การจัดการความเครียดและการฝึกไปโอฟีดแบค

วันนี้ 17 พ.ย. 2548 ได้เรียนเกี่ยวกับเรื่องการจัดการความเครียดและไบโอฟีดแบคในวิชาการส่งเสริมสุขภาพบุคคลและครอบครัว พย.651 สอนโดยผศ.ดร.มรรยาท รุจิวิทย์ พอสรุปเนื้อหาสาระได้ดังนี้
การจัดการความเครียดและการฝึกไปโอฟีดแบคคือการนำวิธีการทางวิทยาศาสตร์มาช่วยตอบคำถามเรื่องของจิตใจที่มีสาเหตุจากความเครียด ซึ่งมีความสัมพันธ์กับสุขภาพและความเจ็บป่วยได้แก่ โรคไมเกรน ความดันโลหิตสูง เบาหวาน หัวใจ ผื่นลมพิษ หอบหืด ความจำเสื่อม เป็นต้น
ความเครียด (Stress) หมายถึง ภาวะทางชีวภาพที่แสดงให้รู้ได้โดยปรากฤการณ์ของกลุ่มอาการเฉพาะซึ่งเกิดขึ้นจากปฏิกิริยาตอบสนองทั่วไปของร่างกายต่อสิ่งรบกวน (Selye,1956)
ความเครียดมีหวามหมายได้ 3 มิติ
1. ความเครียดในความหมายของสิ่งเร้า
2. ความเครียดในความหมายของการตอบสนอง
3. ความเครียดในความหมายของความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลกับสิ่งแวดล้อม
เซลยี (Selye,1956) มีความเห็นว่าความเครียดต้องไม่ใช่นามธรรม แต่ต้องสามารถวัดได้เป็นจริง และเป็นรูปธรรม
*  ถ้าเป็นการตอบสนองทางร่างกาย เนื่องจากเงื่อนไขที่ไม่พึงพอใจและเป็นอันตรายเรียกว่า Distress ซึ่งอาจเกิดจากความรู้สึกหวาดหวั่น ลนลาน ทำอะไรไม่ถูก การสนองตอบนี้สามารถสร้างความเสียหายให้กับร่างกายได้เช่นเหตุการณ์ทะเลาะกับสามี ทะเลาะกับเพื่อน สอบตก
*  ถ้าเป็นการตอบสนองทางร่างกาย เนื่องจากเงื่อนไขที่พึงพอใจเรียกว่า Eustress ซึ่งจัดเป็นความเครียดที่ก่อให้เกิดความอิ่มเอมใจและเพิ่มพูนแรงผลักดันสู่จุดหมายเช่น การแต่งงาน ความเครียดจากการคลอดบุตร

การจัดการความเครียด Stress Management  คือ การส่งเสริม Eustress และลด Distress ในชีวิตประจำวันนั่นเอง

ไบโอฟีดแบค Biofeedback คือ การใช้เครื่องมือตรวจสอบกลุ่มอาการเฉพาะที่ของสภาวะทางร่างกายซึ่งเกิดจากปฏิกิริยาตอบสนองต่อสิ่งรบกวน ด้วยการควบคุมให้สิ่งเหล่านี้อยู่ภายใต้การทำงานของจิตใจ เช่น การเต้นของหัวใจ ภาวะเหงื่อออก

การจัดการความเครียด กระทำได้หลายวิธีดังนี้
1.การส่งเสริมความรู้เกี่ยวกับธรรมชาติของความเครียดและ ผลจากความเครียด (Nature and Results of Stress)
2.การส่งเสริมการช่วยกระจายความเครียดให้แก่อวัยวะทุกส่วนเสมอกัน(Equalization of Stress)
3.การส่งเสริมการใช้เทคนิคการผ่อนคลายความเครียด(Relaxaton Techniques)
4.การส่งเสริมการเปลี่ยนทิศทางของการใช้พลังจากความเครียด(Deversion of Stress)
5.การส่งเสริมทักษะการควบคุมความเครียดโดยวิธีการฝึกไอโอฟีดแบค(Biofeedback Training)
รออ่านต่อตอนที่ 2 นะครับ...ถ้าสนในหาอ่านได้ที่ หลักและวิธีการจัดการความเครียดเพื่อสร้างเสริมสุขภาพจิต ISBN 974-466-098-8