Lipozem อาหารเสริมลดน้ำหนักจากธรรมชาติที่กำลังดังเปรี้ยงปร้างไปทั่วโลก โฆษณาสรรพคุณเพียบ ตั้งแต่ช่วยเร่งเผาผลาญ ยันดูแลหัวใจ แถมชูจุดเด่นว่าเป็นทางเลือกจากพืช มีสูตรที่อ้างอิงงานวิจัย และเคลมว่าช่วยสลายไขมันดื้อๆ ได้โดยไม่ต้องอดข้าวหรือออกกำลังกายหนักหน่วง เลยกลายเป็นที่สนใจของคนไทยสายสุขภาพอย่างรวดเร็ว ท่ามกลางเทรนด์รักสุขภาพที่กำลังมาแรงแซงโค้ง แต่ในขณะที่คนไทยกำลังเจอปัญหาโรคอ้วนและโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) กันมากขึ้น Lipozem จะเป็น “ตัวเปลี่ยนเกม” อย่างที่โฆษณาจริงไหม หรือเป็นแค่สินค้าใหม่ในตลาดที่ขายดิบขายดีด้วยกลยุทธ์การตลาดเดิมๆ?

สิ่งที่ทำให้ Lipozem น่าจับตา (ตามข้อมูลและรีวิวล่าสุดจาก GlobeNewswire) คือสูตรผสมจากธรรมชาติหลายตัว โดยมีตัวชูโรงคือ ไฟเบอร์จาก “บุก” (glucomannan) และเกลือคีโตนอย่างเบต้า-ไฮดรอกซีบิวทิเรต (BHB) ในรูปของแมกนีเซียม โซเดียม และแคลเซียม ส่วนผสมเหล่านี้โฆษณาว่าช่วยให้ร่างกายเข้าสู่ภาวะ “คีโตซิส” (ketosis) หรือสภาวะที่ร่างกายดึงไขมันสะสมมาเผาเป็นพลังงานแทนคาร์โบไฮเดรต – ใครที่ตามเทรนด์คีโตอยู่คงคุ้นเคยกันดี นอกจากนี้ยังอ้างว่าช่วยลดความอยากอาหาร คุมระดับน้ำตาล เสริมสุขภาพลำไส้ และดูแลอารมณ์ได้ด้วย – ซึ่งทั้งหมดนี้ล้วนเกี่ยวกับการคุมน้ำหนักและสุขภาพโดยรวม (อ่านบทความ GlobeNewswire)

คำโฆษณาแบบนี้โดนใจคนไทยไม่น้อย เพราะค่านิยมเรื่อง “หุ่นดี” ยังฝังรากลึก เห็นได้จากการใช้คำนี้ในชีวิตประจำวัน บวกกับอิทธิพลอาหารฝรั่งที่ทำให้เด็กและวัยรุ่นไทยเสี่ยงอ้วนขึ้นเรื่อยๆ (องค์การอนามัยโลก, 2022) แต่ท่ามกลางตลาดอาหารเสริมไทยที่มูลค่ากว่า 7 หมื่นล้านบาทต่อปีและยังโตไม่หยุด เราจะได้ของดีจริงหรือจะเจอแค่ “สมุนไพรหลอกขายฝัน” อย่างที่กลัวกัน? (บางกอกโพสต์, 2024) ลองมาดูกันว่า Lipozem มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์รองรับแค่ไหน แล้วตอบโจทย์คนไทยจริงหรือเปล่า

หัวใจสำคัญของ Lipozem คือ “บุก” หรือ glucomannan ไฟเบอร์จากพืชที่คนไทยรู้จักดีอยู่แล้ว จุดเด่นคือดูดน้ำได้เยอะ ทำให้รู้สึกอิ่มนาน ช่วยลดปริมาณอาหารที่กินในแต่ละมื้อ งานวิจัยที่รวบรวมผลการศึกษาหลายชิ้น เช่น ในวารสาร The American Journal of Clinical Nutrition พบว่าการกินบุกควบคู่กับการคุมอาหาร ช่วยให้น้ำหนักลดลงได้บ้างในกลุ่มคนที่มีน้ำหนักเกินหรือเป็นโรคอ้วน (Keithley & Swanson, 2005) ส่วนเรื่องความปลอดภัยก็ถือว่าใช้กันมานานและค่อนข้างดี แต่ห้ามกินเกินขนาด หรือกินแล้วดื่มน้ำตามน้อยเกินไป เพราะอาจเสี่ยงลำไส้อุดตันได้ ซึ่งกระทรวงสาธารณสุขก็เคยออกมาเตือนเรื่องนี้เหมือนกัน (กรมควบคุมโรค, 2021)

