Holistic approach in Breast Cancer recieving Chemoterapy

การดูแลกรณีผู้ป่วยที่มีปัญหาการเปลี่ยนแปลงภาพลักษณ์      ปัญหาครอบครัว  และปัญหาเพศสัมพันธ์ 

จากการสูญเสียเต้านมและจากผลข้างเคียงของยาเคมีบำบัด ทำให้ผู้ป่วยผมร่วงทุกรายที่มารับยาเคมีบำบัด  ผิวหนังมีสีดำคล้ำลง  เบื่ออาหารทำให้น้ำหนักลดลง รูปร่างซูบผอม มีปัญหาทางเพศสัมพันธ์

ยิ่งทำให้ผู้ป่วยมีการเปลี่ยนแปลงภาพลักษณ์ในทางลบมากขึ้น 

ฉันใช้วิธีให้คำปรึกษาแก่ผู้ป่วยให้สามารถปรับตัวกับภาพลักษณ์ใหม่

ก่อนให้คำปรึกษา    จะต้องประเมินปัจจัยเอื้อที่มีผลต่อการปรับตัว   ต่อการเปลี่ยนแปลงภาพลักษณ์  เช่น การมีครอบครัวที่อบอุ่น ผู้ป่วยมีจิตใจเข้มแข็งรู้สึกว่าตนมีคุณค่าต่อครอบครัวและลูกหลาน 

ปัจจัยต่างๆเหล่านี้จะทำให้ผู้ป่วยสามารถปรับตัวต่อภาพลักษณ์ใหม่ได้ดีกว่าผู้ป่วยที่มีปัญหาครอบครัว

ฉันใช้ความรู้และความเข้าใจในกระบวนการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงภาพลักษณ์  เพื่อสร้างภาพลักษณ์ใหม่ (Lee,1970)

ระยะแรก เป็นระยะที่มีการถูกกระทบ (Impact) ผู้ป่วยยังไม่ตระหนักถึงผลกระทบทีมีต่อภาพลักษณ์ตนเอง เพราะสนใจและพยายามที่จะลดบรรเทาความรุนแรงจากอาการข้างเคียงของยาเคมีบำบัด การดูแลในระยะนี้พยาบาลจะต้องให้ความรู้ เพื่อให้ผู้ป่วยสามารถดูแลตนเองเพื่อป้องกันอาการข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้น

ระยะที่ 2 ระยะปิดกั้นตนเอง (Retreat) ไม่พยายามรับรู้การเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น พฤติกรรมที่แสดงออกในช่วงนี้ บางคนไม่สนใจสิ่งแวดล้อมรอบตัว บางรายมีพฤติกรรมสดชื่นผิดปกติ ภาวะนี้จะช่วยให้ผู้ป่วยได้จัดระเบียบภายในตนเอง เป็นการเตรียมความพร้อมสำหรับการเริ่มต้นวันใหม่

ระยะที่ 3 ระยะยอมรับการเปลี่ยนแปลง (Acknowledgement) ผู้ป่วยเริ่มยอมรับความจริงที่เกิดขึ้น  ผู้ป่วยอาจมีความโศกเศร้า ต้องการอยู่ตามลำพัง ในขั้นตอนนี้ขึ้นอยู่กับปฏิกิริยาของครอบครัวหรือบุคลากรทางสุขภาพ จะต้องให้กำลังใจ  มีพฤติกรรมแสดงออกอย่างเหมาะสมกับผู้ป่วย เพราะมีอิทธิพลต่อความสำเร็จในการยอมรับการเปลี่ยนแปลงภาพลักษณ์ของผู้ป่วย

ระยะที่ 4 ระยะสร้างภาพลักษณ์ใหม่ (Reconstruction) ระยะนี้ผู้ป่วยเริ่มที่จะเรียนรู้ภาพลักษณ์ใหม่ของตนเอง สามารถปรับตัวได้

