ผมถามสหายเอไอว่า cybernetics คืออะไร   ASC ทำอะไร    ขอนำคำตอบของ ChatGPT มาลงไว้ดังนี้ 

 

ChatGPT

Cybernetics คือศาสตร์ที่ศึกษาระบบของ การควบคุม (control) และ การสื่อสาร (communication) ในระบบต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็น

  • ระบบชีวภาพ (เช่น สมองหรือร่างกายมนุษย์)
  • ระบบสังคม (องค์กร ชุมชน เศรษฐกิจ)
  • ระบบเครื่องจักรหรือเทคโนโลยี (คอมพิวเตอร์ หุ่นยนต์ AI)

ผู้ให้กำเนิดแนวคิดนี้คือ Norbert Wiener นักคณิตศาสตร์ชาวอเมริกัน ในช่วงทศวรรษ 1940

คำว่า Cybernetics มาจากภาษากรีก kybernetes แปลว่า “ผู้ถือหางเสือเรือ” หรือ ผู้กำกับทิศทางของระบบ

แนวคิดสำคัญของ cybernetics คือ

  1. Feedback (ข้อมูลย้อนกลับ)
    ระบบจะรับข้อมูลผลลัพธ์ของการกระทำของตน แล้วปรับตัว
    เช่น เทอร์โมสแตตในเครื่องปรับอากาศ
  2. Self-regulation (การควบคุมตนเองของระบบ)
    ระบบสามารถปรับตัวเพื่อรักษาสมดุล
  3. Circular causality (เหตุและผลแบบเป็นวงจร)
    ไม่ใช่เหตุ → ผล แบบเส้นตรง แต่เป็นวงจรที่ผลย้อนกลับไปมีผลต่อเหตุ

ดังนั้น cybernetics จึงมีอิทธิพลต่อหลายสาขา เช่น

  1. ระบบชีววิทยา
  2. วิทยาการสมอง
  3. AI และ robotics
  4. systems thinking
  5. การบริหารองค์กร

ในทางสังคมศาสตร์ แนวคิดนี้มีอิทธิพลต่อ systems theory ของ Niklas Luhmann และ Gregory Bateson ด้วย

 

2. ASC คืออะไร และทำอะไร

ASC มักหมายถึง American Society for Cybernetics

เป็นองค์กรวิชาการที่ก่อตั้งในปี 1964 เพื่อพัฒนาและเผยแพร่ความรู้ด้าน Cybernetics และ Systems Thinking

กิจกรรมหลักของ ASC ได้แก่

  1. จัดประชุมวิชาการนานาชาติ
    เพื่อแลกเปลี่ยนความรู้ด้าน cybernetics, systems science, design, และ AI
  2. สร้างเครือข่ายนักวิชาการข้ามสาขา
    เช่น
    1. นักวิทยาศาสตร์
    2. นักสังคมศาสตร์
    3. นักออกแบบ
    4. นักการศึกษา
  3. พัฒนาแนวคิด Second-order cybernetics
    ซึ่งพัฒนาโดยนักคิดสำคัญ เช่น
    1. Heinz von Foerster
    2. Humberto Maturana

แนวคิดนี้เน้นว่า ผู้สังเกต (observer) เป็นส่วนหนึ่งของระบบที่ตนศึกษาซึ่งมีผลต่อ

  • การวิจัยสังคม
  • การออกแบบองค์กร
  • การศึกษา

  • การพัฒนาระบบสังคม

     

3. ความสำคัญของ Cybernetics ต่อโลกปัจจุบัน

Cybernetics เป็นรากฐานของแนวคิดสำคัญหลายเรื่อง เช่น

  • systems thinking
  • complex adaptive systems
  • AI และ machine learning
  • organizational learning
  • design thinking

จึงเป็นหนึ่งในศาสตร์สำคัญที่ช่วยทำความเข้าใจโลกที่ซับซ้อน เช่น

  1. โลกแบบ VUCA
  2. โลกแบบ BANI

ซึ่งท่านเคยกล่าวถึงในบทสนทนาก่อน

 

💡 ข้อสังเกตที่น่าสนใจ

แนวคิด cybernetics มีความเชื่อมโยงกับการศึกษาอย่างลึกซึ้ง เพราะการเรียนรู้ก็เป็น ระบบ feedback เช่นกัน

  1. นักเรียน → ทดลองคิด
  2. ครู → ให้ feedback
  3. นักเรียน → ปรับความคิด

ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิด learning systems และ SEL / TSEL ที่ท่านสนใจ

ขอบฟ้าความคิดของผมกว้างอออกไปอีกนิดหนึ่ง

วิจารณ์ พานิช

๑๔ มี.ค. ๖๙