เรื่อง การดูแลผู้ป่วยมะเร็งเต้านมที่ได้รับยาเคมีบำบัด

วันที่ 9 มีนาคม 2550  เราได้แลกเปลี่ยนเรียนรู้กับสมาชิก CoP ของเราและเครือข่ายจากโรงพยาบาลจังหวัดเลย เพชรบูรณ์และกาฬสินธุ์ ได้ Knowledge assets หลายประเด็น 

 

เรื่องเล่า/ตัวอย่างประสบการณ์ (Story Telling/ Experience Sharing)  ของพยาบาล

OPD 4  หอผู้ป่วย 5จ  6ข  และ 3ก และ เครือข่ายจากโรงพยาบาลจังหวัดเลย เพชรบูรณ์และกาฬสินธุ์

เรื่อง การดูแลผู้ป่วยมะเร็งเต้านมที่ได้รับยาเคมีบำบัด เพื่อให้ผู้ป่วยสามารถดูแลตนเองได้อย่างต่อเนื่อง 

 

คุณกาญจนา (พยาบาลจากโรงพยาบาลกาฬสินธุ์)  เล่าว่า   การดูแลผู้ป่วยที่มารับยาเคมีบำบัด จะมีการเตรียมความพร้อมทั้งด้านร่างกาย  จิตใจ ให้ข้อมูลและให้คำปรึกษา  โดยหัวหน้าหอผู้ป่วยจะเป็นผู้ทำ แต่ยังไม่มีแบบแผนชัดเจน  สำหรับการพัฒนาบุคลากรในการดูแลผู้ป่วย จะส่งฝึกอบรมที่ศูนย์มะเร็ง   

คุณสิรินทร์ (พยาบาลจาก ร.พ. เลย)  เล่าว่า โรคมะเร็งที่พบมาก คือ มะเร็งลำไส้ มะเร็งกระเพาะอาหาร   เฉลี่ยเดือนละ 3 คน การรับผู้ป่วยยังไม่มีหอผู้ป่วยเฉพาะ นอกจากจะมีการดูแลด้านร่างกาย มีการบันทึกการดูแลในสมุดบันทึกประจำตัวผู้ป่วยด้วย เพื่อให้การดูแลต่อเนื่อง และยังมีการดูแลด้านจิตใจและจิตวิญญาณ โดยสอนผู้ป่วยฝึกสมาธิ ใช้ธรรมะในการดูแลผู้ป่วย มอบสิ่งดีๆ เพื่อยึดเหนี่ยวจิตใจผู้ป่วยการพัฒนาบุคลากร บางครั้งจะเชิญวิทยากร คือ ผู้อำนวยการโรงพยาบาลขอนแก่นไปให้ความรู้เรื่องยาเคมีบำบัด  และให้พี่สอนน้องรุ่นต่อมา    เภสัชฯ เป็นผู้ผสมยาให้  

คุณศรีนคร (พยาบาล รพ.  เพชรบูรณ์) ผู้ป่วยมะเร็งที่ให้ยาเคมีบำบัด จะรวมกับแผนกฯศัลยกรรม โรคที่พบมาก CA Colon   CA Stomach   CA Rectum  CA  Breast  ยังไม่มีเภสัชกร ผสมยาเคมีบำบัดให้  พยาบาลยังผสมเองแต่มีตู้ที่จัดทำเอง ข้อดี มีทีมสหสาขาร่วมดูแล  CA  Breast   จัดให้ผู้ป่วยที่มารับยาเคมีบำบัดนอนบริเวณเดียวกัน  พยาบาลให้ความรู้เรื่องการป้องกันอาการข้างเคียงของยาเคมีบำบัด ลงบันทึกใน Nurses’ note  ความประทับใจในการทำงานคือ การทำแผลผู้ป่วย Chronic wound ทำให้ผู้ป่วยกลับบ้านได้เร็วขึ้น คุณคณิตา (พยาบาล OPD4) จุดเริ่มต้นที่สนใจดูแลผู้ป่วยมะเร็งเต้านม คือ มีคลินิก มะเร็งเต้านม ทุกวันศุกร์และจะจัดให้มี Breast Center ที่อาคาร 19 ชั้น บริการครบวงจร ตั้งแต่วินิจฉัย  และจากสถิติมีผู้ป่วย ใน 5 โรคแรก  และต้องการพัฒนาตนเองและพัฒนางาน  นอกจากนี้ยังร่วมกับชมรมรักษ์ประทุม มีการทำกลุ่มร่วมกับผู้ป่วยและญาติแล้ว 3 ครั้ง  และเข้าร่วม CoP Breast, CoP เคมีบำบัด จุดเด่นมีการเตรียมความพร้อมผู้ป่วยที่ได้รับการวินิจฉัย การให้ข้อมูลก่อนรักษา และมี Care-map การดูแลผู้ป่วยมะเร้งเต้านม  ที่ทำร่วมกับ PCT  

