ดังเล่าแล้วว่าคณะกรรมการรางวัลนานาชาติ มูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดล ได้รับพระราชทานทัศนศึกษาจังหวัดสุโขทัย  ระหว่างวันที่ ๑๙ - ๒๑ ตุลาคม ๒๕๖๘    และผมมีบุญได้ไปร่วมด้วย   

ก่อนเดินทาง ผมพยายามค้นหาแหล่งความรู้เรื่องสุโขทัย พบเว็บไซต์ https://www.finearts.go.th/sukhothaihistoricalpark/categorie/video?dropdown_1=50    ที่เมื่อเข้าไปดู ก็พบความอ่อนแอของราชการไทย   ท่านผู้อ่านลองเข้าไปค้นดู   จะประจักษ์ด้วยตนเองว่าเว็บไซต์ไร้ชีวิตอย่างไร   

มาประทับใจ รายการในยูทูป https://www.youtube.com/watch?v=X1t4SJhz6v8   ชมรายการนำเที่ยวนี้แล้ว ผมเกิดความรู้สึกว่า   การไปเที่ยวแบบตามเสด็จ กับการไปเที่ยวด้วยตนเอง มีบรรยากาศคนละขั้ว    การได้ทั้งสัมผัสด้วยตนเอง ในบรรยากาศเป็นทางการสุดๆ   กับสัมผัสผ่านยูทูปแบบชาวบ้านไปชม   ถือว่าได้มีโอกาสเปรียบเทียบ   

ข้อเรียนรู้สำคัญคือเรื่องเครื่องทองสุโขทัยอันทรงชื่อเสียงในความงาม   ทำด้วยทอง ๙๙.๙๙%   ไม่ใช่ ๙๖.๕% อย่างเครื่องทองที่ขายตามร้านทองทั่วไป   เป็นเป็นศิลปกรรมสมัยใหม่อายุเพียงประมาณ ๔๐ ปี    ไม่ใช่ศิลปกรรมโบราณ    อ่านรายละเอียดได้ที่ (๑) 

 ข้อเรียนรู้สำคัญชิ้นที่ ๒ คือเรื่องสนามบินสุโขทัย ที่นอกจากเป็นสนามบินส่วนตัวของสายการบินบางกอกแอร์แล้ว    ยังเป็นมากกว่าสนามบิน    คือบนพื้นที่ ๓,๘๐๐ ไร่ที่เคยเป็นผืนนา    เวลานี้มีสวนสัตว์   พิพิธภัณฑ์ ๓ พิพิธภัณฑ์    โรงแรม ๓ โรงแรม    โครงการเกษตรอินทรีย์   ร้านอาหารครัวสุโข    อาคารนิทรรศการเครื่องเคลือบ    วิหาร  ตลาดนัดลานบิน  โครงการสุโขทัยศึกษา   ผมพิศวงในความเป็นคนมีความริเริ่มสร้างสรรค์ และความเป็นผู้ประกอบการ สูงลิ่ว และเห็นแก่ประโยชน์ส่วนรวมของ นพ. ปราเสริฐ ปราสาททองโอสถ     

ข้อเรียนรู้ประการที่ ๓ คือ ทำเลการตั้งเมืองหลวงของไทย   ที่เน้นพื้นที่ราบกว้างใหญ่ สำหรับทำนา    ซึ่งในที่สุดทำเลของสุโขทัยก็สู้อยุธยาไม่ได้ เพราะพื้นที่ราบกว้างใหญ่กว่า และอยู่ใกล้ทะเลกว่า   ยุคนั้นการค้าขายทางทะเลเป็นเส้นทางสำคัญ    และต่อมาเราก็มาอยู่ที่รัตนโกสินทร์ ที่ยิ่งใกล้ทะเล  และเป็นที่ราบกว้างใหญ่เช่นเดียวกัน     

วิจารณ์ พานิช

 ๒๓ ต.ค. ๖๘