การเมืองในองค์การ: กรณีศึกษาสถาบันอุดมศึกษาภาครัฐของไทย

บทความทางวิชาการเรื่อง การเมืองในองค์การ: กรณีศึกษาสถาบันอุดมศึกษาภาครัฐของไทย Organizational Politics: A Case Study of Thai Public Higher Education Institutions …………………………………………………………………………………………………………………………………

บทคัดย่อ

การเมืองในองค์การเป็นกระบวนการทางสังคมที่ไม่อาจหลีกเลี่ยงได้ในสถาบันอุดมศึกษาภาครัฐของไทย อันเนื่องมาจากลักษณะเฉพาะขององค์กรที่ประกอบด้วยโครงสร้างอำนาจแบบคู่ระหว่างสายการบริหารและสายวิชาการ วัฒนธรรมองค์การแบบผสมผสานระหว่างระบบราชการกับความเป็นวิชาชีพ ตลอดจนความเชื่อมโยงอย่างใกล้ชิดกับบริบททางการเมืองภายนอก การศึกษานี้ชี้ให้เห็นว่า การเมืองภายในองค์การปรากฏในสามรูปแบบหลักที่มีความเชื่อมโยงสัมพันธ์กัน ได้แก่ การเมืองเชิงโครงสร้างและทรัพยากร การเมืองเชิงวัฒนธรรมและอุดมการณ์ และการเมืองเชิงเครือข่ายและความสัมพันธ์ ซึ่งรูปแบบหลังถือว่ามีความสำคัญอย่างยิ่งในบริบทสังคมไทย

ปัจจัยเชิงสาเหตุที่สำคัญประกอบด้วย ความไม่ชัดเจนของหลักเกณฑ์และกระบวนการ การขาดแคลนทรัพยากร ความไม่แน่นอนจากการเปลี่ยนแปลงนโยบาย และวัฒนธรรมแบบหลีกเลี่ยงความขัดแย้งซึ่งให้ความสำคัญกับความสัมพันธ์ระหว่างบุคคล แม้ว่าการเมืองในองค์การจะสามารถมีบทบาทเชิงบวกในการสร้างดุลอำนาจและผลักดันการเปลี่ยนแปลงภายในองค์กรได้ แต่ผลกระทบเชิงลบต่อกระบวนการตัดสินใจ ประสิทธิภาพการดำเนินงาน และขวัญกำลังใจของบุคลากรมักมีนัยสำคัญมากกว่า

ดังนั้น การศึกษานี้จึงเสนอแนวทางการบริหารจัดการแบบบูรณาการผ่านการพัฒนาระบบธรรมาภิบาลที่มีความโปร่งใส การส่งเสริมวัฒนธรรมองค์การเชิงบวก และการเสริมสร้างทักษะของผู้นำในการบริหารจัดการความซับซ้อนทางการเมืองภายในองค์กร เพื่อเปลี่ยนพลังทางการเมืองให้กลายเป็นกลไกสนับสนุนพันธกิจทางวิชาการและการพัฒนาสถาบันอย่างยั่งยืน