นาย (2)
เมื่อขึ้นเป็นหัวหน้าส่วนราขการระดับจังหวัดด้วยอายุ 44 ปี บางคนว่าหนุ่มบางคนก็ว่าแก่ มีคนมาเป็นนายมากขึ้น ทั้งสายตรง สายข้างเคียง และนักเลงเจ้าถิ่น แต่มี 2 รายที่ต้องทำให้เชื่อถือในตัวเราให้ได้คือ ปลัดกระทรวง/อธิบดีหรือจะเรียกชื่ออย่างอื่น คนนี้เป็นต้นสังกัด แต่ต้องระมัดระวังเวลาถูกหยิบยื่นงบประมาณลงมาให้ ถ้าไม่ชอบมาพากลต้องแย้งให้ท่านเข้าใจ คนที่สอง คือ ผู้ว่าราชการจังหวัด เป็นคนใกล้ชิดที่จะรายงานไปยังรัฐมนตรีต้นสังกัดของเราได้ และนายก็จะสรุปว่า คุณทำงานขัดแย้งกับผู้ว่าราขการจังหวัด ควรย้ายไปที่อื่น ถูกผิดไม่ต้องพิจารณา ผู้ว่าราชการจังหวัดส่วนใหญ่จะมีวิธีการทำงานเป็นเอกลักษณ์ ครั้งหนึ่ง ผมนั่งหารือปัญหาการเตรียมการ ที่ต้องเชิญปลัดกระทรวงมาเปิดงาน ท่านผู้ว่าฯ ถามผมว่า ปลัดกระทรวงศึกษาธิการมาหรือเปล่า ผมก็ลังเล ทำท่าจะกดโทรศัพท์ไปห้องปลัดกระทรวง ท่านผู้ว่าฯ พูดออกมาคำหนึ่ง ที่ผมจำและใช้มาตลอดหลังจากนั้น “เป็นแม่ทัพอย่าขัดปืน” ท่านให้หน้าห้องดำเนินการต่อ เวลามีงานที่ต้องใช้พิธีสงฆ์ ศึกษาธิการจังหวัดถูกมอบหมายตั้งแต่นิมนต์พระจนส่งกลับ ผมเคยถามผู้ว่าฯ แบบนอกรอบว่าทำไมไม่มอบคนอื่นบ้าง เพราะพระใครนิมนต์ท่านก็มา ท่านผู้ว่าฯ ตอบอย่างมีเหตุผลว่า ถ้ามอบที่ดินจังหวัดเกี่ยวกับพิธีสงฆ์ท่านศึกษาจะคิดอย่างไร ครับชัดเจน
บทบาทในตำแหน่งหัวหน้าส่วนราขการระดับจังหวัด มีทั้งดูแลนายและดูแลลูกน้อง จึงมีความซับซ้อน มีความขัดแย้งในตนเอง เรื่อง บทบาท อำนาจ หน้าที่ ยุคนั้นงานพระศาสนาก็อยู่ในความรับผิดชอบ จนชาวบ้านพูดแบบติดตลกว่า ศธจ. เป็นหัวหน้าพระ ผอ.ปจ. เป็นหัวหน้าครู ซึ่งผิดความจริง หน้าที่ ศธจ. เป็นผู้รับใช้พระมากกว่า การแก้ปัญหาความขัดแย้งในหมู่สงฆ์ยากมาก ต้องอาศัยโชคช่วย คราวหนึ่งวัดริมทะเลเขตติดต่อประจวบคีรีขันธ์กับชุมพร เป็นศึกชิงตำแหน่งเจ้าอาวาส เจ้าคณะตำบลตั้งพระรูปหนึ่งที่ชาวบ้านศรัทธารักษาการเจ้าอาวาส เจ้าอาวาสอีกวัดหนึ่งส่งลูกศิษย์ที่เคยรักษาการกลับมาชิงตำแหน่ง รายหลังมีอุษาสิกาฐานะดีสนับสนุนด้วย ยืดเยื้ออยู่หลายเดือน จบลงได้ด้วยเจ้าอาวาสลาสิกขามาแต่งงานกับอุบาสิกาผู้มั่งคั่ง
ตำแหน่งศึกษาธิการจังหวัด มีโอกาสนั่งร่วมโต๊ะกินข้าวกับปลัดกระทรวง อธิบดี ผู้ตรวจราชการกระทรวง บ่อยขึ้น มีอยู่คราวหนึ่ง ปลัดกระทรวงท่านตักกุ้งตัวโตให้ ผมบอกว่าผมทานแล้วครับให้ท่านอื่นเถอะ ท่านก็ตักให้ ผอ. สำนักที่นั่งอีกด้านหนึ่ง หลังมื้ออาหาร ผมได้บทเรียนช่วยจำจากผู้ตรวจราชการกระทรวงที่คุ้นเคย สอนว่า “นายเขาให้ อย่าปฏิเสธ กินไม่กินอีกเรื่องหนึ่ง คราวหน้าจะอดนะ”
เรื่องนายที่น่าจดจำอีกเรื่อง ที่รุ่นพี่เล่าให้ฟัง ประธานกลุ่มมาเชิญนายอำเภอไปเปิดกีฬากลุ่มโรงเรียน นายอำเภอชวนหัวหน้าหมวดไปด้วย ก่อนขึ้นรถ นายอำเภอถามหัวหน้าหมวดว่าไกลไหม “15 กม. ครับท่าน” หัวหน้าหมวดตอบ “ 16 กม. ครับ” ประธานกลุ่มผู้ช่ำชองพื้นที่ ตอบตามหลัง เสร็จงานก็มาส่ง เมื่อนายอำเภอขึ้นทำงานแล้ว หัวหน้าหมวดถามประธานกลุ่มว่า “เรารู้จักกันมานานหรือยัง” “ นานแล้วครับหัวหน้า ผมว่า 15 ปีได้” หัวหน้าหมวดพูดต่อ “คบกันมา 15 ปี แค่กิโลเดียวยกให้พี่ไม่ได้”
การหักหน้านายต่อหน้าธารกำนัล เป็นเรื่องไม่ควรทำ เพราะมันไม่ได้แสดงคุณสมบัติในตัวเราให้เด่นขึ้น แต่สำหรับ “นาย” เขาคิดว่าถูกด้อยค่าให้ต่ำลง อันตรายครับ