คุณอภิญญา พยาบาลหอผู้ป่วย 6ข มีการเตรียมพร้อมผู้ป่วยก่อนรับยาเคมีบำบัด โดยให้ข้อมูลการเฝ้าระวังอาการข้างเคียงมีโครงการในการดูแลและป้องกันNeutropenia  และมีการขยายผลโดยการจัดทำโครงการการป้องกันการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ จัดทำคู่มือการดูแลตนเองในผู้ป่วยที่ได้รับยาXeloda และมีการเก็บข้อมูลเฝ้าระวัง Extravasation คุณปาริชาติ (พยาบาล OPD รังสี)  ผู้ป่วยมะเร็งที่มาฉายรังสีส่วนมาก จะมารักษาหลังผ่าตัด  ให้เคมีบำบัดแล้ว  จึงมาฉายแสง และเป็นผู้ป่วยระยะสุดท้าย  มา palliative care  ผู้ป่วยมะเร็งเต้านมที่แขนบวม (Lymph edema)  ระบบการดูแล มีการให้ข้อมูล พาออกกำลังกาย ติดตามดูผู้ป่วยและผู้ดูแล ทั้งด้านร่างกาย  จิตใจ จนถึงระยะสุดท้ายของชีวิต 

คุณนาถอนงค์ (พยาบาล 3ก) การดูแลผู้ป่วยมะเร้งเต้านม จะดูแลตั้งแต่ก่อนผ่าตัด ระหว่างผ่าตัดและหลังผ่าตัด จนกระทั่งให้ยาเคมีบำบัด  สอนการออกกำลังแขนหลังผ่าตัดเต้านมเพื่อป้องกันแขนบวม สอนผู้ช่วยพยาบาลในการให้ความรู้ผู้ป่วยในการออกกำลังแขน เป็นสมาชิกชมรมรักษ์ปทุม การดูแลผู้ป่วยให้มีภาพลักษณ์ที่ดี โดยการเชิญบริษัทผลิตเสื้อชั้นในสำหรับผู้ป่วยที่ผ่าตัดเต้านม การใส่ผ้าคลุมผม  การใช้วิกผม 

คุณนาถอนงค์  โชว์ผ้าโพกศีรษะหลากสี

สำหรับผู้ป่วยผมร่วงจากการได้รับยาเคมีบำบัด

คุณสมรักษ์ (พยาบาล Day chemo)  มีผู้ป่วยมะเร็งมารับยาเคมีบำบัด 42 ราย/ วัน เป็นผู้ป่วยมะเร็งเต้านม 70 ราย/เดือน มีบริการตรวจผู้ป่วยเด็กและ Hemato clinic ทำ Bone marrow aspirate กิจกรรม มีการเริ่มให้ยาเคมีบำบัด 10.30 น. บทบาทพยาบาลจะมีการประสานกับเภสัชกร ดูแลให้คำแนะนำผู้ป่วยเพื่อป้องกันอาการข้างเคียงของยาเคมีบำบัด  ดนตรีบำบัด และเรื่องอาหารที่เหมาะสม   มีกลุ่มพูดคุยกัน  และการให้คำปรึกษากรณีมีปัญหาเพศสัมพันธ์   

คุณอุบล  รัชนีพร คุณสุพัสตรา และคุณสมฤดี (พยาบาล หอผู้ป่วยเคมีบำบัด 5จ) การดูแลผู้ป่วยมะเร็งที่มารับยาเคมีบำบัด จะดูแลตั้งแต่รับใหม่-จำหน่าย และเมื่อผู้ป่วยอยู่บ้าน ในผู้ป่วยมารับยาเคมีบำบัดครั้งแรก เราจะมีการเตรียมความพร้อมก่อนรับยาเคมีบำบัด มีการสอนโดยใช้ VCD และประเมินความรู้   ผู้ป่วยมีความรู้มากว่าร้อยละ 90 และในครั้งต่อไปจะได้เข้ากลุ่มเพื่อนช่วยเพื่อน กลุ่มวิปัสสนาเยียวยารักษาใจ สำหรับผู้ป่วยปวด จะได้ฟังดนตรีบำบัด นอกจากนี้ยังมีกลิ่นบำบัด และมีการวางแผนจำหน่าย รวมทั้งมีการให้คำปรึกษาทางโทรศัพท์   

สรุปการดูแลผู้ป่วยมะเร็งที่มารับยาเคมีบำบัด คือ

การดูแลผู้ป่วยและครอบครัวครบวงจร ตั้งแต่รับใหม่-จำหน่าย

และเมื่อกลับสู่ชมชน การดูแลทางด้านร่างกาย

การเตรียมความพร้อมก่อนรับยาเคมีบำบัด 

การบริหารยาเคมีบำบัดอย่างถูกวิธี

การออกกำลังกายเพื่อป้องกันอาการข้างเคียง 

การดูแลด้านจิตใจ  มีการดูแลเพื่อป้องกันภาพลักษณ์เปลี่ยนแปลง การให้คำปรึกษากรณีมีปัญหาเพศสัมพันธ์    

การดูแลด้านจิตวิญญาณ มีการพาทำสมาธิ มีกลุ่มวิปัสสนาเยียวยารักษาใจ 

นอกจากนี้ยังมีการนำการบำบัดทางการพยาบาลมาใช้อย่างสมบูรณ์ และมีการดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้าย