ปรัชญามงคลสูตร

เมื่อมีครอบครัวก็ต้องรับผิดชอบ... พ่อแม่ก็ค่อยๆ แก่ชรา... ลูกๆ ก็เติบโตขึ้นทุกวัน... หน้าที่การงานก็ยุ่งยากยิ่งขึ้น... สังคมก็ขยายวงซับซ้อนออกไปเรื่อยๆ... จะดำเนินการและจัดลำดับความสำคัญอย่างไร ?

ดังนั้น มงคลสูตร ๒ คาถาต่อมา จึงได้จัดลำดับความสำคัญเหล่านี้ โดยคาถาที่ ๔ จะว่าด้วยสิ่งที่จะต้องกระทำ... ส่วนคาถาที่ ๕ จะว่าด้วยสิ่งที่ควรกระทำ...กล่าวคือ สิ่งที่จะต้องกระทำ เป็นหน้าที่ภาคบังคับ ไม่สามารถหลีกเลี่ยงได้ ... ส่วนสิ่งที่ควรกระทำ เป็นการเลือกโดยสมัครใจ กระทำหรือไม่กระทำก็ได้ ...ผู้เขียนจะนำคาถาที่๔ ซึ่งว่าด้วยสิ่งจะต้องกระทำก่อนในโอกาสนี้..

คาถาที่ ๔

การบำรุงมารดาและบิดา. การสงเคราะห์ภรรยาและลูก. ความเป็นผู้มีการงานไม่คั่งค้าง. เหล่านี้จัดเป็นมงคลอันสูงสุด

เมื่อพิจารณาคาถานี้แล้วก็จะจัดลำดับความสำคัญได้ดังต่อไปนี้ คือ

  • มารดา
  • บิดา
  • ลูก
  • ภรรยา (หรือสามี)
  • การงาน

ซึ่งเหล่านี้จัดเป็นสิ่งที่จะต้องดำเนินการอย่างใดอย่างหนึ่ง ไม่สามารถเพิกเฉยหรือละเลยได้.. อีกอย่างหนึ่ง ถ้าดำเนินการอย่างถูกต้องก็จัดเป็นมงคลของชีวิต..ประมาณนี้

มารดาคือแม่เป็นผู้สำคัญที่สุด หรือแม่มีความสำคัญกว่าพ่อ อีกนัยหนึ่ง แม่มีอุปการคุณยิ่งกว่าพ่อ...ดังนั้นจึงเรียงลำดับมารดา(แม่) ไว้ก่อนบิดา(พ่อ) ...ซึ่ง แม่และพ่อทั้งสองนี้ จัดเป็นความสำคัญคู่แรก

ลูก ซึ่งอาจมีคนเดียวหรือหลายคน ได้จัดเรียงลำดับต่อมาจากแม่และพ่อ นั่นคือ แม่และพ่อสำคัญกว่าลูก

ภรรยาคือคู่ชีวิต ซึ่งเมื่อยังอยู่ด้วยกันก็ต้องดำเนินการตามที่สมควร... ในคาถานี้ยกมาเฉพาะภรรยา เพราะเทวดาผู้ชายเป็นผู้ถาม... แต่ในการขยายความก็อ้างถึงสามีด้วย นั่นคือ เมื่อภรรยาคือคู่ชีวิตของสามี สามีก็คือคู่ชีวิตของภรรยา ซึ่งถ้าฝ่ายหนึ่งฝ่ายใด หรือทั้งสองฝ่ายดำเนินการไม่ถูกก็ไม่จัดเป็นมงคล... อนึ่ง ได้จัดภรรยาหรือสามีไว้ถัดจากลูก ก็คือการบ่งชี้ว่า ลูกสำคัญกว่าภรรยาหรือสามีนั่นเอง...

การงาน ก็จัดเป็นสิ่งสำคัญ เพราะทุกคนสามารถดำรงชีพอยู่ได้ก็ด้วยการงาน จะเป็นงานหนักงานเบา มีเกียรติไม่มีเกียรติ หรือจะเป็นงานรับจ้างหรือส่วนตัวก็ตาม...ดังนั้น การงานจึงเป็นสิ่งสำคัญที่จะต้องดำเนินการเช่นเดียวกับการปฏิบัติต่อบุคลข้างต้น ....บางคนมัวแต่คำนึงถึง แม่ พ่อ ลูก ภรรยาหรือสามี ปล่อยให้การงานคั่งค้าง จึงไม่จัดเป็นมงคลข้อนี้...

ในบันทึกต่อไป ผู้เขียนจะนำแต่ละอย่างมาขยายความต่อไป....