ส่วนเกลือคีโตน BHB ที่เป็นอีกจุดขาย เคลมว่าช่วยให้ร่างกายเข้าสู่ภาวะคีโตซิสง่ายขึ้น งานวิจัยเล็กๆ บางชิ้นชี้ว่า คีโตนเสริมอาจช่วยเพิ่มระดับคีโตนในเลือดได้ชั่วคราว ลดความอยากอาหารได้บ้าง และอาจส่งผลดีต่อสมองนิดหน่อย (Virta Health, 2022) แต่ถ้าถามหาหลักฐานชัดๆ ว่า “ลดน้ำหนัก” ได้อย่างยั่งยืน งานวิจัยยังไม่ฟันธงและส่วนใหญ่ยังมีข้อจำกัดเรื่องระยะเวลาและจำนวนคนเข้าร่วม (PubMed: Review on Exogenous Ketones, 2021) อีกอย่าง การเข้าสู่ภาวะคีโตซิส แม้จะมีประโยชน์กับบางกลุ่ม เช่น คนเป็นเบาหวานชนิดที่ 2 แต่ถ้าทำเองโดยไม่อยู่ในความดูแลของผู้เชี่ยวชาญ โดยเฉพาะคนที่มีโรคประจำตัว เช่น ความดัน เบาหวาน ต้องปรึกษาหมอก่อนเสมอ

จุดขายเรื่องลดไขมันและน้ำตาลในเลือด ก็สอดคล้องกับปัญหาสุขภาพเรื้อรังที่คนไทยเป็นกันมากขึ้น ข้อมูลบางส่วนยืนยันว่า glucomannan จากบุกช่วยลดคอเลสเตอรอลชนิดไม่ดี (LDL) หรือระดับน้ำตาลในเลือดได้จริง แต่ผลที่ว่านี้ส่วนใหญ่มักเจอในงานวิจัยที่ใช้ปริมาณสูงและมีการควบคุมที่เข้มงวด ไม่ใช่สูตรที่วางขายทั่วไป (และโดยเฉพาะสูตรของ Lipozem ที่ไม่ได้ระบุปริมาณส่วนผสมเชิงวิจัยอย่างชัดเจน) (EFSA, 2010)

คนไทยน่าจะคุ้นเคยกับเทรนด์ลดน้ำหนักออนไลน์ ไม่ว่าจะเป็นแคปซูล “กระชายดำ” หรือ “ชาดีท็อกซ์” นำเข้า หลายแบรนด์ใช้กลยุทธ์คล้ายๆ กัน คือ อ้างว่ามาจากธรรมชาติ ใช้ง่าย เห็นผลเร็ว แถมรับประกันคืนเงิน Lipozem ก็มีการันตีคืนเงิน 60 วัน หรือ 180 วัน ซึ่งถึงจะช่วยสร้างความมั่นใจ แต่ก็เป็นเรื่องปกติในตลาดอาหารเสริมทั่วโลก

รีวิวจากลูกค้าที่ Lipozem นำมาโชว์ในเว็บไซต์ก็มีแต่คำชม ทั้งน้ำหนักลดจริง อารมณ์ดีขึ้น ความอยากอาหารน้อยลง รู้สึกมีพลังงานมากขึ้น “Liza”, “David”, “Aylia” ต่างก็เล่าประสบการณ์ว่าช่วยทั้งลดน้ำหนักและคุมน้ำตาลได้ดี แต่เหมือนกับอาหารเสริมทุกตัว ก็มีข้อแม้ว่า “ผลลัพธ์ที่ได้ขึ้นอยู่กับแต่ละบุคคล ควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากกำลังตั้งครรภ์ ให้นมบุตร มีโรคประจำตัว หรือกำลังใช้ยาใดๆ อยู่” ซึ่งระบุไว้อย่างชัดเจนบนเว็บไซต์ (ดูรายละเอียด)

ในแง่ของงานวิจัยอิสระที่ศึกษาตัว Lipozem โดยตรงนั้น ยังมีค่อนข้างจำกัด ที่หาเจอส่วนใหญ่เป็นบทความโปรโมตหรือข่าวประชาสัมพันธ์ มากกว่าจะเป็นงานวิจัยจริงที่ผ่านการตรวจสอบโดยผู้เชี่ยวชาญ ดังนั้น คนซื้อต้องใช้วิจารณญาณอย่างสูง เหมือนกับที่คุณหมอด้านต่อมไร้ท่อในกรุงเทพฯ อย่าง พญ.พัชรภัท สุขศิริ ให้ความเห็นไว้ว่า “ไฟเบอร์ธรรมชาติอย่างบุก อาจช่วยเสริมการลดน้ำหนักได้ ถ้าใช้ร่วมกับการคุมอาหาร แต่ถ้าใช้เดี่ยวๆ ไม่ใช่ยาวิเศษ การเปลี่ยนแปลงระยะยาวต้องอาศัยโภชนาการที่ถูกต้อง การขยับร่างกาย และการปรับพฤติกรรม ต้องระวังผลิตภัณฑ์ที่โฆษณาว่าเห็นผลเร็วโดยไม่ต้องทำอะไรเลย” ซึ่งแนวคิดนี้ก็ตรงกับข้อสรุปของงานวิจัยทางการแพทย์ทั่วโลกเช่นกัน (Lancet, 2021)

