สายฟิตต้องรู้! โปรไบโอติก ตัวช่วยใหม่ เสริมแกร่งกล้ามเนื้อ เพิ่มพลังออกกำลังกาย

พักหลังมานี้มีงานวิจัยออกมาเพียบเลยที่ชี้ว่าโปรไบโอติก ที่เมื่อก่อนเรามักจะเห็นโฆษณากันว่าดีต่อลำไส้ ตอนนี้กลายเป็นประเด็นฮอตในวงการฟิตเนส การสร้างกล้ามเนื้อ และการเพิ่มสมรรถภาพการออกกำลังกายไปแล้ว ล่าสุด มีงานวิเคราะห์อภิมาน (meta-analysis) ชิ้นหนึ่งเพิ่งออกมาบอกว่า การกินอาหารเสริมโปรไบโอติกเป็นประจำเนี่ย อาจจะช่วยให้สัดส่วนร่างกายดีขึ้น แถมยังออกกำลังกายได้อึดขึ้นด้วย ผลวิจัยนี้น่าจะโดนใจสายสุขภาพและนักกีฬาชาวไทยไม่น้อยเลยทีเดียว (nutraingredients.com)

งานวิจัยชิ้นล่าสุดนี้ เขารวบรวมข้อมูลจากงานศึกษาหลายๆ ชิ้น แล้วก็พบว่าคนที่กินโปรไบโอติกน่ะ ร่างกายมีการเปลี่ยนแปลงไปในทางที่ดีขึ้นชัดเจนเลย ทั้งเรื่องมวลกล้ามเนื้อ เปอร์เซ็นต์ไขมัน และความอึด ถ้าเทียบกับกลุ่มที่ไม่ได้กิน ถึงแม้ว่าปกติเราจะรู้กันว่าโปรไบโอติกมันช่วยเรื่องจุลินทรีย์ในลำไส้ให้แข็งแรง แต่ผลที่ออกมานี่มันบอกเราว่าประโยชน์มันมีมากกว่านั้นเยอะเลยนะ มันชี้ให้เห็นว่าเจ้า “แบคทีเรียดี” ที่อยู่ในพวกของหมักดองกับอาหารเสริมนี่แหละ อาจจะมีบทบาทสำคัญในการช่วยให้เราฟิตหุ่นได้ตามเป้า

สำหรับบ้านเราที่กระแสออกกำลังกายกำลังมาแรง แถมยังให้ความสำคัญกับการดูแลสุขภาพแบบดั้งเดิมมาแต่ไหนแต่ไร ข่าวนี้ถือว่าน่าสนใจสุดๆ ยิ่งคนเมืองสมัยนี้หันมาใส่ใจสุขภาพกันมากขึ้น บวกกับที่บ้านเราก็เน้นเรื่องการออกกำลังกายและกีฬาอยู่แล้ว ไม่ว่าจะเป็นกลุ่มนักวิ่งตามสวนในกรุงเทพฯ หรือค่ายมวยไทยดังๆ ทั้งที่เชียงใหม่และภูเก็ต ก็เลยทำให้คนไทยหลายคนน่าจะอยากรู้ว่ามีโภชนาการอะไรบ้างที่จะมาช่วยเสริมให้การออกกำลังกายเห็นผลดียิ่งขึ้น

ผู้เชี่ยวชาญที่ปรากฏชื่อในงานวิจัยที่เขานำมารีวิวก็บอกว่า ความเชื่อมโยงระหว่างจุลินทรีย์ในลำไส้กับสุขภาพกล้ามเนื้อนี่มันน่าเชื่อถืออยู่นะ แต่ก็ย้ำว่าการกินโปรไบโอติกเสริมควรเป็นแค่ตัวช่วยนะ ไม่ใช่มากินแทนอาหารดีๆ หรือเลิกออกกำลังกายเป็นประจำ ข้อมูลจากผู้เชี่ยวชาญด้านโภชนาการการกีฬาระดับโลกก็ชี้ว่า มีหลักฐานใหม่ๆ บอกว่าโปรไบโอติกบางสายพันธุ์สามารถช่วยให้ร่างกายดูดซึมสารอาหารได้ดีขึ้น ช่วยควบคุมการอักเสบ และปรับสมดุลฮอร์โมนที่เกี่ยวกับการเผาผลาญพลังงาน ซึ่งปัจจัยเหล่านี้แหละที่อาจจะเกี่ยวกับการมีหุ่นลีนๆ และการฟื้นตัวหลังออกกำลังกายได้ดีขึ้น (PubMed: Gut microbiota and physical performance)

ในแง่การตลาด ต่อไปเราอาจจะได้เห็นผลิตภัณฑ์โปรไบโอติกสำหรับสายกีฬาโดยเฉพาะวางขายกันเกลื่อนตลาดมากขึ้น ไม่ว่าจะเป็นแบบนมพร้อมดื่ม หรือแบบผงที่ฮิตเอาไปผสมกับสมูทตี้ นักกำหนดอาหารในสังกัดสถาบันสาธารณสุขของไทยเองก็รณรงค์ให้คนไทยกินอาหารที่มีโปรไบโอติกตามธรรมชาติมานานแล้วนะ อย่างพวก “น้ำปลาร้า” หรือโยเกิร์ต ซึ่งก็เป็นส่วนหนึ่งของเมนูอาหารบ้านเราที่หลากหลาย โดยอ้างอิงความรู้ด้านโภชนาการทั้งแบบโบราณและสมัยใหม่เลย

