ตามที่ดร.ปานกิมปี ศึกษานิเทศก์เชี่ยวชาญ สำนักกศน. ได้มานิเทศการดำเนินงานประกันคุณภาพในสถานศึกษา กศน.ในจังหวัดฉะเชิงเทรารอบล่าสุด  ดร.ปาน ได้สรุปผลที่ค้นพบไว้ดังนี้ อันจะเป็นแนวทางให้เราก้าวเดินอย่างมั่นใจด้วยหัวใจของการปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง ให้เลื่องชื่อระบือนาม กศน.แปดริ้ว มาดูกันครับถึงสาระสำคัญ 

ผลการนิเทศงานการประกันคุณภาพภายในสถานศึกษาของศูนย์บริการการศึกษานอกโรงเรียนอำเภอและการส่งเสริมสนับสนุน <div style="border-right: medium none; padding-right: 0cm; border-top: medium none; padding-left: 0cm; padding-bottom: 1pt; border-left: medium none; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid"> ของศูนย์การศึกษานอกโรงเรียนจังหวัดฉะเชิงเทรา  </div><p>                 การนิเทศงานครั้งนี้เป็นการนัดหมายของศนจ. และศบอ. เพื่อติดตามงาน และจัดให้มีการรายงานผลการประกันคุณภาพภายใน และรายงานการประเมินผลตนเอง (SAR) ของศบอ. คณะนิเทศประกอบด้วย ผอ.ดิศกุล เกษมสวัสดิ์  อาจารย์สุพรรณ เกษมสวัสดิ์ เลขานุการนิเทศ และเจ้าหน้าที่จากศนจ.  ผอ.ศบอ.ที่ร่วมนิเทศทุกครั้งคือ ผอ.สมศักดิ์ เรืองจิระอุไร ศบอ.บางคล้า 
ผอ.กัญจน์โชติ สหพัฒนสมบัติ ศบอ.บางน้ำเปรี้ยว  ผอ.พิเชษฐ เสือเฒ่า ศบอ.ราชสาส์น  และมี
ผอ.ศบอ.บางท่านที่ได้ร่วมการนิเทศเป็นบางครั้งเช่น ผอ.เอกจิต  เพียรจัด ศบอ.บางปะกง  และ     แต่ละครั้งได้มีบุคลากรจากศบอ.อื่นๆ เข้าร่วมรับฟังรายงานและสนทนาแลกเปลี่ยนความคิดเห็น  สำหรับส่วนกลางมี อาจารย์ปาน กิมปี ศึกษานิเทศก์ เป็นผู้นิเทศของจังหวัด  </p><p>                           และสำหรับในวันที่ 27 มีนาคม 2550 มี อาจารย์พรทิพย์ กล้ารบ  อาจารย์ณันฐินี ศรีธัญญา  และอาจารย์ศุทธินี งามเขตต์ จากกลุ่มพัฒนาการศึกษานอกโรงเรียน ร่วมติดตามผลและให้ข้อเสนอแนะด้วย                 ช่วงเวลาการนิเทศและติดตามผล                </p><p>                    วันที่ 27 มีนาคม 2550 เสนอรายงานผลการประกันคุณภาพภายในและรายงานการประเมินผลตนเอง ของศบอ.บางปะกง  ศบอ.สนามชัยเขต  และศบอ.ท่าตะเกียบ</p><p>                   วันที่ 28 มีนาคม 2550 เสนอรายงานผลการประกันคุณภาพภายในและรายงานการประเมินผลตนเอง ของศบอ.เมือง  ศบอ.บ้านโพธิ์  และศบก.คลองเขื่อน                </p><p>                  วันที่ 29 มีนาคม 2550 เสนอรายงานผลการประกันคุณภาพภายในและรายงานการประเมินผลตนเอง ของศบอ.ราชสาส์น  และศบอ.พนมสารคาม                </p><p>                    วันที่ 30 มีนาคม 2550 สรุปผลการนิเทศและติดตามผล                 ผลการนิเทศและติดตามผลการประกันคุณภาพภายในและรายงานผลการประเมินตนเองของสถานศึกษาของทุกศบอ. รวมทั้งศบอ.บางคล้า ศบอ.