เกมส์ทบทวนอดีต(P) นึกถึงปัจจุบัน(P) และคาดหวังกับอนาคต(F) เป็นสิ่งที่ผมได้นำมาใช้เมื่อคราวต้องไปเป็นวิทยากรกระบวนการ และเมื่อต้องเจอกับการควบคุมจำนวนกลุ่มเป้าหมายไม่ได้ (มากกว่า 50 คน) สิ่งแรกที่จะต้องงัดออกมาใช้คือการย่อยกลุ่มใหญ่ลงให้เป็นกลุ่มเล็ก กระทัดรัด และผมเพิ่งจะได้ใช้กับ คปสอ.เขาชัยสน เมื่อวันที่ 29 พ.ย.2548 ได้ผลดีมาก แต่เราต้องสร้างอารมย์ร่วมในเบื้องต้นให้เกิดขึ้นก่อนด้วย สำหรับวิธีการที่นำมาใช้ต้องดำเนินการดังนี้

          1. เราต้องหาข้อมูลว่าหากจะแบ่งกลุ่มเป้าหมายออกเป็น 3 กลุ่มให้เท่า ๆ กัน โดยใช้ อายุ หรืออายุงาน จะต้องใช้ cut point ที่เท่าไหร่ดี จึงจะแบ่งกลุ่มได้เท่า ๆ กัน

          2. ให้ทุกคนลุกขึ้นเอาเก้าอี้ไปไว้ข้าง ๆ ห้องให้หมด แล้วใช้คำสั่ง แถวตอนเรียง 3 แถวที่ 1 คนที่อายุราชการ 21 ปีขึ้นไป แถวที่ 2 คนที่อายุราชการ 15-20 ปี แถวที่ 3 อายุราชการน้อยกว่า 15 ปี หังแถวเรียงจากอายุราชการมากไปน้อย ปฏิบัติ ผลที่ได้ก็จะเกิดการนับพี่นับน้อง การไม่ยอมแก่ การอยากเข้าแถวเด็ก สนุกสนานครับ เมื่อเรีบร้อยผมก็เดินไปหยอกเล่น จับเล่นกับพี่ ๆ เขา และให้ทายว่าผมจะเข้าแถวใหนดี ก็ไม่เครียด ๆ พี่ ๆ กลุ่มอายุราชการมากกว่า 20 ปี ก็ชวนให้ไปเข้ากลุ่ม เพราะว่าแก่แดดบ้าง ที่สุดก็ได้เป็น 3 กลุ่ม

          3. ให้โจทย์ว่า กลุ่มแรก "ช่วยทบทวนว่า จนท.และชาวบ้านเมื่อก่อนอยู่กันอย่างไร"
                             กลุ่มที่ 2 "ช่วยนึกถึงว่าทุกวันนี้ จนท.และชาวบ้านอยู่กันอย่างไร"
                             กลุ่มที่ 3 "ช่วยวาดฝันออกมาว่าต่อไปนี้ จนท.และชาวบ้านจะร่วมกันพัฒนาสุขภาพอย่างไร"

          4. แจกจ่ายเครื่องมือตามที่กลุ่มตกลงร้องขอ ให้เวลา 30 นาที จากนั้น ให้ตัวแทนออกมาเล่าเรื่องที่กลุ่มสรุปออกมาได้

          5. แยกย้ายกันไปทำกลุ่ม ผมเดินแหย่เล่นที่ละกลุ่มเพื่อสร้างความคุ้นเคยไปด้วย

     ผมจับเวลาดูว่ากลุ่มใหนเสร็จก่อน เพื่อสรุปบทเรียนทีหลังได้ดังนี้ครับ กลุ่มคนที่อายุราชการ 21 ปีขึ้นไป ใช้เวลา 25 นาที กลุ่มคนที่อายุราชการ 15-20 ปี ใช้เวลา 31 นาที และกลุ่มคนอายุราชการน้อยกว่า 15 ปี ใช้เวลา 40 นาที และขอต่อเวลา 2 ครั้งครับ

     ตอนต่อไปผมจะนำเสนอผลที่แต่ละกลุ่มนำเสนอออกมาครับ