เมื่อตอนอบรมครูเพื่อประเมินวิทยฐานะครูชำนาญการพิเศษประมาณ 400 คน ผมได้บรรยายเรื่องคุณธรรมนำความรู้ให้ครูฟัง โดยได้นำเสนอกระบวนการและเทคนิคการสร้างเสริม รวมทั้งแนวทางการจัดการเรียนรู้เรื่องนี้แก่ครู จึงขอนำสาระโดยย่อมาเล่าแลกเปลี่ยนเรียนรู้กันดังนี้
๑.กระบวนการสร้างเสริมค่านิยม ผมเห็นว่าเรื่องนี้เป็นคุณลักษณะภายใน การจะสอนโดยบอก สั่ง บังคับ คงไม่สำเร็จ ถ้าทำเช่นนั้นเราก็จะได้เห็นพฤติกรรมที่ไม่คงทน สิ่งที่เราต้องการให้เกิดคือพฤติกรรมที่แสดงออกจนเป็นนิสัยที่ถาวร เกิดเป็นค่านิยมของเขาตลอดไป ดังนั้นจึงควรมีกระบวนการที่แยบยลดังที่ หลุยส์ แรธส์ ได้นำเสนอคือ
๑.ให้โอกาสเลือกอย่างเสรี
๒.มีทางเลือกหลายๆทาง
๓.ให้คิดพิจารณาอย่างรอบคอบ
๔.ยอมรับ มีความพอใจหลังการเลือก
๕.เต็มใจที่จะยืนยันความคิดตามที่ตน ตัดสินใจ
๖.ได้แสดงพฤติกรรมต่อทางเลือกที่ตน ตัดสินใจ
๗.ปฏิบัติซ้ำจนเป็นนิสัย
๒.เทคนิคการสร้างเสริมคุณธรรมนำความรู้ เพื่อให้กระบวนการทั้ง ๗ ขั้นตอน เกิดขึ้นอย่างเป็นรูปธรรม เราคงต้องหาเทคนิควิธีการที่เหมาะสมมาใช้ เช่น
๒.๑ การกล่อมเกลาทางสังคม(SL) โดยใช้การซึมซับ ตัวแบบ กระบวนการกลุ่ม
๒,๒การกระจ่างในค่านิยม(VC) โดยใช้เทคนิคการตั้งคำถามให้เขาเกิดความกระจ่างในค่านิยมของตนเอง
๒.๓การให้เหตุผลเชิงจริยธรรม(MR) โดยใช้สถานการณ์ให้เขาเลือกตัดสินใจ แล้วดูระดับจริยธรรมของเขาเพื่อหาทางสร้างเสริม
๒.๔การปรับพฤติกรรม(BM) โดยเลือกใช้วิธีการที่เหมาะสม เช่น การแต่งพฤติกรรม การใช้ตัวแบบ การวางเงื่อนไข
การควบคุมตนเอง การเสริมแรง ฯลฯ
๒.๔การเชื่อมโยงหลักธรรม/ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง โดยการวิเคราะห์สาระ แก่นแท้ของหลักธรรมที่สำคัญและ ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง(๓ ห่วง ๒ เงื่อนไข) เป็นต้น
๓.แนวทางการจัดการเรียนรู้ อาจดำเนินการได้หลายวิธี โดยเน้นการซึมซับในวิถีชีวิตปกติมากกว่าการโปรยหว่าน หรือเพื่อสร้างภาพเช่น
-สอดแทรกการสอนในรายวิขาต่างๆ
-ประเมินคุณลักษณะที่พึงประสงค์ของผู้เรียน
-โครงการ/โครงงาน
-กิจกรรมพัฒนาผู้เรียน
-ระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียน
-จัดบรรยากาศและสภาพแวดล้อมเพื่อกล่อมเกลา(ครูที่พูดไม่ได้)
-ใช้ดนตรี กีฬา ศิลปะ(บูรณาการ)
-เล่านิทาน /ใช้สื่อคอมพิวเตอร์/เข้าค่าย
-จัดกิจกรรมซึมซับอย่างต่อเนื่อง เช่น ใส่บาตร สวดมนต์ นั่งสมาธิ ฯลฯ
-ประกวด แข่งขัน ยกย่องคนดี ฯลฯ
เทคนิคและแนวทางการจัดการเรียนรู้ด้านคุณธรรมนำความรู้
การจะสอนโดยบอก สั่ง บังคับ คงไม่สำเร็จ ถ้าทำเช่นนั้นเราก็จะได้เห็นพฤติกรรมที่ไม่คงทน สิ่งที่เราต้องการให้เกิดคือพฤติกรรมที่แสดงออกจนเป็นนิสัยที่ถาวร เกิดเป็นค่านิยมของเขาตลอดไป
ความเห็น
บทความในวันเดียวกัน
นพ. ชาตรี เจริญศิริ · 19 มี.ค. 2550
ครูอ้อย แซ่เฮ · 19 มี.ค. 2550
ครูอ้อย แซ่เฮ · 19 มี.ค. 2550
edkm-researcher · 19 มี.ค. 2550
ไพศาล หุตินันท์ · 19 มี.ค. 2550
โอ๋-อโณ · 19 มี.ค. 2550
เรียนครูธเนศ
ราณีเห็นด้วยค่ะกัยกระบวนการสร้างเสริมค่านิยมเพราะทำให้เด็กได้มีการพัฒนาได้อย่างแข็งแกร่งและในระยะยาว เพราะเด็กจะได้ซึมซับอย่างต่อเนื่อง ส่วนเรื่องเทคนิคการสร้างเสริมคุณธรรมนำความรู้ และแนวทางการจัดการเรียนรู้ ต้องให้เด็กมีส่วนร่วมและเห็นความสำคัญค่ะ ราณีขอปรบมือให้ดัง ๆๆๆๆค่ะ ขอบคุณนะค่ะราณีจะนำมาประยุกต์ใช้ค่ะ
ขอบคุณครับ…เมื่อวานจะตอบก็ขัดข้องทางเทคนิค ถูกปิดกั้น