ราชสาส์น และศบอ.บางน้ำเปรี้ยว ในการนิเทศและติดตามผลครั้งก่อนด้วย (การนิเทศครั้งนั้นมีอาจารย์จตุพร สุทธิวิวัฒน์ ร่วมนิเทศด้วย) มีผลการดำเนินงานและข้อคิดเห็นคือ                ผลการประกันคุณภาพภายในและการจัดทำรายงานการประเมินผลตนเองของปีงบประมาณ 2549 ได้จัดทำเสร็จเรียบร้อยในช่วงต้นปีงบประมาณ 2550 ซึ่งผลการดำเนินงานและช่วงเวลาการเขียน SAR อาจทำให้ช่วงเวลาเป็นไปเช่นนั้น ผลการประกันคุณภาพภายในนี้เป็นความตระหนัก  การปฏิบัติงานอย่างเข้มแข็งในระหว่างปีงบประมาณ 2549 ของศนจ. และศบอ. ได้มีการประชุมปฏิบัติการและเชิญวิทยากรภายนอก รวมทั้งการประชุมกำหนดแนวทางที่เหมาะสม ศึกษา วิเคราะห์ เอกสารและคู่มือที่กลุ่มพัฒนาการศึษานอกโรงเรียนจัดทำไว้เป็นแนวทาง และการรายงานความก้าวหน้า การนิเทศงานในพื้นที่อย่างต่อเนื่อง จนสามารถดำเนินการประกันคุณภาพภายใน และจัดทำรายงานการประเมินผลตนเองได้สามารถอธิบายผลการดำเนินงานจำแนกเป็นขั้นตอน การประกันคุณภาพได้ดังนี้</p><p>                     1.ขั้นตอนการควบคุมคุณภาพ (Quality Control)  ศบอ.ทุกแห่งได้ใช้มาตรฐานการศึกษา 21 มาตรฐาน 73 ตัวบ่งชี้ของสำนักบริหารงานกศน. เป็นหลักในการประกันคุณภาพภายใน                                การวิเคราะห์สถานศึกษาโดยใช้ SWOT analysis                                การทบทวนวิสัยทัศน์และพันธกิจ                                การศึกษาและวิเคราะห์มาตรฐานการศึกษา ตัวบ่งชี้และเกณฑ์การพิจารณา                                กำหนดแนวทางและข้อตกลงต่างๆ ในการดำเนินงานประกันคุณภาพ                                การกำหนดแผนการปฏิบัติงาน                ผลการดำเนินงานของศบอ. ในขั้นตอนนี้มีความเข้มข้นและลึกซึ้ง แตกต่างกันไป
การวิเคราะห์ SWOT นั้น ศบอ.แปลงยาวได้มีการวิเคราะห์อย่างละเอียดและลึกซึ้งที่จะทำให้สถานศึกษาเข้าใจสภาพตนเองได้ดี ส่วนศบอ.อื่นๆ ได้มีการวิเคราะห์และเสนอข้อมูลเบื้องต้นเช่น
ศบอ.พนมสารคาม                สำหรับมาตรฐานการศึกษา ตัวบ่งชี้และเกณฑ์การพิจารณานั้นศบอ.เมืองได้ชี้และเสนอให้เห็นชัดเจนถึงการวางแนวทางการประกันคุณภาพ หรือการพัฒนาคุณภาพว่าการจัดการศึกษาจะให้ได้มาตรฐานนั้น จะต้องคำนึงถึงตัวบ่งชี้ประกอบไปด้วย ตั้งแต่ขั้นแรกของการประกันคุณภาพ ก่อนที่จะนำตัวบ่งชี้ไปใช้ในการประเมินผลตลเองในช่วงการจัดทำ SAR</p><p>                  2. ขั้นตอนการกำกับคุณภาพ (Quality Audit) ศบอ.ทุกแห่งได้ปฏิบัติงานตามแผนปฏิบัติการ มีการประชุมย่อยๆ ของศบอ. ประชุมประจำเดือนของศนจ. การได้รับการนิเทศ การสนทนาเพื่อแลกเปลี่ยนเรียนรู้ทางอินเตอร์เน็ต KM ของศนจ.ฉะเชิงเทราในหัวข้อ “แลกเปลี่ยนเรียนรู้กับผอ.ดิสกุล” พร้อมบางศบอ.ได้ร่วมงานประกันคุณภาพกับจังหวัดอื่น เช่น ผอ.