ในการประชุม คณะอนุกรรมการพัฒนาระบบการผลิต พัฒนาครูสำหรับโรงเรียนในพื้นที่ห่างไกล และพัฒนาคุณภาพโรงเรียนทั้งระบบ ของ กสศ. ครั้งที่ 11/2568 วันอังคารที่ 25 พฤศจิกายน 2568 มีการอภิปรายกันเรื่องครูแกนนำสร้างการเปลี่ยนแปลงในโรงเรียน สู่การยกระดับผลลัพธ์การเรียนรู้ของนักเรียน ในลักษณะยกระดับผลลัพธ์การเรียนรู้องค์รวม (holistic learning - VASK) ว่าครูเหล่านี้เกิดขึ้นได้อย่างไร
ผมตอบคำถามนี้กับตนเองว่า “เกิดขึ้นได้จากมิติหรือคุณสมบัติความเป็นมนุษย์”
ผมมีความเชื่อว่า มนุษย์มีศักยภาพต่อการเรียนรู้และปรับเปลี่ยนตนเอง (self-transformation) สูงมาก และพร้อมๆ กัน หรือในทางตรงกันข้าม มนุษย์ก็มีข้อจำกัด ที่จะผูกตัวเองอยู่กับความเคยชิน ไม่เปิดรับการเปลี่ยนแปลงใดๆ นี่คือสภาพของความซับซ้อน ของพฤติกรรมของมนุษย์ หรือของความเป็นมนุษย์
เป็นหน้าที่ของการศึกษา ที่จะจัดกระบวนการการเรียนรู้ เพื่อเกื้อหนุนให้เด็กและเยาวชน ได้พัฒนาตนเองไปในทางที่ “เป็นกุศล” หลีกเลี่ยงจากทางที่ “เป็นอกุศล” หรือทำร้ายตนเอง ที่นำสู่ชีวิตที่ทำร้ายสุขภาวะของตนเอง ของผู้อื่น ของสังคม และของโลก โดยไม่รู้ตัว
ครู ซึ่งเป็นมนุษย์ คนหนึ่ง ย่อมมีโอกาสเรียนรู้และพัฒนาตนเอง ยกระดับจิตวิญญาณความเป็นครู ผ่านการทำหน้าที่ครู ที่นำสู่การเรียนรู้จากประสบการณ์ (Experiential Learning) โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การหมุนวงจรการเรียนรู้ Kolb’s Experiential Learning Cycle สู่การใคร่ครวญสะท้อนคิด และตกผลึกหลักการด้วยตนเอง ว่าการศึกษาที่ดีที่ถูกต้อง และเป็นคุณต่อศิษย์เป็นอย่างไร ที่นำสู่การทำหน้าที่แกนนำการเปลี่ยนแปลง (Change Agent) ในระบบการศึกษา ที่เป็นการเปลี่ยนแปลงจากล่างขึ้นบน หรือจากระดับปฏิบัติการสู่ระดับนโยบาย ที่เราจะเห็นได้ชัดว่า ในกรณีระบบการศึกษาไทย มีสภาพต้านการเปลี่ยนแปลง หรือยึดติดสภาพเดิม สูงมาก
ครูเหล่านี้ เมื่อได้รับการหนุนเสริมจากโครงการ TSQP ที่ต่อมาพัฒนาเป็น TSQM ก็สามารถเปล่งประกายตัวตนออกมาได้ชัดเจนขึ้น ยิ่งมีโครงการ TSQM–N ที่มีลักษณะหนุนเสริม ควาวรเริ่มสร้างสรรค์ของเครือข่ายครู ก็ยิ่งได้รับการเปิดโอกาสที่สมรรถนะหรือบุคลิกในการเป็นผู้ริเริ่มกระทำการ (เปล่งประกายออกมาผ่านการกระทำ ตามด้วยการสะท้อนคิดสู่หลักการ)
นี่คือคำอธิบายของผม ถูกหรือผิดก็ไม่ทราบ
วิจารณ์ พานิช
๒๘ พ.ย. ๖๘
I think generally people may follow a role model when they perceive that the role is do-able (with little effort or help) and that there are advantages (to them) to do so. [This is very much the same for complying(obeying orders), co-operating (helping each other; corruption is unfortunately included), leading (assuming control and responsibilities). What various and different analytical tools they may use to assess their perception fall again under this maximum gain, minimum cost goal on perception of individuals.
สร้างการเปลี่ยนแปลงการศึกษาไทย เกิดขึ้นได้อย่างไร from perspectives of Government and DoE could mean incentives (awards and supports) criteria set that is adhered, reviewed, and revised justly (incorruptibly).
NB The Law of Parsimony, also known as Occam’s Razor, is a problem-solving principle stating that the simplest explanation requiring the fewest assumptions is generally the best and most likely to be true.