เมื่อวันที่ 22 มีนาคม 2550 CKO คือท่านเกษตรจังหวัดได้ชวนผมไปพื้นที่ด้วย โดยบอกว่า "วันนี้เราไปทำKMกันหน่อย" คือท่านต้องไปเป็นประธานเปิดงานการเปิดตัวข้าวลูกผสมพันธุ์ใหม่พันธุ์ ซี.พี. 304 ของ บ.ซีพี ที่ตำบลเขาคีรีส อำเภอพรานกระต่าย จังหวัดกำแพงเพชรนั่นเองครับ ผมเลยมีโอกาสได้ตามไปดูและเรียนรู้การทำงานส่งเสริมการเกษตรของ บ.เอกชนที่มีชื่อเสียง เลยนำมาบันทึกเพื่อ ลปรร.กับนักพัฒนา/นักส่งเสริมอีกต่อหนึ่งครับ
เราไปถึงตามกำหนดเวลาประมาณ 10.30 น.(พิธีเปิด) แต่ว่าตอนที่เราไปถึงมีเกษตรกรมาร่วมงานยังไม่มากนัก ผู้จัดเข้ามาแจ้งว่าขอเลื่อนเวลาเปิดเป็นบ่ายโมง (น่าจะรอเกษตรกร) สำหรับประธาน(เกษตรจังหวัด) จะนั่งรอคนมาร่วมงานก็เกรงว่าจะไม่เหมาะ ท่านเกษตรจังหวัดจึงขอไปเยียมสำนักงานเกษตรอำเภอลานกระบือก่อน แล้วช่วงบ่ายค่อยกลับมาอีกครั้งหนึ่ง เลยทำให้เกิดบันทึกนี้ครับ(ลิงค์)
-
ภาพของเกษตรกรที่มาร่วมงานวันเปิดตัวข้าวพันธุ์ใหม่ ซี.พี. 304

ตามรอยการเรียนรู้วันนี้ขอนำเสนอด้วยภาพนะครับ จะได้เห็นบรรยากาศและกระบวนการทำงานของนักส่งเสริมฯ ของ บ.ซี.พี. นะครับว่า บ.ยักษ์ใหญ่ เขาทำงานกันอย่างไร
-
เริ่มต้นด้วยการนำเกษตรกรที่ปลูกข้าวพันธุ์นี้มาเล่าประสบการณ์ครับ จะว่าไปก็เป็นการนำเสนอด้วยของดีก็ว่าได้ เพื่อเรียกความสนใจของเกษตรกรที่มาร่วมงาน ประมาณ 200 คน

-
หลังจากนั้นก็เป็นการเล่าของคนคัดพันธุ์ ตัวแทนของ บ.ซี.พี. และตัวแทนของ ธกส.(ซึ่งจะมาสนับสนุนเงินทุกให้แก่เกษตรกร)

-
ป้ายประชาสัมพันธ์ และแนะนำข้าวพันธุ์ใหม่ครับ ติดไว้โดยทั่วไปในแปลงปลูก

- นี่เป็นเครื่องปักดำข้าว ซึ่งบริการจาก บ.ซี.พี. (ค่าพันธุ์ ไร่ละ 1,200 บาท และค่าปักดำ ไร่ละ 300 บาท)

- การสาธิตการปักดำโดยเครื่องจักร

- มีการนำข้อมูลของเกษตรกรที่ปลูก 3 ราย มาเปรียบเทียบข้อมูลของแต่ละราย ระหว่างที่เคยปลูกข้าวพันธุ์ราชการส่งเสริม กับข้าวพันธุ์ใหม่นี้ ว่ามีต้นทุนแตกต่างกันอย่างไร (ในภาพรวมมีกำไรมากว่าเดิมประมาณไร่ละ 2,000 บาท)

- มีแปลงปลูกพันธุ์ข้าวลูกผสมให้ผู้มาร่วมงานได้ชมตัวอย่างหน้าตาของต้นข้าวและผลผลิตที่อยู่ในแปลงนา ผลผลิตต่อไร่ประมาณ 1,200 กิโลกรัม (ผลผลิตข้าวเฉลี่ยของจังหวัดกำแพงเพชรประมาณ 720-750 กิโลกรัมต่อไร่)