สมศักดิ์ เรืองจิระอุไร และอาจารย์ธวัชชัย ได้ร่วมงานกับศนจ.สระแก้ว รวมทั้งบางศบอ.เป็นสถานศึกษาที่ศบอ.จังหวัดอื่นมาของศึกษาดูงาน ทำให้เกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ และพัฒนาองค์ความรู้ด้านการประกันคุณภาพการศึกษาเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง การกำหนดนัดหมายระหว่างศนจ. ศบอ. และศึกษานิเทศก์ ในการรายงานและติตามความก้าวหน้าเป็นระยะอย่างต่อเนื่อง</p><p>                     3. ขั้นตอนการประเมินคุณภาพ (Quality Assessment) ศบอ.ทุกแห่งได้จัดทำรายงานการประเมินผลตนเองเสร็จแล้วทุกสถานศึกษา ในรายงานได้เสนอข้อมูลพื้นฐานของสถานศึกษา วิธีการประกันคุณภาพ ผลการประเมินรายมาตรฐานการศึกษาทั้ง 21 มาตรฐาน พร้อมทั้งบทสรุป จุดเด่น จุดที่ควรพัฒนา ทิศทางการพัฒนาในอนาคต ข้อเสนอแนะ รวมทั้งประเด็นที่สำคัญอื่นๆในการจัดทำรายงานการประเมินผลตนเอง (SAR) ศบอ.ได้จัดทำรายงานเฉพาะการศึกษานอกโรงเรียนสายสามัญยังไม่ได้ครอบคลุมถึงการศึกษาตามกิจกรรมและโครงการอื่นเช่น การศึกษาตามหลักสูตรระยะสั้น การพัฒนาสังคมและชุมชน เป็นต้นบทเรียนและข้อสารสนเทศสำคัญในการดำเนิน การประกันคุณภาพภายใน และจัดทำรายงานการประเมินผลตนเองเพิ่มเติมคือ</p><p>               1)    การใช้มาตรฐานการศึกษา 21 มาตรฐาน 73 ตัวบ่งชี้ จะใช้เป็นหลักในการประกันคุณภาพการศึกษาเป็นการเฉพาะกาลไปก่อนในปีงบประมาณ 2550 เพราะได้รับแจ้งจากผู้อำนวยการสำนักบริการงานการศึกษานอกโรงเรียน เมื่อคราวประชุมผู้บริหารสถานศึกษาในเขตภาคตะวันออก ในวันที่ 27-28 กุมภาพันธ์ 2550 ณ จังหวัดระยอง ว่าจะมีการปรับและพัฒนามาตรฐานให้กระชับขึ้น อาจมีประมาณ 7-9 มาตรฐาน</p><p>             2)    สำหรับการประกันคุณภาพและการจัดทำ SAR ต่อไปควรจะให้ครอบคลุมทุกกิจกรรมและโครงการของศบอ. ตามพันธกิจของสถานศึกษา ซึ่งจะมีการกำหนดมาตรฐานและแนวทางอย่างไรนั้น คงต้องคอยผลการพัฒนาของสำนักบริหารงานกศน.ต่อไปอีก</p><p>           3)      ในการรายงาน SAR และการตรวจสอบเอกสารเบื้องต้นนั้น พบว่ามีข้อและประเด็นที่จะต้องทบทวนและพัฒนาเช่น3.1) การเขียนรายงานตามหัวข้อ ความตระหนัก ผลการปฏิบัติ ควรเสนอให้เห็นถึงการปฏิบัติงานจากสภาพจริงของศบอ.ให้เห็นถึงการจัดการศึกษาที่ชัดเจน แต่ละมาตรฐานนั้นอธิบายให้เห็นถึง ศบอ.ได้จัดกิจกรรมต่างๆ เช่น การปฐมนิเทศ การจัดการเรียนการสอน การทำโครงงาน การจัดกิจกรรมเสริม การวัดผลและประเมินผลอย่างไร จัดกระบวนการพบกลุ่มอย่างไร และอื่นๆ ที่สะท้อนให้เห็นถึงความตระหนัก และการปฏิบัติงานที่จะก่อให้เกิดผลตามมาตรฐานนั้นๆ3.2) กระบวนการประเมินผลแต่ละตัวบ่งชี้ได้อาศัยเกณฑ์การพิจารณาที่จะสรุปผลของแต่ละมาตรฐานอย่างแท้จริง ประเด็นนี้ผอ.สมศักดิ์ และผอ.