ไม่มากก็น้อยแก่ทุกๆท่านนะคะ ควรหลีกเลี่ยงการเดินย่ำน้ำในบริเวณที่มีน้ำขังนะคะ และระวังรักษาสุขภาพในช่วงหน้าฝนนี้ด้วยคะ.... 

สนใจข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่

http://www.leptospirosis.org/