แต่ก็ต้องรู้ไว้อย่างหนึ่งว่า งานวิจัยส่วนใหญ่มันทำกันในห้องแล็บที่มีการควบคุมเป๊ะๆ หรือไม่ก็ทำกับกลุ่มนักกีฬาในประเทศตะวันตก ผู้เชี่ยวชาญด้านเวชศาสตร์การกีฬาของไทยบางท่านก็เลยเสนอว่าน่าจะมีการทดลองที่ทำโดยคนไทยเองบ้าง เพื่อดูว่าผลมันจะออกมาเหมือนกันไหมในคนไทย ซึ่งจุลินทรีย์ในลำไส้ของเราอาจจะต่างจากเขาเพราะอาหารการกินและสภาพแวดล้อม

เหล่าผู้เชี่ยวชาญก็ย้ำกันว่าโปรไบโอติกไม่ใช่ยาวิเศษกินแล้วปิ๊งเลย นักกายภาพบำบัดผู้เชี่ยวชาญด้านการฟื้นฟูสมรรถภาพทางการกีฬาจากโรงพยาบาลชั้นนำแห่งหนึ่งในกรุงเทพฯ ก็ให้ความเห็นว่า “โปรไบโอติกอาจจะมีส่วนช่วยให้สุขภาพโดยรวมดีขึ้นได้นะ แต่เรื่องผลลัพธ์ทางการกีฬามันขึ้นอยู่กับหลายอย่างเลย ทั้งเรื่องกิน การนอน การซ้อม และกรรมพันธุ์ พวกนี้สำคัญหมด” ซึ่งก็ไปในทางเดียวกับความเห็นจากองค์กรระดับโลกอย่างนักวิจัยจากสมาคมโภชนาการการกีฬานานาชาติ (International Society of Sports Nutrition) ที่เน้นว่าผลของโปรไบโอติกมันก็กลางๆ นะ แล้วก็ขึ้นอยู่กับว่าใช้สายพันธุ์ไหน ปริมาณเท่าไหร่ด้วย (ISSN Position Stand)

จริงๆ แล้ว การกินของหมักดองเพื่อสุขภาพเนี่ย มันอยู่ในวัฒนธรรมไทยเรามาตั้งนานแล้ว ไม่ว่าจะเป็นผักดองตามสำรับกับข้าวบ้านๆ หรือ “ปลาร้า” ที่เป็นนางเอกในอาหารอีสาน คนไทยเราคุ้นเคยกับอาหารที่มีคุณสมบัติแบบโปรไบโอติกมานานนมแล้ว ถึงแม้จะไม่ได้เข้าใจหลักการทางวิทยาศาสตร์แบบสมัยนี้ก็เถอะ งานวิเคราะห์อภิมานชิ้นล่าสุดนี้ก็เหมือนมาตอกย้ำภูมิปัญญาดั้งเดิมของเรา โดยให้เหตุผลทางวิทยาศาสตร์มารองรับว่าทำไมการกินโปรไบโอติก ไม่ว่าจะจากอาหารเสริมหรือจากอาหารธรรมชาติในยุคนี้ ถึงเป็นเรื่องที่ดี

ในอนาคตข้างหน้า นักวิจัยและหมอๆ ก็มองกันว่าเทรนด์โภชนาการเฉพาะบุคคล ที่อาจจะรวมถึงการจัดโปรแกรมโปรไบโอติกให้เป๊ะกับแต่ละคนไปเลย น่าจะฮิตมากขึ้นในหมู่นักกีฬาและคนรักการออกกำลังกายชาวไทย พอมีพวกแกดเจ็ตติดตามสุขภาพให้ใช้กันง่ายขึ้น แถมการตรวจจุลินทรีย์ในลำไส้ก็เริ่มมีตามคลินิกในกรุงเทพฯ มากขึ้น ก็คาดว่าโปรไบโอติกจะถูกนำมาใช้ในโปรแกรมฟิตเนสและสุขภาพกันแพร่หลายกว่าเดิมแน่ แต่ยังไงก็ตาม จนกว่าจะมีข้อมูลเฉพาะสำหรับคนไทยออกมามากกว่านี้ คำแนะนำโดยรวมก็ยังเป็นการเลือกกินอาหารเสริมอย่างระมัดระวัง และเน้นดูแลสุขภาพองค์รวมเป็นสำคัญ

สำหรับใครที่อ่านแล้วสนใจอยากลองเอาไปปรับใช้ ก็แนะนำให้ลองกินอาหารหมักดองหลากหลายชนิด กินอาหารให้ครบหมู่ และถ้าจะเริ่มกินอาหารเสริมตัวไหน ก็ควรปรึกษานักกำหนดอาหารมืออาชีพก่อน ส่วนใครที่คิดจะกินโปรไบโอติกเพื่อช่วยเรื่องออกกำลังกาย ก็ควรดูคุณภาพผลิตภัณฑ์ให้ดี เลือกสายพันธุ์ที่มีงานวิจัยรองรับ และจำไว้เสมอว่าอาหารเสริมจะได้ผลดีที่สุดก็ต่อเมื่อกินคู่ไปกับการกินอาหารที่มีประโยชน์ครบถ้วนและมีไลฟ์สไตล์ที่แอคทีฟอยู่เสมอ

ใครอยากอ่านรายละเอียดงานวิจัยต้นฉบับเพิ่มเติม เข้าไปดูได้ที่ nutraingredients.com