กัญจน์โชติได้สอบถามและเน้นอยู่ตลอดเวลา ซึ่งต่อไปทั้งผอ.สมศักดิ์ ผอ.กัญจน์โชติ และผอ.พิเชษฐ รวมทั้งท่านอื่นๆ ควรเข้ามาร่วมกันพัฒนาให้เป็นระเบียบวิธีทางวิทยาศาสตร์ให้มากขึ้น ซึ่งเรื่องนี้ต้องอาศัยผู้ที่มีความรู้ทางการวัดผลและประเมินผลการศึกษาเข้ามาช่วย เช่น อาจารย์อนันต์ เฟื่องทอง  แต่ให้คิดพัฒนาเฉพาะกาลไปก่อนเพราะต่อไปอาจมีการปรับมาตรฐาน3.3) ผลที่ได้รับจากการประเมินแต่ละมาตรฐานกำหนดเป็นตัวเลขนั้น จะต้องเป็นตามสภาพจริง และตัวเลขที่ถูกต้อง การที่ตัวเลขทุกตัวบ่งชี้เท่ากันหมด หรือตัวเลขแต่ละตัวบ่งชี้ นำมาซึ่งคำนวณค่าเฉลี่ยของสรุปรวมมาตรฐานได้ง่ายหรือลงตัว ตัวเลขควรใช้ทศนิยม 2 ตำแหน่ง หากจะเป็นจำนวนเต็มก็ควรเป็นไปเพราะผลการประเมินจริงๆ ซึ่งเหล่านี้เป็นสิ่งที่ต้องทบทวนแก้ไข3.4) ผลของการประเมินผลตนเองจะต้องเป็นไปตามสภาพจริง ดังเช่นที่ผอ.เอกจิต
(ดีใจที่ตัดสินใจถูกระหว่างฝอยทอง กับ เกลือ) ได้เห็นความเห็นไว้ เช่น มาตรฐานที่เกี่ยวข้องกับผู้บริหารอาจเกิดการเกรงใจเกิดขึ้น ทำให้ระดับผลการประเมินสูงกว่าความเป็นจริง3.5) แต่ละศบอ. กำหนดระดับคุณภาพเป็น 3 สเกลบ้าง 4 สเกลบ้าง ถ้าเป็นอย่างนั้นแล้วใช้เป็น 4 สเกลเท่ากันหมด เพราะจะทำให้การสังเคราะห์รวมกันเป็นภาพรวมของจังหวัดได้ และเป็นระบบเดียวกัน</p><p>                   4)    การจัดทำบทสรุปผลซึ่งเป็นบทสุดท้ายของรายงาน จะต้องวิเคราะห์และสังเคราะห์ภาพรวมของสถานศึกษา จะต้องเชื่อมโยงและสอดคล้องสมเหตุสมผลกับผลการประเมินทั้งหมด การเสนอทิศทางการพัฒนาจะต้องเชื่อมโยงกับผลการประเมินมาตรฐาน (ระวังจะเป็นการเสนอขึ้นมาลอยๆ โดยไม่มีข้อมูลรองรับ) กศน. เรามีลักษณะเฉพาะเช่น บุคลากรส่วนใหญ่ไม่ใช่ข้าราชการ ผู้เรียนของกศน.เป็นผู้ที่มีพื้นฐานความรู้ค่อนข้างอ่อน บางส่วนขาดความพร้อมในการพบกลุ่ม สภาพนิสัย ความประพฤติ และอื่นๆ ไม่ได้เยี่ยมยอดเป็นทั้งหมด และประเด็นข้อจำกัดอื่นๆ  สิ่งเหล่านี้ไม่ควรมองว่าเป็นอุปสรรคในการจัดการศึกษา แต่สิ่งเหล่านี้แหละเป็นความจำเป็นต้องมีงานการศึกษานอกโรงเรียนขึ้น บทบาทหน้าที่เราคือจะมียุทธศาสตร์ นวัตกรรม หรือวิธีการที่ดี ที่ได้ผลอย่างไร ในการช่วยกันจัดการเรียนการสอนให้ผู้เรียน กลุ่มเป้าหมายนอกระบบโรงเรียน ได้มีการพัฒนาความรู้ความสามารถ เจตคติ ให้เต็มตามศักยภาพของแต่ละคน เพื่อเป็นการใช้กระบวนการศึกษานอกโรงเรียนพัฒนาประชาชนของเราให้เป็นผู้ที่มีการศึกษา จึงควรที่จะวิเคราะห์และสังเคราะห์ให้ตรงประเด็นกเพื่อการพัฒนาคุณภาพ</p><p>                    5)    ผลของดำเนินการประกันคุณภาพภายในและการจัดทำ SAR นั้น ผมเห็นด้วยกับหลายท่านรวมทั้งชาวศบอ.