ในมิติของการจัดการความรู้ การดูแลเส้นทางความรู้เริ่มมีความจำเป็นมากขึ้น ที่จะออกแบบรองรับและประสานความรู้กันอย่างไร ขอยกกรณีตัวอย่าง วันนี้มีนักศึกษาคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ดั้นด้นมาหาข้อมูลทำวิทยานิพนธ์ ถามว่ามีใครบอกหรือแนะนำหรือเปล่า เธอตอบว่า อ่านเจอในหนังสือมีข้อมูลที่เข้าเค้ากับสิ่งที่เธอกำลังต้องการที่จะศึกษาเชิงลึก จึงจับรถตรงดิ่งจากเชียงใหม่มาที่นี่  

   

เธอมีชื่อเล่นเหมือนลูกสาวคนเล็ก เวลาเรียกขานต้องมีสร้อยเติมว่า ออยเล็ก ออยใหญ่ นับว่าโชคดีที่เรามีออยยกกำลังสอง เพิ่มลูกสาวให้แก่บ้านนี้อีกหนึ่งชีวิต ชื่อเสียงเรียงนามคือ น.ส. สุรัชฎา ลือเจียงคำ     ออยใหญ่เป็นคนอีสานโดยกำเนิด คุณพ่อรับราชการตำรวจ จึงโยกย้ายตามคุณพ่อไปอยู่หลายจังหวัด ที่ปักหลักมั่นยืนตอนอยู่ที่จังหวัดเชียงใหม่ เติบโตและเรียนอยู่ที่ภาคเหนือมาตลอด เรียนปริญญาตรี คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ สาขาสถาปัตย์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ปัจจุบัน กำลังศึกษาปริญญาโท คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ สาขาสถาปัตย์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่  

หลังจากพักผ่อนแล้วก็มานั่งคุยกัน ถึงเหตุและปัจจัยที่ทำให้มาที่มหาชีวาลัยอีสาน เธอเล่าถึงแนวความคิดเบื้องต้น :การศึกษาพื้นที่ทำกินเพื่อการจัดสรรทรัพยากรในการทำที่พักอาศัย ในแนวทางเกษตรผสมผสาน เพื่อการพึ่งพาตนเอง และการพัฒนาอย่างยั่งยืน  

โครงงาน : บ้านพอเพียง จากปัจจัยแวดล้อมของการดำรงชีวิตด้วยการพึ่งพาตนเอง จากพื้นที่ที่เกิดขึ้นเพื่อการทำกิน ด้วยพืชสวน พืชไร่ ผสมผสานด้วยพืชยืนต้น ในพื้นที่ที่กำหนดจากความเหมาะสมต่อปัจจัยการดำรงชีวิตขั้นพื้นฐาน  ซึ่งสามารถนำมาเพื่อการจัดการในเชิงที่อยู่อาศัยได้ และ เพื่อเป็นแนวทางในการปลูกไม้เพื่อการสร้างบ้านและการจัดการทรัพยากรที่เหมาะสมเพื่อการพึ่งพาตนเองอย่างครบวงจร  

วัตถุประสงค์           ศึกษาเพื่อผลสำเร็จในด้านที่พักอาศัย เพื่อประโยชน์ในการพึ่งพาตนเองให้ได้มาก และสอดรับกับสภาวะหรือกระแสเศรษฐกิจพอเพียง   

โจทย์โครงการบ้านเพื่อชีวิตที่พอเพียง  

  • จะสามารถทราบได้อย่างไรว่า บ้านพอเพียง คืออะไร พอเพียงที่ตรงไหน
  • บ้านพอเพียง จะใช้วัสดุไม้ทั้งหมด จากธรรมชาติทั้งหมด หรือผสมกับวัสดุภายนอก แล้วถ้ามีวัสดุภายนอก จะเป็นการพึ่งพาตนเอง และพอเพียงจริงหรือ
  • ความต้องการของบ้านพอเพียง ที่สามารถตอบสนองการอาศัยได้จริงในยุคปัจจุบัน
  • การจัดการสร้างบ้านจำเป็นต้องใช้ทรัพยากรคนเท่าไหร่ในการสร้าง การจัดการทางช่าง เครื่องมือ อุปกรณ์ จำเป็นต้องตั้งเงื่อนไข อย่างไรบ้าง
  • ความจำเป็นของการใช้ความรู้ทางสถาปัตย์เข้าไปจัดการ จำเป็นหรือไม่ หรือใช้ช่างท้องถิ่นก็เพียงพอ(เราสามารถเข้าไปจัดการได้ในแง่ไหนบ้าง)
  • การจัดการไม้ เนื่องจากไม้ ต้องใช้ระยะเวลาในการปลูกมากกว่าจะนำมาสร้างบ้านใช้ได้จริง  เพราะฉะนั้นทางออกของการจัดการเบื้องต้น บ้านในขั้นแรกอาจใช้ไม้โตเร็วก่อน แล้วค่อยปรับเปลี่ยน หรือ มีแนวคิดเสนอว่าอย่างไรบ้างคะ

 จากการที่ความรู้ด้านสถาปัตยกรรมลงมาในพื้นที่ มหาชีวาลัยดีใจมากเพราะยังไม่มีนิสิตสาขานี้ลงมาก่อนแม้แต่รายเดียว เรามีโจทย์ค้างใจอยู่มากมาย เกี่ยวกับการสร้างบ้านแบบเรือนไทยอีสาน ที่มีแผนจะฟื้นฟูขึ้นมาใหม่ ด้วยการค้นคว้าหาเห็ตผลมาประกอบว่า  

  1. ทำไมเรือนทรงไทยอีสานจึงหายไปจากหมู่บ้านไทย
  2. บ้านทรงสมัยใหม่ที่นิยมกันอยู่ในปัจจุบัน มีส่วนดีกว่าบ้านทรงไทยเดิมอย่างไร
  3. ถ้าจะฟื้นคืนบ้านทรงไทยอีสาน มีความเหมาะสม มีความเป็นไปได้ และมีเหตุผลแวดล้อมอย่างไร

  บังเอิญว่า มหาชีวาลัยอีสานปลุกไม้ยืนต้นนานาชนิด มีอายุมากพอที่จะตัดสางมาใช้ประโยชน์ก่อสร้างบ้านเรือนได้แล้ว เครื่องไม้เครื่องมือก็มีแล้ว ถ้ามีความรู้เกี่ยวกับวิชาสถาปัตย์ด้านการออกแบบบ้านทรงไทยอีสานเข้ามาประกอบ แผนการสร้างพื้นที่เศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบ ที่แวดล้อมไปด้วยองค์ประกอบรอบด้านก็จะสมบูรณ์ขึ้น   นับเป็นนิมิตรหมายที่ดี ที่เราจะได้เอากรณีนี้อธิบายเส้นทางจราจรความรู้

ถ้ามีความรู้เข้ามาเราจะรองรับความรู้ให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุดได้อย่างไร ประโยชน์ที่ได้รับของแต่ละฝ่าย คุณค่าที่เกิดขึ้นเพื่อส่วนรวม ชุดความรู้ที่จะนำไปไต่ระดับต่อไป คืออะไร