ในทางปฏิบัติ Lipozem อาจเป็นตัวช่วยเสริมสำหรับบางคนที่ต้องการควบคุมน้ำหนัก ท่ามกลางไลฟ์สไตล์เร่งรีบของคนเมือง – แต่ต้องเลือกให้เหมาะกับตัวเอง อย่างไรก็ตาม แนวคิด “ลดน้ำหนักง่ายๆ สบายๆ ไม่ต้องพยายาม” ยังเป็นเรื่องเพ้อฝันสำหรับคนไทย หน่วยงานกำกับดูแลอย่าง สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ก็ยังคงตรวจสอบผลิตภัณฑ์อาหารเสริมอย่างเข้มงวดอยู่เสมอ และแนะนำให้ตรวจสอบเลข อย. ให้ถูกต้องทุกครั้งผ่านเว็บไซต์ (อย.)

วัฒนธรรมไทยที่ยังให้ค่ากับรูปลักษณ์ภายนอก ก็เป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้สินค้าประเภทนี้ขายดี แต่ทั้งครอบครัวและผู้บริโภคเองควรตระหนักถึงความเสี่ยงของการหวังพึ่งทางลัด เพราะมีกรณีตัวอย่างให้เห็นอยู่เรื่อยๆ ที่คนใช้ผลิตภัณฑ์ที่ลักลอบใส่ยาอันตรายจนสุขภาพพัง เช่น ตับวาย ไตวาย หรือเกิดผลข้างเคียงรุนแรงกับยาที่กินอยู่ ซึ่งเคยเป็นข่าวใหญ่ในบ้านเรามาแล้ว (Thai PBS, 2019) แม้ Lipozem จะอ้างว่าผลิตในโรงงานที่ได้มาตรฐาน GMP และ FDA จากอเมริกา แต่การรับรองเหล่านี้ครอบคลุมแค่ “กระบวนการผลิต” ไม่ได้การันตีถึงประสิทธิภาพหรือความปลอดภัยเมื่อนำมาใช้จริง

ในอนาคต ควรจะต้องมีงานวิจัยทางคลินิกที่เป็นกลางและน่าเชื่อถือมากขึ้น โดยเฉพาะที่ศึกษาในประชากรชาวเอเชีย ก่อนที่จะสนับสนุนหรือแนะนำ Lipozem ให้กับคนไทยอย่างเต็มที่ ระหว่างนี้ ไม่ว่ากระแสธรรมชาติจะมาแรงแค่ไหน ระบบสาธารณสุขไทยก็ควรเน้นให้ความรู้ประชาชนเกี่ยวกับการลดน้ำหนักที่ได้ผลจริงและยั่งยืน เช่น หันมากินผักผลไม้ ลดหวาน มัน เค็ม (อาหารคลีน) ขยับร่างกายสม่ำเสมอ (ออกกำลังกาย) และดูแลสุขภาพใจ (สุขภาพจิตดี) ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารควรเป็นแค่ “ตัวช่วยเสริม” เท่านั้น ไม่ใช่พระเอก

คำแนะนำสำหรับคนไทยที่สนใจ Lipozem:

  • ปรึกษาหมอหรือเภสัชกรทุกครั้ง หากมีโรคประจำตัว หรือกินยาอื่นอยู่
  • เช็กเลข อย. ก่อนซื้อเสมอ ผ่านเว็บไซต์หรือแอปฯ อย. โดยตรง
  • มองอาหารเสริมเป็นแค่ “ตัวเสริม” ไม่ใช่สิ่งที่จะมาทดแทนการกินดี อยู่ดี ออกกำลังกาย
  • อย่าหลงเชื่อคำโฆษณาเกินจริง และอ่านส่วนผสมให้ดี เผื่อมีสารที่เราแพ้

สรุป ส่วนผสมอย่างบุกและ BHB ใน Lipozem พอจะมีข้อมูลทางวิทยาศาสตร์สนับสนุนอยู่บ้างในเรื่องประโยชน์ต่อสุขภาพ แต่หากไม่ปรับพฤติกรรมการกินและการใช้ชีวิต รวมถึงไม่ได้ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ ผลลัพธ์ที่ได้จริงๆ คงมีจำกัด คนที่อยากลดน้ำหนักอย่างจริงจัง ควรหันมาใส่ใจเรื่องโภชนาการที่ถูกต้อง ออกกำลังกายสม่ำเสมอ และมีสติในการเลือกดูแลสุขภาพ – อย่าหลงคารมโฆษณาเกินจริง เพราะการลงทุนกับสุขภาพแบบองค์รวมตามหลักวิทยาศาสตร์และคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญ ยังไงก็ดีที่สุด

ข้อมูลในรายงานนี้อ้างอิงจากบทความต้นฉบับของ GlobeNewswire (ที่มา GlobeNewswire), ฐานข้อมูลวิชาการ PubMed, องค์การอนามัยโลก, บางกอกโพสต์ และหน่วยงานภาครัฐของไทย (กรมควบคุมโรค, อย.) หากต้องการข้อมูลเพิ่มเติม กรุณาตรวจสอบจากแหล่งที่มาในลิงก์ที่แนบมา