แปลงยาว ที่กล่าวไว้อย่างชัดเจนว่า ในมิติของกระบวนการนั้นเป็นสิ่งที่มีความก้าวหน้า มีการทำงานเป็นทีมเพิ่มมากขึ้น ร่วมคิดร่วมทำ มีความมุ่งมั่นในคุณภาพ เกิดบรรยากาศที่ดีๆ เพิ่มขึ้นในการทำงาน สอดคล้องกับคุณนลินทิพย์ ที่กล่าวเพิ่มเติมไว้ ส่วนเอกสาร SAR นั้นเป็นผลงานในมิติของรูปธรรมที่จะพัฒนาให้ดียิ่งขึ้นต่อไปได้</p><p>                  6)    การจัดทำรายงาน SAR จะต้องเป็นเรื่องที่พวกเรามีความตั้งใจ และรายงานตามสภาพจริงดังผอ.อนันต์ ให้ข้อสังเกตว่ามิใช่เป็นการทำการบ้านส่ง มิฉะนั้น SAR จะไม่มีความหมายใดๆ</p><p>                 7)    ผลการดำเนินงานและช่วงระยะเวลาที่ผ่านมา ทำให้สามารถกำหนดแผนงานอย่างคร่าวๆ ต่อไป เพราะขณะนี้ปีงบประมาณ 2550 ดำเนินการมาได้ 6 เดือนแล้ว เหลือเวลาอีก 6 เดือน การพัฒนาคุณภาพกำลังดำเนินการในปีงบประมาณ 2550 อย่างต่อเนื่อง และ SAR ของปีงบประมาณ 2550 ควรจะเสร็จเร็วยิ่งขึ้น หากเป็นไปตามข้อเสนอของผอ.ประเสริฐ จะให้เสร็จทันภายในปีงบประมาณนั้นจะยิ่งดีที่สุด</p><p>                 8)    การพัฒนาคุณภาพการศึกษาและการจัดทำรายงานการประเมินผลตนเอง ปี 2550 (loop ที่ 2) จะมีแนวทางอย่างไร</p><p>                9)    ในส่วนตัวของศึกษานิเทศก์ขอชื่นชมยินดีที่กระบวนการพัฒนาคุณภาพของกศน.ฉะเชิงเทราได้มีการขับเคลื่อน และก้าวหน้าไปได้ดี และขณะเดียวกันก็ขอฝากให้ทบทวน แก้ไข ศึกษาเพิ่มเติมตามข้อคิดเห็นทั้งในรายงานฉบับนี้ และประเด็นที่ได้พูดคุยกันไว้แล้วระหว่างวันที่ 27-29 มีนาคม 2550 ดังกล่าวแล้ว ความมุ่งมั่นในการพัฒนาคุณภาพนั้นเป็นเรื่องที่ท้าทายและจำเป็นต้องดำเนินงานตามเจตนารมณ์ของ พ.ร.บ. การศึกษาแห่งชาติ สถานศึกษาใดไม่ได้ดำเนินการก็ต้องดำเนินการในอนาคตอย่างแน่นอน เพื่อให้ผู้รับบริการ ผู้เรียนรวมทั้งผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้อง (stakeholders) มีส่วนร่วมในการพัฒนาคุณภาพการศึกษาและพึงพอใจในการรับบริการการศึกษานอกโรงเรียน การดำเนินงานการศึกษานอกโรงเรียน ถึงแม้ว่าในบางเรื่องจะมีทรัพยากรและงบประมาณสนับสนุน บางเรื่องก็จำเป็นต้องมีการบริหารจัดการบนความขัดสน แต่ขอให้ยึดพระบรมราโชวาทของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวที่ว่า “เมื่อจะทำงานอย่าหยิบยกเอาความขาดแคลนเป็นข้ออ้าง จงทำงานท่ามกลางความขาดแคลน ให้บรรลุผลจงทำด้วยความเข้าใจ ซื่อสัตย์” ————————————————————————————— เอกสารนี้เป็นผลจากคณะนิเทศจากศนจ.ฉะเชิงเทรา ศบอ. กลุ่มพัฒนาการศึกษานอกโรงเรียน และศึกษานิเทศก์ ได้ร่วมเป็นคณะนิเทศติตามผลการนิเทศการประกันคุณภาพภายในและพิจารณารายงานการประเมินผลตนเอง SAR ระหว่างวันที่ 27-29 มีนาคม 2550 บันทึกวิเคราะห์ และมีข้อคิดเห็นเพิ่มเติมโดย ดร.ปาน กิมปี ศึกษานิเทศก์ ผอ.ดิศกุล เกษมสวัสดิ์ ผอ.ศนจ.ฉะเชิงเทรา และอาจารย์สุพรรณ เกษมสวัสดิ์ เลขานุการนิเทศศนจ.ฉะเชิงเทรา ร่างครั้งที่ 1   30 มีนาคม 2550           </p>