- มีตัวอย่างข้าวเปลือก และข้าวสารของพันธุ์ข้าวลูกผสมที่เปิดตัวให้ได้ดูด้วยครับ

- นี่ก็เป็นผลิตภัณฑ์ของบริษัท ที่แนะนำให้ใช้ในการปลูกข้าวลูกผสมพันธ์ใหม่นี้ด้วย

- นอกจากนั้นก็ยังมีตัวอย่างผลิตภัณฑ์อื่นๆ ของบริษัทมาให้ได้ดูชมกันด้วยครับ


บันทึกนี้เป็นการเข้าไปเรียนรู้นะครับ ผมไม่ได้ ปชส.ให้กับ บริษัทแต่อย่างใด จากการร่วมงานในครั้งนี้ทำให้ได้เรียนรู้เพิ่มเติมว่าการทำงานของนักส่งเสริมฯ ของ บ.ซี.พี.คือ
-
เขาทำงานกันเป็นทีมเข้มแข็งมากครับ แบ่งหน้าที่กันทำชัดเจน งานผลิต งานตลาด งานส่งเสริมฯ ฯลฯ
-
มีเป้าหมายการทำงานที่ชัดเจนครับ เขาตั้งเป้าไว้ที่ 150,000 ไร่ (ในจังหวัดกำแพงเพชร)
-
พบว่าสิ่งที่นักส่งเสริมฯ ของ บริษัทเน้นกับเกษตรกรที่มาร่วมงานคือตัวผลผลิตและตัวเงินรายได้ที่สูงกว่าเดิม (แต่จากข้อมูลพบว่าใช้ต้นทุนที่สูงกว่าและใช้ปุ๋ยเคมีที่สูงกว่าที่ชาวบ้านทำกันตามปกติอยู่พอสมควร)
-
ทำครบวงจรครับ ทั้งการส่งเสริมฯ ที่ประสาน ธกส.มาสนับสนุนเงินทุน และการรับซื้อ
-
ครบวงจรอีกประเด็นหนึ่งคือปัจจัยการผลิตครับทั้งพันธุ์(การขายพันธุ์-การปลูก) และการจำหน่ายผลิตภัณฑ์อื่นๆ เช่น ปุ๋ยน้ำ-สารสกัด ฯลฯ ของบริษัท
-
การให้ความสำคัญกับงานในภาคสนาม ของเจ้าหน้าที่ในระดับสูงครับ เห็นมาร่วมงานกันมากมาย
-
ฯลฯ
ในฐานะนักส่งเสริมการเกษตรของภาครัฐ ผมก็ได้เรียนรู้ในหลายๆ อย่างจากการร่วมงานในครั้งนี้ ดังส่วนหนึ่งที่ได้บันทึกไว้แล้ว และก็ดีใจแทนเกษตรกรไทยที่มีทางเลือกเพิ่มขึ้นอีกทางหนึ่ง
แต่มีสิ่งที่เป็นห่วงในอนาคตไปถึงลูกหลาน และภาพรวมของสังคมนี้ก็คือหากคนสังคมนี้ไม่รู้เท่าทัน และตามกระแสการพัฒนาใหม่ๆ อยู่ตลอดเวลา แน่นอนว่าสิ่งที่จะตามมาก็หนีไม่พ้น การแข่งขันและให้ความสำคัญกันที่เงินมากว่าอย่างอื่น และสิ่งที่จะหายไปจากการเกษตรกรรมของบ้านเราก็คือ ความหลากหลายทางพันธุกรรม เพราะสุดท้ายเราจะพึ่งตนเองไม่ได้ (ผลิตพันธุ์เองไม่ได้ในระดับชาวบ้านเหมือนกับพืชและสัตว์หลายๆ ชนิดที่ถึงเวลาเราจะเลี้ยง/จะปลูก ก็ต้องไปซื้อพันธุ์เขาเพียงทางเดียว)
บันทึกมาเพื่อการ ลปรร. ครับ
วีรยุทธ สมป่าสัก 24 /03/ 50
ก็น่าเป็นห่วงนะคะ ถ้าผลการทำงานที่ดี แล้วจะไปเกิดเป็น ... "สิ่งที่จะตามมาก็หนีไม่พ้น การแข่งขัน และให้ความสำคัญกันที่เงินมากว่าอย่างอื่น"
การส่งเสริมแบบนี้เป็นดาบสองคมครับ ถ้าเกษตรกรเชื่อแบบไม่ใช้วิจารณญาณก็จะได้รับผลร้ายอย่างที่แล้วๆ มา
บริษัทเขาหวังผลกำไรของเขาครับ ไม่ได้หวังให้เกิดการเรียนรู้ของเกษตรกร
เขาหวังให้คนเชื่อ มากกว่าให้คนตั้งข้อแย้งครับ
วิจารณ์
เรียน คุณหมอนนทลี
เรียน อาจารย์หมอวิจารย์ พานิช
ถ้าเราสนใจโครงการที่ท่านจัดทำอยู่ ในโครงการส่งเสริมการปลูกข้าว และสนใจเครื่องปลูกข้าวด้วยเพราะมันช่วยลดต้นทุนมาก เลย เท่าที่เห็นเขาจะมีโครงการว่ามีเครื่องดำนาให้ยืมหรือไม่ หรือการผ่อนชำระระยะยาว บ้างหรือไม่เพราะตอนนี้เราก็ไม่ค่อยมีทุนมากนักเท่าไหร่
ขอบคุณนะค่ะ ถ้าจะรับพิจารณา