ขอยกตัวอย่างกรณีศึกษา

ผู้ป่วยมะเร็งเต้านมเพศชาย ถามว่า “ ทำไมผมเป็นผู้ชายถึงป่วย ลูกสาวผมอายุ 12 ปีจะป่วยเหมือนผมไหม เพราะน้องสาวผมก็ป่วยและเสียชีวิตเพราะโรคนี้  เวลากลับบ้านผมพยายามทำใจให้ลืม ทำงานมากๆ ผมไม่บอกใครว่าป่วยเป็นโรคนี้ แม้แต่ลูก ภรรยาผมที่ทำงานที่ญี่ปุ่นและลูกน้องผม ผมเป็นหัวหน้ารับเหมาก่อสร้าง ถ้าลูกน้องผมรู้จะอายมาก”

จะเห็นว่าปัจจัยที่ส่งเสริมให้ผู้ป่วยมีการเปลี่ยนแปลงภาพลักษณ์  คือ การรับรู้ว่ามะเร็งเต้านมส่วนมากจะพบในผู้หญิง   ทำไมผู้ชายจึงเป็นโรคนี้ และกังวลว่าลูกสาวจะมีโอกาสเจ็บป่วยด้วยโรคนี้ เพราะน้องสาวเสียชีวิตเพราะโรคนี้ ผู้ป่วยอยู่ในระยะปิดกั้นตนเอง ไม่ยอมรับความจริงที่เกิดขึ้น

 กิจกรรมการพยาบาลที่ฉันใช้ในการดูแลผู้ป่วย

คือ  การให้ข้อมูลเกี่ยวกับโรคมะเร็งเต้านม อุบัติการณ์การเกิดโรค การให้ความรู้เรื่อง  การดูแลตนเองเพื่อป้องกันอาการข้างเคียงของยาเคมีบำบัดที่มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงภาพลักษณ์ และแจกคู่มือเรื่องการตรวจเต้านมด้วยตนเอง   เพื่อให้ผู้ป่วยนำไปให้ลูกสาวเรียนรู้และสามารถตรวจเต้านมด้วยตนเองได้   การให้กำลังใจเพื่อให้ผู้ป่วยมารับการรักษาต่อเนื่อง   เพื่อให้การรักษาได้ผลดี ทำให้ผู้ป่วยลดความเครียดได้

สำหรับผู้ป่วยมะเร็งเต้านมที่มารับยาเคมีบำบัด เพื่อให้ผู้ป่วยมีความรู้และลดปัญหาด้านจิตใจ สามารถดูแลตนเองได้

ฉันจะจัดให้เข้ากลุ่มเพื่อนช่วยเพื่อน เพื่อให้ผู้ป่วยเรียนรู้จากผู้ป่วยที่สามารถปรับตัวต่อภาพลักษณ์ใหม่ได้ดี โดยจัดเข้ากลุ่มทั้งหมด 6 ครั้งๆละ 45-60 นาที แต่ละครั้งจะมีพยาบาลเข้าร่วมประชุมกลุ่มครั้งละ 1-2 คน  มีผู้ป่วยมะเร็งเต้านมเข้าร่วมกลุ่มครั้งละ 3-5 คน รวม 16 คน

ปัญหาที่พบ ส่วนมากผู้ป่วยมีอาการขางเคียงของยาเคมีบำบัด  มีการเปลี่ยนแปลงภาพลักษณ์  มีปัญหาเพศสัมพันธ์และ ครอบครัว 

 ผลลัพธ์จากการทำกลุ่ม  

ผู้ป่วยบอกว่าการเข้ากลุ่มทำให้รู้ว่าคนอื่นก็มีปัญหาเช่นเดียวกัน ทำให้สบายใจ อยากให้จัดกลุ่มแบบนี้และสามารถรู้วิธีดูแลตนเองจากผู้ป่วยอื่นได้  จากการประเมินผล ผู้ป่วยมีพฤติกรรมการดูแลตนเองได้  ร้อยละ 95.54